null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

10 nieuwe medische behandelingen: van eiwitten tegen migraine en afvallen met een maagballon

Spataderen bestrijden met een roterend draadje, rimpels liften met een straaltje gas en virtuele pijnbestrijding: de medische ontwikkelingen staan niet stil. De 10 nieuwste behandelingen.

1. Buikspoeling bij eierstokkanker

Het is een van de sluipendste en agressiefste vormen van kanker: eierstokkanker. Er zijn nauwelijks voortekenen en als het ontdekt wordt, is het vaak te laat. Jaarlijks krijgen 1300 vrouwen in Nederland eierstokkanker. Drie op de vier van hen hebben al uitzaaiingen in de buik. Vijf jaar na de behandeling is nog ongeveer een derde van deze vrouwen in leven. Goed nieuws dus dat er een behandeling is die meer kans geeft op overleven. Het gaat om hypertherme intraperitoneale chemotherapie (HIPEC). Hierbij krijgen vrouwen tijdens de operatie een buikspoeling met verwarmde chemotherapie. Deze therapie werd al jarenlang uitgevoerd bij darmkanker, maar had het ook zin bij eierstokkanker?

Een onderzoeksteam onder leiding van Willemien van Driel, gynaecoloog-oncoloog in het Antoni van Leeuwenhoek, onderzocht het. Ze verdeelde in een tien jaar durend onderzoek 245 vrouwen met uitgezaaide eierstokkanker over twee groepen. De eerste groep kreeg de standaardbehandeling: chemotherapie, operatie en weer chemotherapie. De tweede groep onderging tijdens de operatie een HIPEC-behandeling. De operatie duurt wel wat langer, maar dat brengt geen nadelen met zich mee. Vijf jaar na start van de behandeling was bij de HIPEC-groep de kans op overleven tien procent groter. Dankzij dit overtuigende bewijs wordt HIPEC sinds 1 maart 2019 vergoed vanuit het basispakket.

2.Sneller van je spataderen af

Ze ontsieren de benen en geven vaak klachten: van lichte jeuk of moeheid in de benen tot een lastig te behandelen ‘open been’. Spataderen ontstaan doordat de kleppen in het bloedvat van het been niet goed meer werken. Het bloed zakt terug het been in, er ontstaat een grotere druk in de aderen en deze worden wijder. Jarenlang was strippen dé behandeling, waarbij de vaatchirurg de aangetaste aderen operatief verwijdert. Daarna kwamen er ‘minimaal invasieve’ technieken, die beter resultaat geven. Hierbij wordt gebruikgemaakt van hitte en een pijnstillende vloeistof om de spatader dicht te schroeien. Maar die pijnstillende injecties zijn tijdrovend en pijnlijk. Een nieuwe, veel minder belastende minimale invasieve techniek is MOCA (mechanochemische endoveneuze ablatie).

Hierbij maakt de vaatchirurg de spatader dicht door een katheter met een roterende draad, waardoor de binnenkant van de ader minimaal beschadigt. Tegelijkertijd spuit hij een verhardende vloeistof in die hecht aan de binnenkant van de ader. De spatader slinkt en verdwijnt. De behandeling duurt ongeveer een kwartier. Er komt geen hitte aan te pas, zodat nauwelijks verdoving nodig is. Ook geven patiënten aan bijna geen pijn te hebben na de behandeling. Ze herstellen daardoor sneller. Na de behandeling is het belangrijk om direct weer te gaan lopen, de eerste twee weken met steunkousen.

3. Eiwitten tegen migraine

Ook mannen hebben er last van, maar migraine is vooral een vrouwenkwaal. Driekwart van de mensen met migraine is vrouw – vooral vanwege de aanzienlijk rol van hormonen. Migraine is niet zomaar hoofdpijn. Het is een chronische hersenziekte die vaak gepaard gaat met bonkende, eenzijdige hoofdpijn, misselijkheid, overgeven en overgevoeligheid voor licht en/of geluid. Goed nieuws dus voor mensen met moeilijk te behandelen migraine dat nieuwe CGRP-remmers wél goed lijken te werken. Ze worden maandelijks toegediend met een injectie en remmen het vrijkomen van het eiwit CGRP af, dat de pijn bij migraine veroorzaakt. Dat zorgt voor minder migraineaanvallen, die bovendien minder heftig zijn en korter duren. Daarbij werken antimigrainemiddelen, zoals triptanen, beter.

Ook Michel Ferrari, LUMC-hoogleraar neurologie, was blij verrast door de uitkomst van het internationale onderzoek dat hij leidde naar een van de drie CGRP-remmers. Dankzij deze remmer hadden alle 838 proefpersonen met gemiddeld veertien dagen per maand ernstige migraine, gemiddeld drieënhalve dag per maand minder last.Hopelijk komen de CGRP-remmers voor meer mensen beschikbaar. Ze zijn goedgekeurd voor gebruik, maar in Nederland lopen de vergoedingsonderhandelingen met de zorgverzekeraars nog. Nog even geduld, dus.

4. Immuuntherapie bij borstkanker

Eén op de zeven vrouwen in Nederland krijgt borstkanker. Hoewel de ziekte steeds betere vooruitzichten heeft, er zijn ook vormen die moeilijk behandelbaar blijven. Zoals triple negatieve borstkanker. Jaarlijks krijgen zo’n twee- tot drieduizend vooral jonge vrouwen deze agressieve vorm, die niet reageert op hormoontherapie en andere gangbare behandelingen. Daarom wordt in het Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis onderzocht hoe immuuntherapie succesvol kan worden ingezet bij triple negatieve borstkanker. Immuuntherapie helpt witte bloedlichaampjes – die kankercellen kunnen herkennen en uitschakelen – hun werk beter te doen. Deze therapie is de afgelopen jaren een grote doorbraak in de strijd tegen kanker. Helaas zijn er nog weinig succesvolle toepassingen bij borstkanker.

De AVL-onderzoekers ontdekten dat immuuntherapie beter aanslaat als patiënten van tevoren twee weken lang een lage dosis chemotherapie of radiotherapie krijgen. Niet om de kankercellen te doden, maar om het immuunsysteem alvast aan het werk te zetten. Het reageert dan beter op de immuuntherapie. Deze aanpak versterkt de goede immuuncellen en verzwakt de immuuncellen die in dienst staan van de kanker. Op dit moment onderzoeken ze welke vrouwen wel of juist niet goed reageren op immuuntherapie. Zo hopen ze in de toekomst vooraf te kunnen voorspellen wie geholpen is met de behandeling.

5. Virtuele pijnbestrijding

Lage rugpijn, buikpijn, hoofdpijn: duizenden Nederlanders hebben last van chronische pijn, vaak zonder duidelijke oorzaak. Doorlopend zware pijnstillers slikken is meestal geen oplossing, omdat er geen pijnprikkel is die je kunt wegnemen, zoals bij acute pijn. De pijn is in het brein een eigen leven gaan leiden. Het bedrijf Reducept ontwierp een speciale virtual reality-bril die inzicht geeft in de eigen pijn. Wie deze bril opzet, komt in een digitale wereld terecht waarin pijn kan worden ‘weggeschoten’. Bij wie bijvoorbeeld rugklachten heeft, brengt het spel de pijn in de rug in rode vlekken in beeld, die vervolgens met groen kan worden verwijderd.

Psycholoog Louis Zantema, bedenker van de bril: “De vr-bril laat mensen zien dat ze hun zenuwstelsel herstellen en een deel van hun brein gelooft dat ook echt. Als reactie daarop zegt dat deel van het brein: laten we maar minder pijn aanmaken.” Door de game een maand lang vier tot vijf keer per week te spelen, had een deel van de mensen al minder of geen pijn meer. Ook zorgverleners die met de bril werken zijn enthousiast. De bril (circa € 200,-) en de software (€ 15,-) worden nog niet vergoed door zorgverzekeraars.

6. Afvallen met een maagballon

Wie flink overgewicht heeft en ondanks lijnen en sporten niet afvalt, kan iets nieuws proberen: de Elipse-maagballon. Hiermee verlies je in vier maanden twaalf tot vijftien kilo, zegt de Nederlandse Obesitas Kliniek, die er al honderden plaatste. Een operatie is niet nodig, goed kunnen slikken wél: je slikt een capsule met een lege ballon in. Als de capsule in de maag zit, vult de arts de ballon via een katheter met een speciale vloeistof, waardoor die ruimte inneemt en een vol gevoel geeft. Dat duurt nog geen twintig minuten. Mensen met een ballon gaan vanzelf kleinere porties eten. Na zestien weken opent het ventiel van de maagballon, loopt de ballon leeg en komt alles er met de ontlasting uit.

Punt van aandacht is wel dat mensen van een maagverkleining hun hele leven profijt hebben, terwijl gebruikers van een maagballon het na vier maanden weer zelf moeten doen. Om het gewichtsverlies op de lange termijn te kunnen vasthouden, is een verandering van levensstijl nodig. Daarom hoort bij dit concept een intensieve begeleiding qua voeding (diëtist) en lichaamsbeweging (fysiotherapeut). De Elipse-maagballon is geschikt voor mensen met een BMI van 27 of hoger, die nog niet in aanmerking komen voor een maagverkleining. De behandeling is voor eigen rekening. Kosten: ruim € 4000,-.

7. Liften zonder snijden

Overhangende oogleden, een slappe halslijn, rimpels op de bovenlip of platte wratjes: wie de strijd wil aangaan maar wars is van snijden, botox of fillers, kan een behandeling met een plasma-pen overwegen. Veel beautysalons bieden dat sinds een tijdje aan. Tijdens zo’n ‘plasmaliftbehandeling’ zorgt een straaltje geladen gas voor een liftend effect. Dat vermindert rimpels, plooitjes, littekens en overtollige huidrandjes terwijl er geen mes, naald of hechting bij komt kijken.

Van tevoren wordt er een verdovingscrème aangebracht. Daarna zet de therapeut met de plasmapen tientallen puntjes van geladen gasdeeltjes op de huid. Dat laat de huidvezels samentrekken en het stukje verouderde huid verdampen. Het resultaat: een strakkere huid. De pen zelf raakt de huid niet.

Een behandelsessie duurt een halfuur tot een uur. Daarna is de huid rood en wat gezwollen, met donkere puntjes. Dat worden korstjes die er na tien dagen vanzelf afvallen. Het is belangrijk om de huid de eerste tijd goed te beschermen tegen invloeden van buitenaf, zoals uv-straling. Meestal is één behandeling voldoende. Bij een ooglift of rimpelvervaging zijn er soms meerdere sessies nodig voor het beste resultaat.

8.Vrede met oorsuizen

Geruis, een piep, gezoem, een bromtoon… In Nederland hebben zo’n twee miljoen mensen een vorm van oorsuizen, ook wel tinnitus genoemd. Ze horen geluiden die er niet zijn. De geluiden komen niet van buiten, maar zitten als het ware in één of beide oren of in het hoofd. Mensen die eraan lijden, worden er vaak stapelgek van. Ze klagen over paniek, concentratieproblemen en slaapklachten. Volgens experts is het suizen een alarmsignaal dat constant af blijft gaan, terwijl het gevaar er niet echt is. Een fantoomgeluid dus. Er is geen oplossing voor, behalve het geluid in de oren maskeren met ander geluid. Dat doen mensen met tinnitus dan ook vaak: ze vermijden de stilte. Dat is dus precies wat je níet moet doen, weten ze bij de Adelante Zorggroep in Hoensbroek. Daar ontwikkelden ze een therapie die je met tinnitus leert omgaan.

Juist door blootstelling aan de fantoomgeluiden wen je eraan, aldus psycholoog Rilana Cima, die de therapie met anderen ontwikkelde. Van een spinnenfobie komen mensen af door zich aan spinnen bloot te stellen. Zo werkt het ook bij tinnitus. De therapie bestaat uit een combinatie van gehoortraining en gedragstherapie en wordt vergoed vanuit het basispakket.

Tinnituspatiënten die de therapie volgden, zeggen veel beter met hun oorsuizen om te kunnen gaan. Het is de eerste wetenschappelijk bewezen behandeling, gebaseerd op een onderzoek van de Universiteit Maastricht.

9. Borstvergroting zonder implantaten

Wie grotere borsten wil, was tot voor kort aangewezen op implantaten. Maar het kan ook anders. Nieuw is de methode met eigen lichaamsvet die de borsten subtiel een cupmaat groter maakt: lipofilling. Het resultaat ziet er heel natuurlijk uit. De borsten zijn groter, steviger en voelen soepel en natuurlijk aan. Bovendien houd je er vrijwel geen zichtbare littekens aan over. Verder belast lipofilling het lichaam weinig, want er worden geen niet-lichaamseigen materialen als siliconen en polyurethaan gebruikt. Lipofilling is ook geschikt om één borst groter te maken als deze kleiner is dan de andere. Wie twee of meer cupmaten groter wil, kan beter kiezen voor een gewone borstvergroting.

De lipofilling bestaat uit twee delen. Eerst zuigt de plastisch chirurg via liposuctie onderhuids vetweefsel weg uit de buik, benen, heupen of onderrug. Kapotte cellen haalt hij eruit, zodat de intacte, levende cellen overblijven. Hierna spuit de chirurg dit vet in kleine hoeveelheden in de borsten via piepkleine gaatjes. Het volume van de borsten bouwt zich dus in laagjes op. Als de ‘nieuwe’ vetcellen naast gezonde andere cellen komen te liggen, krijgen ze voldoende zuurstof en voeding om in te kunnen groeien. Iets om rekening mee te houden: één behandeling is niet altijd genoeg. Omdat het lichaamseigen vet is, breekt het lichaam in de eerste drie maanden na de behandeling gemiddeld dertig procent ervan weer af. Soms zijn er dus meerdere behandelingen nodig. De prijs van lipofilling verschilt per kliniek, maar ligt gemiddeld rond de € 5000,-.

10. Afrem-medicijn bij alzheimer

Ondanks onderzoeken van miljarden euro’s was er nog altijd geen middel gevonden dat de ziekte van Alzheimer kon genezen of vertragen. Maar als alles goed gaat, komt er voor het eerst in vijftien jaar een nieuw medicijn op de markt dat alzheimer kan afremmen: aducanumab. Zeven op de tien mensen met dementie hebben de vorm alzheimer. Wereldwijd zijn dat zo’n 20 miljoen mensen; in Nederland gaat het om circa 200.000 patiënten.Via een infuus komt aducanumab in de elleboogplooi terecht. Daarna verplaatst het zich naar de hersenen, waar het zich bindt aan samengeklonterde eiwitten die een rol spelen bij het ontstaan van alzheimer. Er ontstaat een ontstekingsreactie die het afweersysteem aanspoort om deze eiwitten op te ruimen.

Dinant Bekkenkamp van Alzheimer Nederland geeft op de website aan hoopvol te zijn. “De medicijnen die we tot nu toe hadden waren symptoombestrijders. Dit is een middel dat echt ingrijpt op het ziekteproces, dat is uniek.”Er zijn wel wat mitsen en maren. Aducanumab is een natuurlijk eiwit dat moeilijk te maken is. De behandeling is duur en werkt niet bij iedereen. Bovendien is nog onzeker wanneer het medicijn op de Nederlandse markt komt. Kijk voor het laatste nieuws hierover op alzheimer-nederland.nl.

Bronnen: Alzheimer Nederland, de Hartstichting, KWF, Adelante Zorggroep, Obesitas Kliniek, Reducept. Beeld: iStock.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden