Wieke – Van gewoon woord tot scheldwoord

Nelleke Noordervliet schrijft sinds kort columns in Trouw. Prikkelend en tot nadenken stemmend. Afgelopen zaterdag: ‘Ander woord, zelfde werkelijkheid.‘

Ze legt uit hoe een aanvankelijk ‘normaal’ woord degradeert tot scheldwoord. ‘Jood’ was een aanduiding van een bevolkingsgroep. De nazitaal doordrenkt het woord met gif en we weten waar dat toe heeft geleid. Nog steeds heeft het woord ‘jood’ een negatieve lading. Ik hoor het vaak in mijn omgeving, zo’n discreet gesmoesde veronderstelling: ‘Zou zij/hij Joods zijn??’ Al is het me onduidelijk wat het antwoord toe zou voegen aan het mens-zijn van die persoon.


Noordervliet beschrijft ook hoe een woord geen scheldwoord wordt, maar wel als denigrerend wordt gezien. Vroeger was ‘dienstmeid’ gewoon. Maar het werd werkster, toen hulp in de huishouding en nu heet het interieurverzorgster.

Met het woord ‘neger’ vang je in één klap de hele bevolking van Afrika. Al is een boomlange neger uit Senegal een compleet ander iemand dan de neger die bij een pygmeeënstam in zuidelijk Rwanda hoort. In de VS is ‘nigger’ een belediging. Een woord vol emotie en met een schrijnend verleden. Geldt dat ook voor ‘neger’? Wie heeft bedacht dat ‘neger’ niet kan?

Een nieuw woord, aldus Noordervliet, verandert de werkelijkheid niet. Het initiatief tot aanpassing van het woord komt meestal uit de groep die zich gediscrimineerd voelt. Het doel van een ander, neutraler, woord is bewustwording en de hoop op verbetering van de toestand. Maar, zegt Noordervliet, het nieuwe woord verandert de werkelijkheid van ongelijkheid niet. Het verhult slechts.

Als wij nog steeds, in de diepere lagen van ons brein, de neger, de Jood, de Turk, de Marokkaan zien als mensen die toch van een mindere klasse zijn, (ook al roepen we dat dit niet waar is) kun je alle woorden van de wereld bedenken om dat te verbergen, het probleem van ongelijkheid zal in stand worden gehouden. Dat gebeurt volgens mij nu ook met het woord allochtoon. Denk aan het woord ‘knuffelallochtoon’. Daarmee krijg je het idee dat de rest wel niet veel soeps zal zijn.

Het woordenboek herzien of je gedachtegang? Best een klus.

x

hartenvrouw 2009-09-24 12:53:35

oet mien hart Tineke

Tineke Nijenhuis 2009-09-23 02:04:52

Hallo Wieke, jodenkoeken staan nog steeds in het schap van de supermarkt, negerzoenen zijn verbannen. Kozakken, dat waren niet zulke lieverdjes, eten we nog steeds en pindakoeken[ chinees?] idem dito. Ben het helemaal met je eens dat de slavernij moet worden herdacht, wat die mensen hebben meegemaakt, heb er veel over gelezen. Thanks them hebben we er de gospels aan over gehouden, dat verzonnen de slaven op de velden, ze mochten geen contact met elkaar, maar door de hymmen hebben we nu de de mooiste muziek. Geheime songs, gaan meestal over vrijheid of juist onderdrukking, ik vind dat er net zo als ieder jaar de oorlogsslachtoffers worden herdacht, ook plaats moet zijn voor al die slaven die onder erbarmelijke omstandigheden, ver van huis en haard, zijn gestorven. dat is Nederland vergeten!. Amerika idem dito. Verplichte literatuur op de middelbare school: de negerhut van oom Tom. En er zijn best wel veel vieze mensen, vette haren, onverzorgde voeten in sandalen, gadver. Moet ik me daar duk over maken?. Ik denk aan Johanna van Buren, een Twentse dichteres die al 100 jaar dood is, maar die toen al feilloos

wist te verwoorden wat nu nog aanspreekt: verget nooit de moodersproake.
Iej oordeelt neet woer ze hen komt
of wat ze hebt edoan,
Iej zet oewe oale deure lös,
En loat ze binnen goan!.
Bij dezen: Vergeet nooit waar je vandaar komt en schaam je niet voor je afkomst. Oordeel niet over andere mensen en zet je deur wagenwijd open voor minder bedeelden. Tineke.

hartenvrouw 2009-09-14 10:34:26

Wieke ik denk dat de gemiddelde blanke Nederlander alles wat anders is \"minder\" vindt. Waar het vandaan komt? Elitair gedrag zo van ik ben de mooiste , grootste, dunste, beste , intelligenste etc? want als je dit al zegt, (en vaak vanuit een angstgevoel) dan zet je de ander al op een ondergeschikte plaats. En wie die gemiddelde blanke Nederlander dan ook zijn mag? geen idee want een Limburger is al iets anders, lees: minder dan een Hollander. De media help hierin een groot handje.
Ik ben bezig geweest met het spreken van dialect in gezinnen en de ontwikkeling van kinderen. Veel kinderen werden als \"achter\" versleten vanwege het spreken van dialect maar het tegendeel is waar. Spreek in de klas en op schooldialect of zo je wilt de streektaal en we krijgen goede resultaten. Hetzelfde zal het zijn met de achterstand van \"allochtone\" kinderen.
Ik weet dat dit een andere discussie is maar mijn essentie is:
\"wij blanke westerlingen\" zullen moeten leren integreren in andere culturen, waarden en normen. We hebben dan wel ooit de wereld veroverd maar laten vervolgens deze wereld aan haar lot over en niet toe op \"ons grondgebied\".
Zoals nu in de VS de slavenhandel en het vele werk dat door deze slaven verricht werd, niet mee genomen wordt in de herdenking van de stichting van New York.
Hokjes, koker, cirkeldenken, noem het hoe je wilt het komt op hetzelfde neer. Er moet nog veel gebeuren wil het goedkomen met onze samenleving.
Een grijze, vitale, midden in de wereld staande Hartenvrouw.

LEES MEER REACTIES OP DIT ARTIKEL

Reageer:

Om te reageren dient u ingelogd te zijn. Klik hier om in te loggen.

x
x
x
x
x
x