Femke- Zonder uitzicht

HannekeGroeneweg 2011-02-10 19:09:23

Beste Femke,

“Hier”, zei Hanneke, mijn echtgenote, “moet je lezen”, en onderwijl schoof zij je column over Antonie Kamerling onder mijn neus. “Aan het begin beginnen” voegde ze eraan toe, mij kennende. Vervolgens las ik je verhaal, dat net zo goed door mijzelf geschreven had kunnen zijn, en zoals ik ze wel meer lees. En was ik geschokt, zoals ook elke keer weer. Niet zozeer door onbegrip in de omgeving, want dat was er niet jegens mij, maar door de herinnering aan de afschuwelijkheid van de ervaring van de depressie zelf, en ook door de afloop van je verhaal.
Want het interessantste deel van je column is de laatste alinea, waarin Grote Levensvragen worden gesteld na je waarneming, dat het nu heel goed met je gaat, en na de vaststelling: ‘dat is geen verdienste’. De vragen namelijk ‘waarom lukte het mij wel?’ en ‘waarschijnlijk (?) waren het medicijnen, goede hulp en een net-niet-fatale afgrond’. Je slotantwoord is, dat je ‘er ergens ook van overtuigd bent, dat het gewoon gruwelijk toeval is’, en dat vind ik de schokkendste zin uit je column. Want er is een grote dissonantie tussen ‘geen verdienste’ en ‘gruwelijk toeval’ enerzijds, en je kennelijk onwillige gevecht anderzijds. Want als er werkelijk een gevecht was, dan is het resultaat een gewonnen of verloren gevecht, en dus geen zaak van het toeval. En als het gevecht gewonnen is, maar het voelt aan, alsof je het resultaat maar half zelf hebt bepaald, dan wordt die onbepaaldheid nog steeds geen toeval. Dan zie je een kennelijk cruciaal aspect van je gevecht over het hoofd, namelijk een onopgemerkte verdienstelijkheid van jezelf of één van een ander, waardoor het gevecht werd gewonnen. Maar niet het toeval, kom op zeg!
Het toeval bepaalt het lot, wanneer iedere handelingsvrijheid verdwenen is, althans dat zou je kunnen denken. Maar zelfs in dat laatste geval (onder in het putje van je depressie) is er op de ‘macht’ van het toeval veel af te dingen. Zoveel, dat zelfs als er totaal ‘geen verdienste’ is (en dus geen vrijheid, zoals bij jou NIET het geval was), toeval niet bestaat. Uiteraard niet voor een religieus persoon, maar ook niet voor een atheïst. Want die laatste is noodzakelijkerwijze ook een determinist, die zeker meent te weten, dat de natuur volledig bepaald is door de natuurwetten, en die kennen geen toeval. Er blijft dan over, dat je bent gered door een kracht in jezelf, of je die nu herkend hebt, of niet, of door een ander. Er is dus inderdaad wellicht geen of weinig verdienste, maar zeker ook geen toeval. Hoogstens een gewonnen of verloren gevecht.

Hartelijke groet,
Hans Groeneweg
Brouwershaven