Wieke – Van plant tot stofje
Velden vol katoen zien we om ons heen, in de wijde omtrek. Pluizige plukjes watten aan de katoenplanten steken prachtig af tegen de altijd maar strakblauwe lucht. Het is katoenpluktijd. Op Sophia’s boerderij hebben we al wat zakken katoen zien staan, klaar voor transport.
De Zambianen moeten zich uit de naad werken voor de paar rotcenten die ze voor hun katoen krijgen. Stonden er maar spinnerijen in dit land. Ooit waren ze er, maar het loonde de moeite niet meer nadat de Chinezen de katoen massaal opkochten en er meer voor boden dan de Zambiaanse spinnerijen. Op dit moment zijn de prijzen schrikbarend laag en de ruwe katoen gaat nog steeds naar China. Daar wordt de stof geproduceerd, die weer opduikt in de winkeltjes van Katete. Made in China… een idioot lange omweg, van plant tot stofje.
Ik denk aan films over de slavernij in Amerika, waar ontvoerde Afrikanen eeuwenlang katoen moesten plukken. Is er veel veranderd? Men is eigen baas, dat wel. Je beslist zelf of je katoen, mais of wat anders verbouwt. De diehards gaan door met de pluk op de velden die nog over zijn. Op de fiets of per ossenkar worden de zakken naar een dorp gebracht waar een vrachtwagen klaar staat om ze naar Zuid-Afrika of Mozambique te brengen, voor verscheping naar China.
De vrachtwagens rollen nogal eens om: te zwaar of verkeerd beladen. Katoenpluktijd = ongelukkentijd. Kantelt de vrachtwagen, dan liggen de zakken in de berm voor het grijpen en in een gebied als dit, waar iedereen veel te hard en te lang moet werken voor een minimaal bedrag, is het niet gek dat de zakken verdwijnen.
Vandaag zie ik Sophia weer in het ziekenhuis, naast het bed van haar kleinzoon Adamson. Ze was naar huis om het transport voor haar katoen te regelen, maar kreeg malaria. Haar zonen en schoondochters sprongen bij en zo zijn de zakken op tijd bij de vrachtwagen in vijf dorpen verderop gekomen. “Present”, zegt ze, terwijl ze een zakje bonen in mijn tas stopt.
Ze blijft katoen verbouwen, omdat ze dat altijd heeft gedaan. Ook mais, bonen, aardappelen en groundnuts (pinda’s) voor eigen gebruik. Een taaie vrouw die zich niet door zware omstandigheden onderuit laat schoffelen. Vanmiddag komt ze bij me op bezoek, heeft ze aangekondigd. Sophia spreekt redelijk Engels en zo kan ik meer te weten komen over een leven dat niet lijkt op het mijne, terwijl we even oud zijn. Zij is een van de weinige vrouwen bij wie ik het gevoel heb: wij zijn gelijkwaardig. Niet omdat ik zo geweldig ben, maar omdat zij niet onder de indruk is van mij. Ze zal me nooit om geld of spullen vragen, zoals andere mensen dat vaak doen. Het klikt tussen ons en dat is genoeg.
Tekst en beeld: Wieke Biesheuvel
Gerelateerde artikelen
Lees ook
kaatje48 2012-08-09 18:25:44
Ik geef als vrijwilligster nederlandse les aan \'anderstaligen\'. Super om te doen. Je leert veel over elkaars cultuur en komt tot de ontdekking dat we in weze allemaal hetzelfde zijn en denken.
internetredactie 2012-08-07 07:16:37
LEES MEER REACTIES OP DIT ARTIKEL
Reageer:
Om te reageren dient u ingelogd te zijn. Klik hier om in te loggen.