Vorige week viel ik midden in een televisie-interview met Jomanda. Vandaag zou ze moeten zijn verschenen aan de rechtbank in Amsterdam. Samen met twee andere alternatieve artsen wordt ze verantwoordelijk gehouden voor het onthouden van medische zorg en het (daardoor) toebrengen van zwaar lichamelijk letsel aan actrice Sylvia Millecam. Ze is niet in de rechtbank. Ze is in Canada gebleven, omdat ‘het niet goed voelde’ om te komen.

In het interview vertelde Jomanda rustig dat ze Millecam wel had geadviseerd om medische hulp te zoeken. Ze zei dat Millecam zelf niets moest weten van de reguliere geneeskunde. Uiteindelijk moest Jomanda zich neerleggen bij Millecams beslissing om zich niet in het reguliere circuit te laten behandelen. Als dat Millecams keuze was, dan diende Jomanda die keuze te respecteren.

Al eerder heb ik op deze plek geschreven dat ik voor euthanasie ben. Ik vind dat een mens zelf het recht heeft te beslissen dat het over moet zijn. Maar in Millecams geval twijfel ik enorm. Er is een verschil tussen behandeling weigeren of euthanasie plegen als de situatie uitzichtloos is. Sylvia Millecam had, als ik de artikelen mag geloven, goed behandeld kunnen worden. Die zorg moet je dan toch met beide handen aanpakken? Maar wie beslist of ze daartoe verplicht is? Ik in ieder geval niet. Jomanda ook niet.

Vorig jaar ging de moeder van een vriendin van mij dood. Ze had kanker en koos ervoor om zich via het alternatieve circuit te laten genezen. Na haar dood werd haar dochter wees. Wat was ik kwaad. Hoe kun je zo achteloos met je leven omspringen? En vooral: hoe kun je het je dochter aandoen? Hoe kun je denken dat je beter wordt van papjes waardoor ‘de kanker vanzelf wel zou weggaan’? Ook haar dochter begreep het niet, maar had (wat kon ze anders?) respect voor haar beslissing.

Wat vindt u? Moet je iemand kunnen dwingen om zich in het reguliere circuit te laten behandelen?

Het Journaal opent er al dagen mee. Er is ‘vermoedelijk een nieuw slachtoffer in land X’. Het dodenaantal is bijgesteld, soms naar boven, dan weer naar beneden. Ze weten van de 150 eerder genoemden niet of ze werkelijk aan varkensgriep zijn overleden. Het officiële dodenaantal staat daarom op zeven. Toch lees ik dat er tot nu toe ongeveer vijf procent aan de griep is overleden. Een minder hoog percentage dan SARS, véél minder dan de vogelgriep. Hoeveel procent overlijdt na het nemen van Tamiflu, een virusremmer, is nog niet duidelijk. Wel geruststellend: Nederland heeft voldoende Tamiflu in huis om een derde van de bevolking te redden.

De naam varkensgriep is verkeerd gekozen. Toch worden er door iedereen grapjes gemaakt over het eten van varkensvlees. Op internet worden medicijnen en mondkapjes voor veel geld aangeboden om je ‘te beschermen tegen de pandemie’, al is er daarvan nog helemaal geen sprake. De krantenkoppen variëren van het paniekerige ‘Het virus rukt op!’ tot het misplaatst trotse ‘Ons land is nog virusvrij’. Gelukkig had mijn krant nieuws over de varkensgriep pas op pagina zes.

Het lijkt wel alsof we op zoek zijn naar iets wat ons wereldwijd bindt. Zijn we misschien bewust op zoek naar een gezamenlijke, grenzenloze angst waardoor we elkaar begrijpen? Na de angst voor een terroristische aanslag en de angst voor de ergste economische crisis in tijden zwelgen we nu in de angst voor de dreiging van een pandemie.

Eerlijk gezegd heb ik mijn buik vol van de mogelijke gevaren waar we ons zo over opwinden. Een overbevolkte wereld, met steeds hoger liggende persoonlijke doelen en een geaccepteerde egocentrische graaimentaliteit leidt blijkbaar tot dreiging. Maar voor de dreiging ook echt omgezet wordt tot datgene waarvoor wordt gevreesd, stel ik voor dat we niet preventief verlamd raken van angst. Laten we de dag plukken. Het is heerlijk weer buiten, geniet ervan. Doet u met me mee? Of bent u liever angstig en gaat u mondkapjes en medicijnen hamsteren op Koninginnedag?

Dit is – helaas! – mijn laatste stukje als vaste columnist op Libelle.nl. Ik heb 2,5 jaar met zeer veel plezier voor de site geschreven. Ik zal jullie commentaar missen; zeker dat van de vaste reageerders die ik heel erg ben gaan waarderen. Gelukkig heb ik de grote eer om Wieke te mogen vervangen als ze afwezig is, dus soms zien jullie me op haar plek terug. Voor nu: bedankt voor alle reacties!

In het televisieprogramma Britain’s Got Talent verbaasde ze iedereen met haar performance. De zaal zag een lelijke, beetje gekke, te oude vrouw in een te lelijke jurk en lachte zich suf. Tot ze begon te zingen.

Het filmpje is het best bekeken filmpje op YouTube ooit. Ik moet eerlijk toegeven: ook ik heb het inmiddels twee keer gezien. De eerste keer bekeek ik het met wantrouwen. Ik geloofde de verbaasde blikken van de perfect opgemaakte jury eigenlijk niet. Wel de blikken uit de zaal. De tweede keer wist ik wat er ging gebeuren. Ik geloofde de blikken van de jury nog steeds niet, maar ik kreeg wel kippenvel door de reacties van het publiek. En een fijn gevoel omdat ik het die gekke mevrouw verschrikkelijk gunde.

Waarom zijn we nu ineens met z’n allen zo enthousiast over deze alleenstaande never-been-kissed huisvrouw? Dat vragen de media zich de laatste dagen af; de Engelse kranten staan er bol van en ook in Nederland verschijnen er artikelen over. Waarschijnlijk omdat ze zo ‘authentiek’ is. Ze is wie ze is, laat zich niet uit het veld slaan, ze doet waar ze het beste in is, en ze heeft een droom, net als wij allemaal. Ze had the guts om daar op dat podium te staan, voor de camera’s en lak te hebben aan de heersende norm. Dat willen we eigenlijk allemaal.

De vraag die Engeland nu bezighoudt, is: wat moet Susan Boyle aan haar uiterlijk veranderen om Britain’s Got Talent te winnen? Haar haar, haar tanden en haar kleding worden al onder handen genomen. Ze wordt getransformeerd. Maar als Susan Boyle ten prooi valt aan een team van stylisten, hoe authentiek is ze dan nog? Aan de andere kant: als ze de volgende keer net zo opkomt als de eerste keer, kan ze niemand nogmaals zo verbluffen. En zó goed is haar stem nou ook weer niet. Dus als ze echt door wil breken, zal ze naar de mediatrainers moeten luisteren. Of niet? Onze Susan Boyle zit in een lastig parket.

Blij dat u niet in haar schoenen staat?

Afgelopen oktober slaagde slechts 17% van de rechtenstudenten in Rotterdam voor deze toets. Zak je voor de taaltoets? Dan moet je op cursus.

Taalonderwijs is geen taak van een universiteit, zou je zeggen. Dat leer je toch op het vwo, of liever zelfs al eerder? Blijkbaar niet. Een vriendin van mij is universitair docent en maakt het mee: ze worstelt zich door kromme zinnen, verkeerde verwijzingen, enorm veel spelfouten en treurige stijlfouten.

Een belediging voor de docent, vind ik. Spelling is iets wat je kunt leren, als je niet dyslectisch bent. Het ligt dus niet aan de hersencapaciteit van de studenten, ik vind het laksheid. Dat is Eline van Straaten van de VU met me eens. In nrc.next zegt ze: “Er is sprake van een attitudeprobleem. Studenten zeggen: ‘het staat er toch?’”. Veel studenten vinden het zo onbelangrijk dat ze zelfs de spellingscontrole op de computer niet gebruiken. En let wel, het gaat hier zeker voor de helft om studenten met Nederlands als moedertaal.

Ik probeer altijd foutloos te schrijven, al lukt dat niet altijd. Als ik twijfel, zoek ik het op. Er zijn talloze gratis sites die je kunnen helpen. Ik heb moeite met verbindingsstreepjes (is het brutoloon of bruto-loon). En met veranderde apostroffen (zo was het tot 2006 baby’tje maar nu baby-tje en de spellingscontrole rekent beide goed). En met de vraag of kleine woordjes aan elkaar of los moeten, zoals in ‘hij zit er()doorheen te praten’. Om maar te zwijgen over de mislukte tussen-n-regeling (goed gespeld, ook al rekent Word het fout).

Maar die dt-fouten, die vind ik zo zonde! Het is echt helemaal niet moeilijk. Er is een sluitende regel voor, die tijdens onze levens niet meer is veranderd. Als je die regel eenmaal een keertje in je opneemt, hoef je daar met een ezelsbruggetje en even nadenken nooit meer een fout in maken. Toch sturen hoogopgeleide vrienden mij mailtjes vol d’s en t’s die nergens op slaan. Onbegrijpelijk!

Vindt u spelfouten hinderlijk? Of gaat het u er toch vooral om dat mensen snappen wat er staat?

1. Ebru Umar – Geen talent voor de liefde – € 15,95
In Geen talent voor de liefde beschrijft Ebru Umar op zeer persoonlijke wijze hoe haar leven drastisch verandert na de publicatie van haar eerste boek Burka & Blahniks.

2. Ebru Umar – Turkse verleidingen – € 18,95
In Turkse Verleidingen staan de reisverhalen en –ervaringen die Ebru Umar opdeed in Turkije.

3. Wieke Biesheuvel – Afvallen en opstaan – € 12,50
In Afvallen opstaan beschrijft Wieke de reis naar haar streefgewicht en alle ups en downs die daarbij komen kijken.

4. Wieke Biesheuvel - Hok van het slot – € 14,95
In het nieuwe boek van Wieke Biesheuvel beschrijft Wieke de relatie tussen mens en dier.

5. Merel Roze – De weekenden waren voor haar – € 15,95
Maya bezoekt naar twintig jaar haar oude vakantievriendin, maar zij blijkt woedend op Maya. Wat is er destijds gebeurd?

6. Merel Roze – Fantastica – € 16,95
Roos ontmoet veel mannen via internet, maar niemand is leuk genoeg voor een relatie. Jake is dat wel… dat denkt ze tenminste.

7. Noelle Oxenhandler – Drie wensen – € 19,95
Als Noelle Oxenhandler op Nieuwjaarsdag haar leven overziet, vindt ze zich dat er heel wat ontbreekt. Stoutmoedig gaat ze de uitdaging aan om in het komende jaar haar drie grootste wensen uit te laten komen

8. Paul Wilson – Het grote boek van de stilte – € 18,95
Vier eenvoudige stappen naar meer rust en voldoening – zonder de rest van je leven op een bergtop door te brengen.

9. Geraldine Brooks – Verhaal van een boek – € 24,95
Hanna Health onderzoekt een eeuwenoud boek in een verdwenen handschrift. Langzaam maar zeker komt ze achter het verhaal van het oude joodse boek.

10. Rachel Sontag – Huisregels – € 18,95
Het gezin waarin Rachel Sontag opgroeit lijkt heel idyllisch, maar is verre van dat. Haar vader terroriseert Rachel en het gezin en zijn gestoordheid neemt alleen maar toe.

11. Charlotte Chandler – Ingrid – € 24,95
Ingrid verteld het levensverhaal van de wereldberoemde Zweeds Hollywood actrice Ingrid Berman.

12. Linda Olsson – Het gevolg van stilte – € 18,95
Na de dood van zijn dochter kan Adam Anker de stilte niet meer aan en gaat hij op zoek naar zijn oorsprong en naar de moeder van zijn dochter.

13. Petra Top – De amazone – € 16,95
Een amazone is een mythische vrouwelijke krijger, zo ook Petra Top. Nadat ze borstkanker overwint, besluit ze haar leven helemaal om te gooien en het leven te leven.

14. Carla de Jong – In retraite – € 18,95
Therapeute Catherine Richards heeft een tiendaagse retraite ontwikkeld waar mensen vanuit de hele wereld op af komen. Zullen ze sterk genoeg zijn hun goede gevoel vast te houden?

15. Irene Schoemakers – Op haar post – € 17,50
Hoe ziet de wereld van vrouwelijke topdiplomaten en ambassadeurs eruit? In dit boek spreken vijftien van deze vrouwen over hun functie, drijfveren, dilemma’s en persoonlijke offers.

Vier maanden geleden was het dan toch zover: ik verruilde mijn huis waar ik veertien jaar woonde opgewekt voor mijn huidige huis. Midden in de crisis.

Vorige week was het Open Huizendag. Een dag waarop huiszoekers zonder afspraak kunnen langskomen en huisverkopers zelf hun eigen huis aanbieden. Wat was het raar om mijn eigen stulpje, inmiddels ontdaan van bijna alle persoonlijke aspecten, zelf aan te prijzen! Wat waren de vragen die de kritische kopers soms stelden lastig en pijnlijk. En wat hield ik toch van mijn huis en wat hoopte ik dat dat ene leuke stel een bod zou doen, en niet die twee tuttebellen.

Aan belangstelling geen gebrek. Het liep storm. 25 kijkers binnen twee uur! Maar er kwam geen bod. Er kwam zelfs maar één gegadigde later nog een extra keer kijken. Hoe anders was het driekwart jaar geleden toen mijn buurman zijn huis voor een recordbedrag verkocht binnen een dag.

Ik ben opgegroeid met het idee dat een koophuis de beste investering denkbaar is. Dus was het huurhuis waar ik nu woon tijdelijk. Mijn vriend en ik zouden op zoek gaan naar een koophuis. Dat deden we. Ik kijk elke dag op funda en funda stuurt mij dagelijks huizen die binnen mijn budget liggen. Het (luxe)probleem is echter dat de koophuizen meestal niet veel meer te bieden hebben dan ons huurhuis. Waarom zou ik dan een koophuis kopen, dat ongeveer gelijk is aan mijn huidige huis, maar waar ik veel meer geld per maand aan kwijt zal zijn? Of moet ik mijn eisen veranderen, een huis in een buitenwijk kopen, waardoor mijn maandlasten er weliswaar hoger op worden, maar ik wel meerwaarde (een tuin) heb ten opzichte van het huurhuis? En wat moet ik met mijn kinderwens – hoeveel kamers moet een nieuw huis hebben om daaraan te voldoen, hoeveel andere eisen krijg je als je kinderen hebt? Ons huurhuis staat in het minst kindvriendelijke deel van de stad. Wat een vragen!

Moet ik mijn gedachten over de goede investering die een koophuis is, niet gewoon laten varen? Moet ik niet gewoon lekker blijven huren? Of moet ik me door de crisis niet gek laten maken en nu juist een huis kopen? U heeft vast veel meer ervaring in kopen en huren dan ik. Wat raadt u aan?

De schulden van mensen zijn een steeds groter probleem en vormen vaak een glijdende schaal naar nog meer schulden. Ik heb een keer een dag meegelopen met een vrijwilligster die mensen met schulden hielp. Vooral postorderbedrijven slaagden er steeds weer in om mensen die al schulden hadden over te halen toch iets te kopen. Maar 5,99 euro per maand voor een koelkast! De mensen die we bezochten, voldeden absoluut niet aan mijn vooroordeel (koopzieke Tokkies). Ze kochten nauwelijks dingen die ze niet nodig hadden. Maar ze begrepen niet dat in de kleine lettertjes heel veel gevaar verscholen ging. Dit waren vooral laagopgeleiden, maar je leest steeds vaker over hoogopgeleiden die ook in een net verstrikt zijn geraakt. Een vriend van mij leende jaren geleden 5000 euro en zit nu vast aan torenhoge maandlasten.

Geld lenen kost geld. Dat weten ook de mensen met schulden. Volgens mij gaat het er niet om die boodschap uit te dragen. Volgens mij gaat het erom dat mensen de kleine lettertjes moeten lezen. Of dat ze pas met begeleiding een lening mogen afsluiten. Of, nog veel en veel beter, dat kleine lettertjes moeten worden afgeschaft. Leg de schuld ook bij de banken en bedrijven die jarenlang mensen bewust hebben verleid met perfecte aanbiedingen en dikke adders onder heel hoog gras.

Maar nee. Op de banners staat een mannetje met een blok aan een ketting aan zijn been. Alsof hij ontsnapt is uit de gevangenis. Is dat de boodschap die de overheid ons wil bijbrengen? Leners zijn crimineel?

Het wordt tijd dat er structurele oplossingen worden gezocht voor de kern van het leenprobleem in plaats van dit geklungel met banners die toch niets uithalen. Is er uit onderzoek al eens gebleken dat de waarschuwing op sigarettenpakjes werken? Ik heb het niet kunnen vinden.

Laten we een voorstel doen om de kern van het leenprobleem aan te pakken. Anyone?

Blijkbaar ben ik niet de enige met deze wens. Tot nu toe was mijn wens nogal heimelijk, want innerlijk is belangrijker dan uiterlijk, je hebt toch vriendinnen die je advies kunnen geven, en blabla. Maar nu zie ik overal reclame verschijnen voor kledingadviezen, lees ik over de beurs van styliste Dyanne Beekman die duizenden vrouwen trok, en trof ik gisteren op nu.nl een berichtje over een gratis site met kledingadvies, 2style4you.com. Ik zeg: we hebben hier te maken met een trend.

De drempel om werkelijk naar een stylist toe te gaan is voor mij nog een beetje hoog en financieel vast niet te doen, maar zo’n gratis site leek me wel wat. Gisteren ben ik dus even aan de gang gegaan. Als eerste moest ik aangeven welke lichaamsdelen in verhouding waren en welke niet (heikel puntje). Daarna ging ik met een centimeter aan de slag en vulde ik mijn maten in (confronterend). Vervolgens vulde ik mijn gewicht in (dat ik niet wist, want in ontkenning) en mijn lengte (het enige wat al jaren hetzelfde is). Met een druk op de knop kreeg ik vervolgens een duidelijk verhaal over mijn lichaam. Ik moet zeggen: ik herkende mezelf geheel en het was bijzonder aardig opgeschreven.

Daarna kon ik kleding uitzoeken die mij zou staan. De site is gratis en het advies ook, maar verdienen moeten ze toch ook. Daarom leidt de site je door naar verschillende online kledingwinkels. Geen slecht idee, want kleding bestellen via internet is steeds makkelijker en de terugstuurregelingen worden steeds beter. Thuis pas je kleding bovendien veel fijner dan in een krap pashokje met tl-verlichting.

De mooiste jurken en rokken in voor mij perfecte pasvormen passeerden de revue. In allerlei prijsklassen. Watertandend en fantaserend over gala’s wierp ik verschillende items in mijn winkelwagentje. Grote deceptie toen ik de bestelling wilde voltooien. De mooiste jurk was niet meer verkrijgbaar. Mijn andere favoriete kledingstuk ook niet. En dat daarna ook niet. Snif.

Mijn verlangen naar een persoonlijke stylist is nu nog groter! Er waart helaas een kredietcrisis door het land, maar ik heb een tip. De triljardair Richard Branson zei ooit: “Om heel rijk te worden, moet je sparen in de goede tijden en investeren in de slechte.” Daarbij zei een mode-icoon ooit tegen mij dat vrouwen zich beter kleden in tijden van crisis. Ze besteden dan meer aandacht aan hun uiterlijk om er toch het beste van te maken. Ik ruik een heel sterk businessplan. Dus wie springt in dit gat? Ik ben de eerste klant.

Gedachteloze handelingen waar anderen zich aan zouden kunnen storen, oftewel onbewust asociaal gedrag. Dat is het onderwerp van de honderdste reclame van SIRE. Kauwgom op straat gooien, je tas op de zitplek naast je zetten, de poep van je hond niet opruimen. Op de site www.onbewustasociaal.nl staat een irritatiecalculator waarmee je zelf kunt berekenen hoeveel mensen last hebben van jouw asociale gedrag.

Ik begon met gerust hart aan de test. Ik maak me nooit schuldig aan asociaal gedrag. Sterker nog, ik loop constant op mijn tenen om maar niemand tot last te zijn. Ik zet mijn tas niet op de lege zitplek, ik gooi mijn troep niet op straat, ik bel niet als ik bij de kassa sta. Zelfs ’s nachts in een lege bus ga ik niet op de fijne stoelen zitten voor mensen die slecht ter been zijn. Een heilig boontje ben ik. 95% van de Nederlanders vertoont wel onbewust asociaal gedrag. Ik zal dan wel tot die 5% behoren.

De arrogantie over mijn gedrag komt ergens vandaan, las ik in nrc.next. In die krant zegt hoogleraar psychologie Paul de Lange dat mensen zichzelf beter vinden dan anderen op sociaal gebied. We vinden onszelf eerlijker, oprechter en vriendelijker dan de buurman. Hoewel 95% zich schuldig maakt aan het onbewuste asociale gedrag, kan niet iedereen zich voorstellen dat mensen zich ook echt aan hen ergeren.

Het testje heeft als resultaat dat ik me niet schuldig maak aan onbewust asociaal gedrag. Wel dat ik me bovenmatig erger aan de mensen om me heen. En dat herken ik. Die sleutelbos, het commentaar en het gezucht van de mensen om mij heen tijdens het debat, was aan de twee mannen met wie ik er was compleet voorbij gegaan. “Waarom zeg je daar dan niets van?”, was de vraag aan mij.

Daar ben ik dan te schijterig voor. Want: is iemand wijzen op zijn onbewust asociale gedrag waar misschien alleen ik last van heb, niet ergens ook onbewust asociaal?

Mannen zijn soms zo aangenaam relaxed en onverschillig. Eigenschappen die mij overigens als vrouw vaak tot waanzin drijven! Maar die irritatie komt natuurlijk voort uit jaloezie. Wat lijkt me fijn om soms zo laissez-faire te zijn, zo maňana, zo eenduidig en zo tolerant.

Die tolerantie van mannen werd vorige week weer eens bewezen door een team van Amerikaanse en Canadese psychologen. Zij toonden aan dat mannen onderling toleranter zijn dan vrouwen. Niet zo’n beetje ook: waar vrouwen zich zo’n beetje continu aan elkaar ergeren, zijn mannen onderling al snel op hun gemak.

De psychologen ondervroegen studenten die op de universiteitscampus een tweepersoonskamer deelden met een seksegenoot. Vrouwen ergerden zich veel meer aan het gedrag, de interesses, de waarden en de hygiëne van hun kamergenoot dan mannen. Als er geen conflict speelde, waren alle mannelijke studenten tevreden met de kamergenoot. Lees het goed: alle mannen! Bij de vrouwen was dat nog niet eens de helft. Maar als er wel een conflict speelde, was nog steeds 73 procent van de mannen tevreden met de kamergenoot, tegenover slechts 33 procent van de vrouwen.

Zie! De vrouw is verschrikkelijk. En het ergste is: ik herken me in die zanikende vrouw. Sterker nog: ik maak me vaak schuldig aan commentaar op vriendinnen. En natuurlijk niet direct tegen die vriendin zelf. Nee, dat zeg ik dan tegen een andere vriendin. En die vriendin heeft het er weer over met een andere vriendin. En die vriendin heeft het weer over mij. En die weer over een ander. En zo gaan we allemaal continu over de tong. En ja, daar maken wij vrouwen ons allemaal schuldig aan. Soms heb je de ballen om iemand rechtstreeks te confronteren, maar we kletsen toch vooral over elkaar in plaats van tegen elkaar.

Helaas kwamen de onderzoekers niet met een oorzaak voor het grote verschil. Wat zou dat kunnen zijn? Waarom zijn we er zo op uit om andere vrouwen langs een soort meetlat te leggen? Waarom bepalen we een soort norm waar iedereen aan moet voldoen?

Intussen ben ik heel blij met mijn tolerante man. We wonen nu drie maanden samen. Als hij toch eens net zo tolerant geweest zou zijn als ik! Oi, oi, oi. Dat zou een potje knokken geweest zijn. Maar gelukkig mag ik intolerant zijn. Ik heb namelijk altijd gelijk.

De man met wie ik de discussie had, is hoogopgeleid en midden dertig. Ik uitte mijn verbazing over juist die groeiende groep Wilders-stemmers – vooral omdat ik Geert Wilders zo zelden kan betrappen op inhoudelijke, steekhoudende argumenten. Ik zie hem vooral zijn mediamomenten grijpen. Dat doet hij overigens zeer goed.

De hoogopgeleide man die ik sprak, vond de standpunten van Wilders ‘wel oké’. Ik vroeg hem een aantal standpunten te noemen en hij wist er geen. Maar op basis van wat hij Wilders op televisie hoorde zeggen, had hij niets tegen hem.

Dat laagopgeleiden vaak op imago en niet op inhoud stemmen, begrijp ik wel: de partijprogramma’s zijn vaak ellenlang en enorm saai. De lijsttrekkers kiezen uit alle standpunten twee onderwerpen die lekker liggen en gaan daarmee de boer op. De meeste politici zijn heel goed in vertellen wat de mensen willen horen en omzeilen netelige kwesties magistraal. Zo had Fortuyn bijvoorbeeld plannen die voor de meesten van zijn kiezers helemaal niet goed zouden uitpakken, maar dat wisten de meesten van zijn kiezers niet.

Van hogeropgeleiden verwacht ik een meer pro-actieve houding. Ik verwacht dat zij door een imago heen kunnen kijken en zich goed inlezen voor ze naar de stembus gaan. Als ze dan op Geert Wilders uitkomen, moeten ze mijns inziens zeker op Geert Wilders gaan stemmen.
Maar een hoogopgeleide die zegt dat hij de standpunten van Wilders ‘wel oké’ vindt zonder de standpunten te kennen, vind ik nogal dom. Toen ik hem op internet, want ik had ze ook niet paraat, de standpunten van Wilders liet zien, dacht hij er heel anders over.

Wilders is extreem goed in het herhalen van sommige punten, die vaak op onwaarheden gebaseerd zijn. Maar, als je iets maar vaak genoeg herhaalt, wordt het vanzelf een waarheid. Ik hoop dat mensen zich dat realiseren. Maar de hoogopgeleide in kwestie noemde mij naïef als ik dacht dat politiek over inhoud gaat.

Wat vinden jullie? Gaat politiek (nog) om inhoud, of ben ik inderdaad naïef?

Misschien gaat er iets veranderen. Voor 1 april kunnen nieuwe omroepen zich melden om het publieke bestel te verrijken met hun programma’s. Ze moeten een niche in de markt opvullen, nieuwe doelgroepen aanboren en daarvoor voor 1 april 50.000 leden werven.

De website GeenStijl kondigde al een paar weken geleden aan met POWNED te willen toetreden tot het bestel. De Telegraaf, nota bene eigenaar van GeenStijl, kwam vorige week met Wakker Nederland, een omroep voor het rechtse geluid. Er zijn bijvoorbeeld ook de aspirant-omroep Piep! voor dieren, TV Oranje voor Nederlandse artiesten, Gordons Oz-tv voor homoseksuelen, Omroep C voor cultuur en Zenit voor een multiculturele programmering. En nu kwam Peter Jan Rens, meneer Kaktus, deze week ineens met een omroep voor gehandicapten.

Ook bestaande omroepen moeten zorgen dat ze genoeg leden behouden. 150.000 voor een kleine omroep, 300.000 voor een grote omroep, die in ruil daarvoor meer geld en meer uitzendtijd krijgt. Al die nieuwe en oude omroepen schreeuwen om mijn lidmaatschap. Je kunt de televisie of de computer niet aanzetten of je krijgt een reclame voor een omroep te zien. Het lijken verdorie de commerciëlen wel.

Ik ben gemengd over het huidige publieke bestel. Ik vind, net zoals veel van de nieuwe omroepen, dat het basisconcept achterhaald is. Dat leunt namelijk nog steeds op de verzuiling. Vanuit de verschillende zuilen werden de verschillende omroepen gestart. Er gaan bakken met geld heen, ondanks alle bezuinigingen van de laatste jaren. Netmanagers krijgen steeds meer zeggenschap. Het voordeel van de publieke omroep is echter dat kleinere, minder commerciële maar inhoudelijk interessantere programma’s kunnen bestaan. Maar kunnen die programma’s niet gewoon op één publiek net? De TROS kan toch best commercieel?

Een beetje opschudding van dit bestel kan volgens mij helemaal geen kwaad. Maar moet dat zoals we dat nu doen? Doen die nieuwe omroepen, die veelal hartstikke doelgroepgericht zijn, niet precies hetzelfde wat de overblijfselen van de verzuiling doen?

Hoe staan jullie tegen de publieke omroep, en tegenover de nieuwe initiatieven? Zijn jullie al lid (geworden)?

Het wordt erger dan in de jaren ’30 van de vorige eeuw. Eind 2009 zouden er wel eens 800.000 werklozen kunnen zijn. Bijna 10% van de beroepsbevolking, bijna een miljoen. De onderbuikgevoelens zullen worden aangewakkerd. Racisme zal de kop op steken, de verhoudingen tussen moslims en christenen gaan nog verder op scherp, de straten zullen grimmig worden, mensen gaan in de rij voor een dag werk. Paniek, dus.

Ik ben zelfstandig ondernemer en ben al gebeld door een potentiële opdrachtgever die me de helft van mijn uurloon wilde bieden onder het mom van de recessie. “Je zit liever voor weinig bij deze klus, dan voor niets thuis op de bank”, was zijn redenering. Voorlopig zit ik nog goed bij een leuke opdrachtgever, maar deze man wist me te vertellen dat de jaarcijfers zo tegen zouden vallen dat ik er per 1 maart uit lig. Vandaag worden de jaarcijfers bekendgemaakt. Nog meer paniek, dus.

Sommigen van mijn collega’s en vrienden vrezen ook. Ze weten al bijna zeker dat hun contracten niet meer verlengd worden. Ze doen geen grote uitgaven meer. Paniek.

Bij de rest. Niet bij mij. Ik moet zeggen dat ik het nogal irritant vind dat de heren overheid ons ineens extreem bang maken. En als ze gelijk hebben, laat ze dan komen met tips voor wat we het beste kunnen doen en laten om onszelf te beschermen. Laat ze komen met oplossingen, in plaats van het moreel zo naar beneden te halen met iets wat misschien gaat gebeuren. Ik vond de voorpagina van De Pers van woensdag wel mooi: “Er is nog hoop”.

Ik kan stoer praten, en ik merk het nog niet aan mijn uitgavenpatroon, maar toch maak ook ik onbewust keuzes of juist niet omdat ik een doemscenario voor me zie. Zo waren mijn vriend en ik op zoek naar een koophuis, maar blijven we waarschijnlijk huren. Zo had ik rond deze tijd een maand willen gaan schrijven aan een derde roman, maar nu toch niet. Zo ben ik voorzichtiger in het aannemen van superleuke opdrachten die niet zo goed betalen.

Kortom, ik stink stiekem toch ook een beetje in die zwarte prognoses. En u? Heeft u al voorzorgmaatregelen getroffen? Merkt u aan kleine of grote dingen ook dat u rekening houdt met de donkere voorspellingen?

Als eerste begon het Vaticaan zich ermee te bemoeien, voor mij om volstrekt onduidelijke redenen. Wat hebben zij te zeggen over het leven van een voor hen onbekende vrouw, als de familie overtuigd is dat ze zou moeten sterven? Gelukkig bestaat er nog iets als recht. Maar het Vaticaan besloot zich niets aan te trekken van het vonnis van de Hoge Raad, waarmee ze de scheiding van kerk en staat niet accepteerden. Als dit in bijvoorbeeld Turkije zou gebeuren, zou iedereen op zijn achterste poten staan, maar dat terzijde.

Vervolgens begon nota bene premier Berlusconi zich te bemoeien met de vrouw die al zeventien jaar in coma lag, geen enkele levensverwachting had en die zelf voor euthanasie was. “Ze menstrueerde nog wel”, was een argument om haar in leven te houden, alsof er serieus over na werd gedacht om haar functie als vrouw nog te verzilveren.

De vader van de vrouw vond na lang zoeken één kliniek waar ze de kunstmatige voeding van zijn dochter stop wilden zetten. Berlusconi sprak van moord. De Senaat stond op het punt om te beslissen over zijn wetsvoorstel waardoor de artsen vervolgd konden worden.

Gelukkig stierf Eluana Englaro net op tijd.

Als alles erop wijst dat je doodgaat, en je wilt zelf niet verder leven, dan heb je het recht om te sterven. Mijn moeder is na euthanasie gestorven toen ik zes was, en ik heb dat altijd een stoere beslissing gevonden die voor haar heel moeilijk geweest moet zijn. Mijn gevoel over zelfbeschikking over leven en dood is door het optreden van het Vaticaan en Berlusconi nog weer sterker geworden.

Hoe denkt u over euthanasie?

Het kan in ieder geval hier. Op de beelden is te zien hoe een varken in z’n eentje in een afgesloten ruimte binnenkomt. Normaal krijgt hij hier voer en drinken, maar nu krijgt het dier een stijgende hoeveelheid kooldioxide toegediend. Het beest maakt sprongen, hapt naar adem, schokt, en raakt uiteindelijk bewusteloos.

Naar aanleiding van de beelden wil Marianne Thieme een verbod op deze verdovingsmethode. Het is een van de twee manieren waarop varkens in Nederland verdoofd worden voor ze worden omgebracht. Naast gasverdoving wordt ook gebruikgemaakt van elektrocutie door middel van een klem op de kop. Minister Verburg is niet van plan de gasverdoving een halt toe te roepen. Het kan op de beelden lijken of de varkens pijn lijden, omdat we het zo interpreteren, maar volgens haar ervaren de dieren geen ongerief.

Wie heeft er gelijk? Thieme of Verburg? Het varken in het filmpje, dat eerder dus gewend was zijn eten in die ruimte te krijgen, weigerde na de verdoving drie dagen lang om het hok weer in te gaan, ook al stond daar nu eten en drinken klaar. Dat duidt wel degelijk op een trauma. Aan de andere kant: normaal gesproken gaat het varken neem ik aan direct naar de slacht, en verdoofd worden moet het toch.

Als ik zo’n filmpje zie, lopen de rillingen over mijn rug. Als ik tot in detail hoor hoe de dieren leven en hoe ze worden geofferd, alleen maar voor onze smaakpapillen, dan gruw ik van mezelf. Ik ben namelijk geen vegetariër. Ik let wel vaak op wat voor vlees ik koop, al moet ik eerlijkheidshalve toegeven dat ik biologische kip vaak te duur vind. Ik handel dus niet naar de rillingen over mijn rug, maar naar mijn eigen genot.

Hoe zit dat met u? Sluit u uw ogen liever voor dit soort filmpjes? Of koopt u allang geen vlees meer? En als u wel vlees eet, let u dan op de leefomstandigheden van het beest?

In het programma krijgen tien kinderen op kasteel Nijenrode tot aan de Cito-toets elk weekend extra lessen van het gerenommeerde IBOS-instituut. Daarnaast komen er spannende mensen op bezoek en maken de kinderen uitstapjes. Prem praat met de kinderen en hun ouders.

Na de eerste aflevering kreeg het programma nogal wat kritiek. Toetsinstituut Cito hekelde het feit dat Prem doet alsof je voor de toets kunt zakken. De Algemene Onderwijsbond vindt dat Prem met amusement scoort op een te serieus onderwerp. Minister Plasterk vindt het niet chic dat Prem doet alsof een vmbo-diploma te min is.

Volgens mij doet Prem niet alsof een vmbo-diploma te min is; hij wil alleen graag dat er uit een kind gehaald wordt wat erin zit. En hij verbaast zich over de enorme leerachterstand die sommige kinderen hebben. Vaak horen de kinderen pas op een heel laat moment dat ze maanden achterlopen. De ouders van de kinderen vragen zich in het programma af waarom de school niet eerder aan de bel trekt. Dan hadden ze er iets aan kunnen doen.

Ik moet zeggen: ik kijk graag naar het programma. Ja, ook omdat het emo-tv is. Ik ben als een blok gevallen voor alle tien de kinderen die zo hun best doen en zo geweldig zijn. Ik heb altijd wat moeite met Prem Radhakishun, maar nu neemt hij me voor zich in. Hij stelt vaak problemen aan de kaak en nu ook weer. Ik had er geen idee van dat kinderen zo worstelen met die stomme toets. En ik wist echt niet dat kinderen in de laatste klas van het basisonderwijs te horen kunnen krijgen dat ze maar liefst negen maanden achterlopen.

Jullie hebben vast meer ervaring met kinderen die de Cito-toets maken dan ik. Kijken jullie naar het programma? Herkennen jullie de problematiek die Prem aanhaalt?

De man legde de krant op het treintafeltje en ik las met een schuin oog verder. Een van de redenen voor onze stress is dat ons werk lichamelijk niet meer zo zwaar is, maar daardoor psychisch juist wel. We jagen elkaar enorm op en zijn altijd bereikbaar. Daarbij zijn we natuurlijk allemaal een stelletje calvinisten met een veel te hoog arbeidsethos. En we zijn té georganiseerd geworden.

Ik heb een terugkerende droom. Ik ga op vakantie (jottum leuk) en realiseer me op reis pas dat ik heel belangrijke zaken vergeten ben in te pakken (totale paniek). Bijvoorbeeld al mijn kleren. Of mijn zonnebrandcrème, terwijl ik zo snel verbrand. Of mijn tandenborstel, nog erger!

Komt stressen niet meestal door onnodige paniek? Wat maakt het uit als je een trein niet haalt? En die tandenborstel! Waarom bedenk ik in die droom niet dat ik die gewoon kan kopen?

Relativeren en onthaasten dus. Ik denk soms dat ik onthaast door de dag van morgen goed te plannen, maar misschien moet ik de boel de boel eens laten. En, jawel, ik heb besloten dat ik dat deze week ga testen. Eerste horde is genomen: ik typ dit thuis, terwijl ik al op mijn werk moet zijn. Ik ga kijken wat de consequentie is. Deze week ga ik pas nadenken over de dag van morgen als het al morgen is. Laat ik eens niet al overdag plannen hoe het eten ‘s avonds op tafel komt. Laat ik bij vertrek eens niet checken of ik alles wel bij me heb. Laat ik kortom, eens doen zoals mijn vriend.

Oh! Die gedachte bezorgt me nu al stress. Maar ik ga het deze week proberen! Bent u ook een stresskip? En probeert u het deze week samen met mij even anders te doen?

Merel Roze

Vier op de tien mensen konden de vragen over rente, inflatie en aandelen niet goed beantwoorden. Zijn conclusie: de gemiddelde Nederlander heeft eigenlijk te weinig kennis om weloverwogen beslissingen te nemen over zijn pensioen en beleggingen.

We hebben wél zelfkennis, want we hebben het zelf donders goed door. Waarom doen we er dan niets aan? Omdat we financiën saai vinden, denkt Van Rooij. Toch kan het huishoudens zomaar 80.000 euro kosten. Dat grote bedrag verbaasde zelfs Van Rooij. En hij was verrast dat mensen voor financieel advies naar vrienden of kennissen gaan. Nederlanders willen blijkbaar voor advies niet betalen. Zelfs niet voor zoiets belangrijks als pensioen.

Ai. Dat pensioen. Sinds ik zelfstandig ondernemer ben, heb ik dat nog steeds niet geregeld. Wat kan ik daar soms kwaad over worden! Dat gevoel kan een tijdje heel sterk zijn en ebt dan weer weg. Tot ik weer zoiets lees en denk: wat ben ik toch een idioot. Om er niets mee te doen.

Toen mijn oma doodging, heb ik een beetje geld geërfd. Dat is in obligaties en aandelen belegd. Ik was bij het gesprek op de bank, maar begreep alles half. Ik knikte uit angst om dom gevonden te worden af en toe ja. Inmiddels weet ik wel beter. Dat geld is nu nog maar een derde van wat het was. Niet alleen heb ik me door de kredietcrisis de afgelopen maanden verdiept in economie, ook begrijp ik beter wat ik moet doen om groot of klein risico te lopen. Maar tot het misging, had ik geen idee. Ik ben dus precies zo’n nitwit waar Van Rooij het over heeft.

Voor u de tips die Van Rooij aan nrc.next gaf:
* koop niets wat je niet snapt (dat kan ik beamen)
* een hoog rendement betekent altijd hoog risico
* let goed op een keurmerk voor tussenpersonen
* vergelijk producten met elkaar
* let niet alleen op rendementen maar ook op kosten. Rendementen zijn vaak onzeker, kosten zijn vaak vast.

Klinkt logisch, en toch konden mensen de vragen die Van Rooij stelde, niet beantwoorden. U kunt de quiz zelf ook doen op de site van RTL. 

Loopt uw huishouden ook 80.000 euro mis?

Ik ben opgegroeid met het idee dat Israël het beschaafde en weldenkende land van de twee is. Als ik met het mes op de keel had moeten kiezen wie de oorlog verdiende te winnen, zou ik Israël hebben gezegd. Zonder enige onderbouwing, want het conflict ging me altijd boven de pet en eraan denken maakte me al moedeloos. Maar na een eeuw vol Jodenhaat verdienden de joden hun eigen land. En via de media kreeg ik van de Palestijnen een agressief beeld waar ik me niet mee kon identificeren.

Balkenende heeft begrip voor de aanvallen van Israël, zei hij zondag in Buitenhof. Een diplomatiek, niet verrassend antwoord. Want je gaat Israël, je bondgenoot, niet zomaar publiekelijk afvallen. Toch vond ik het wel verrassend. Zijn de Israëlische aanvallen van de laatste week wel helemaal koosjer? Het zijn burgers die er wonen. Dicht op elkaar, een makkelijk doelwit. Iemand noemde Gaza de grootste openluchtgevangenis. Media mogen er niet in, maar gelukkig zijn er webloggers die over het dagelijkse leven kunnen schrijven. Zo krijg je ineens een heel ander beeld van het gewone leven van de Palestijnen.

In NRC Next stond een lijstje voornemens op basis van morele gronden. Een van de voornemens riep op om altijd objectief naar een situatie te kijken. Probeer verder te kijken dan wat je normaal bent gaan vinden. Doe een poging om altijd ook de andere zijde te bekijken. Generaliseer zo min mogelijk.

Ja, de Palestijnen hebben zelf gekozen voor de gewelddadige regering die ze nu hebben. Maar waarom hebben ze dat gedaan? Heeft Israël daar niet óók zelf voor gezorgd?

Het is een complexe strijd, en ik vraag jullie niet om een oplossing. Wel ben ik benieuwd of jullie mijn wantrouwen begrijpen. Wat vindt u? Heeft u net zoals Balkenende begrip voor Israël, of bent u ook steeds meer geneigd mee te leven met de burgers in de Gazastrook?

Merel Roze

n

Het geld gaat ook naar landen die na de film van Wilders hebben opgeroepen tot een boycot van Nederlandse producten. Het geld gaat ook naar Soedan, waar een visum voor onze minister van Defensie na Fitna afgewezen is. Wij geven tientallen miljoenen aan Darfur, maar we mogen niet langskomen.

Bert Koenders, de minister van Ontwikkelings- samenwerking, moest gisteren in Pauw & Witteman uitleggen hoe zoiets kan: miljoenen geven aan landen die ons niet tolereren en erger nog, die aanzetten tot geweld jegens ons. Koenders legde uit dat het geld niet zozeer voor de regeringen, als wel voor de onschuldige inwoners bestemd is, in landen die zijn verscheurd door oorlog of natuurgeweld.

Het is natuurlijk maar de vraag of dat geld op de juiste plek terechtkomt. Dat het geld, dat voor non-gouvernementele doeleinden bestemd is, niet alsnog in handen valt van corrupte regeringen of dubieuze religieuze projecten.

Maar in Darfur voltrekt zich nog steeds de grootste humanitaire ramp van deze tijd. Er zitten daar miljoenen mensen zonder eten, zonder huis. Er zijn dagelijks verkrachtingen, massamoorden. Dat er dan mensen aan het hoofd van Soedan staan die oproepen tot geweld, maakt het alleen maar schrijnender voor de slachtoffers. Dat Rita Verdonk wil dat de Nederlandse ontwikkelingshulp teruggaat naar eenderde van wat het nu is, klinkt wel zaligmakend, maar is wanstaltig. Zeker als je bedenkt dat het geld dat wij in die landen stoppen, er ook voor moet zorgen dat de stroom vluchtelingen afneemt. Koenders had ook kunnen zeggen: ‘Net zoals Wilders niet staat voor alle Nederlanders, staat die regering ook niet voor de hele bevolking van zo’n land’.

Wat vindt u: ontwikkelingshulp, ook aan landen die nu oproepen tot een boycot, ja of nee?

Merel Roze