Elk jaar komen de Chewa sprekende mensen uit Zambia, Malawi en Mozambique bij elkaar in het dorp van Chief Kalonga Gawa Undi. Ooit was het een volk. Maar westerse graaiers verdeelden het continent in stukken. Vaak waren ze er zelf niet eens geweest en hadden geen idee van stammen, gebieden en tradities. Dit feest gaat over de kunstmatige grenzen heen. Je spreekt Chewa, dus hoor je bij elkaar.
Een royale hut, open naar alle kanten, staat op het grote open veld. Met daarin een troon voor de Chief, die hier nog als een koning wordt geëerd. De mensen komen samen om hun rijke culturele erfenis te vieren. En omdat men dankbaar is voor de oogst (al viel de maisoogst dit jaar door te veel droogte erg tegen), wordt God (en vroeger andere goden) daarvoor bedankt.
Er is een tribune voor de gasten en een podium waarom de traditionele dansen worden uitgevoerd. Wel jammer – maar iets van deze tijd en Afrika blijft niet achter – is dat het geheel wordt gesponsord door Airtel, de internetprovider in zeventien Afrikaanse landen (van de 54) en door Zesco, de energieleverancier die er zo vaak voor zorgt dat de hele oostelijke provincie hier geen stroom heeft.
Maar als je een gratis polo krijgt van beide firma’s, is het al snel goed, vindt de gemiddelde Zambiaan. Gelukkig is er ook volop ruimte voor de eigen kleding en die knalt in felle kleuren: oranje, blauw, roze, geel en rood. Kleur waar je maar kijkt. En hoedjes! Prinsjesdag is er niets bij. Wat zou ik deze hoofddeksels graag in de ridderzaal zien! Een dood beest, verwerkt tot hoed, prachtig gedrapeerde doeken, maffe mutsen, ik kijk mijn ogen uit. Er wordt gezongen, gefloten, met de heupen en billen gedraaid zoals alleen Afrikanen dat kunnen. Je krijgt het als lompe westerling niet voor elkaar.
De koning arriveert, in het wit gekleed en dat is een plechtig moment. Al betekent plechtig hier, dat er luid gezongen, gefloten en getrommeld wordt. Als de majesteit op zijn troon zit, komen de chiefs uit de drie landen geschenken aanbieden. Niet zomaar cadeautjes. Er zitten koelkasten en fornuizen bij, ingepakt in glanzend paars, roze en oranje papier. Oude tradities en nieuwe uitvindingen, het gaat hier hand in hand.
Iedereen heeft plezier en wat gaaf dat ze ons erin laten delen, gul als Zambianen zijn. Evenals hun voormalige ‘land’genoten uit Malawi en Mozambique. Geen Koninginnedag of Prinsjesdag voor ons, maar wel de Kulamba ceremony. Volgend jaar gaan we weer. En dan zet ik een hoed op!
Tekst en beeld: Wieke Biesheuvel
