null Beeld

19x Feit of fabel: Over o.a. broccoli, niezen, ananas, gebroken hart, zoenen, aambeienzalf en soa’s…

Zwemmen na het eten is gevaarlijk en oesters zijn goed voor het libido. Wijsheden genoeg, maar wat is waar? Libelle’s dokter Rutger Verhoeff en gezondheidsjournalist Tijn Elferink zochten het uit.

1. Van turen naar een beeldscherm krijg je 'vierkante' ogen

Beetje waar!

Dit heeft te maken met bijziendheid (slecht zien in de verte). Bijziende mensen hebben contactlenzen of een bril nodig met een minsterkte omdat de lichtstralen voor het netvlies vallen. De grootste oorzaak is een te lange oogas. Bij een gemiddeld kind zonder bril stopt de groei van de oogas rond het 15e jaar. Bij kinderen met bijziendheid, dus met een minsterkte voor het 15e jaar, kan hij doorgroeien tot een jaar of 25. Erfelijkheid speelt hier een rol in, maar er zijn belangrijkere oorzakelijke factoren: buitenspelen en dichtbij kijken.Buitenspelen beschermt tegen bijziendheid, dichtbij kijken verergert het juist. Dit kán op den duur ernstige gevolgen hebben, zoals blinde vlekken, het loslaten van het netvlies en glaucoom (verhoogde oogboldruk die de oogzenuw beschadigt). Voorkomen is beter dan genezen en daarbij helpt de 20-20-2-regel: na 20 minuten op een smartphone of tablet kijken of een boek lezen is het advies om 20 seconden in de verte te kijken, plús 2 uur per dag buitenspelen. Waarbij buitenspelen het belangrijkste is. De juiste afstand tijdens het kijken of lezen is circa 30 centimeter.Tip: kijk na 20 minuten schermtijd minstens 20 seconden naar buiten

2. Je nies inhouden is slecht voor de ogen

Waar!

Als we actief de mond en neus-keelholte sluiten tijdens het niezen ontstaat er een luchtdruk die bijna twintig keer hoger is dan als de nies de vrije loop krijgt (bij een normale nies gaat het om 0,01 bar in de bovenste luchtwegen). Die luchtdruk verdwijnt niet zomaar, die verdeelt zich over andere delen van het lichaam. Met mogelijk ernstige gevolgen. Een wetenschappelijk overzicht uit 2019 rapporteerde 52 gemelde niesongevallen tussen 1945 en 2019, variërend van een oogkasbreuk tot gebroken ribben en zelfs een TIA. Gewoon niezen dus.

3. Van liefdesverdriet kan je hart breken

Waar!

Door stress kan het zogeheten gebrokenhartsyndroom ontstaan. De oorzaak kan liefdesverdriet zijn, maar ook het plotseling overlijden van een dierbare, acute pijn of extreme vreugde, bijvoorbeeld na het winnen van de loterij. Bij een heftige gebeurtenis komt het stresshormoon adrenaline vrij. Dit kan krampachtige samentrekkingen in de bloedvaten veroorzaken, met als gevolg een verminderde doorbloeding en een verminderde hartspierfunctie. De punt van het hart heeft een hoger aantal adrenalineontvangers. Daarom ondervindt het onderste gedeelte van de linker hartkamer wel hinder en de rest niet, waardoor het opzwelt. Het vult zich met bloed, maar pompt het niet meer het lichaam in. Het gebrokenhartsyndroom kan veel angst veroorzaken omdat de klachten lijken op die van een hartinfarct. Het syndroom komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Gelukkig herstelt 95% volledig in vier tot acht weken.

4. Het weer voorspelt pijnlijke gewrichten

Waar!Hier zijn diverse wetenschappelijke onderzoeken naar gedaan, en wat blijkt: een hoge luchtvochtigheid, windsnelheid en lagere luchtdruk konden worden gekoppeld aan een toename van pijnklachten. Van deze drie factoren toonde een hoge luchtvochtigheid het sterkste verband. De temperatuur leek niet van invloed.

5. Zoen in het rond, dan word je gezond

Waar!

Een tongzoen is goed voor de weerstand omdat een grotere biodiversiteit in de mond onwelkome indringers beter kan afweren. Volgens een andere hypothese bouwt een vrouw door te zoenen weerstand op tegen infecties die je kunt oplopen tijdens de zwangerschap. Zoenen is ook goed voor de tanden. Bij vijf minuten zoenen wordt namelijk circa 10 ml speeksel geproduceerd, en voldoende speeksel verkleint de kans op gaatjes.

6. Bitter in de mond maakt het hart gezond

Waar!Van verschillende voedingsproducten is bekend: des te bitterder de smaak, des te beter voor de gezondheid. Een voorbeeld is (extra) vergine olijfolie, bitter dankzij antioxidanten en oleocanthal. Daarnaast bevat deze olie vooral enkelvoudig verzadigde vetzuren (de gezondste olie is meervoudig onverzadigd) en omega 3-vetzuur en omega 6-vetzuur in een verhouding 1 op 11 (de gezondste is omega 3). Uit Spaans onderzoek blijkt dat een voedingspatroon dat olijfolie en noten bevat zorgt voor 30% minder risico op hartaanvallen en beroertes.Daar komt bij dat de stof oleocanthal hetzelfde werkt als ibuprofen. Drieënhalve theelepel extra vergine olijfolie heeft dezelfde ontstekingsremmende werking als een tiende van een normale dosering ibuprofen. Ook pure cacao is bitter en bevat veel flavonoïden, een antioxidant die ook voorkomt in vruchten en thee. Verschillende onderzoeken met cacao laten positieve resultaten zien. Zo daalt de bloeddruk ervan en hebben chocolade-eters minder risico op diabetes. Een nadeel voor echte chocoladeliefhebbers: 15 gram chocolade is al genoeg.

7. Een kusje helpt tegen de pijn

Waar!Er zijn drie theorieën die deze stelling ondersteunen. De poorttheorie is de belangrijkste, deze gaat ervan uit dat er minder pijn wordt ervaren wanneer je tegelijkertijd een ander gevoel ervaart. Ons gevoel wordt grofweg via twee verschillende banen geleid: de vitale sensibiliteit en de gnostische sensibiliteit. De vitale sensibiliteit zorgt voor de pijnsensatie en de gnostische voor de fijne tast (bijvoorbeeld het voelen van een pen tussen de vingers). De dikkere zenuwvezels van de gnostische sensibiliteit zijn sneller in het verplaatsen van elektrische impulsen dan die van de vitale sensibiliteit. Volgens de poorttheorie zijn beide banen gekoppeld aan dezelfde zenuwcellen in het ruggenmerg, die op hun beurt alle ontvangen signalen doorgeven met als eindpunt de hersenen. Het is dus mogelijk dat de vitale sensibiliteit in meer of mindere mate wordt geblokkeerd als de gnostische sensibiliteit wordt geactiveerd. Door de hogere snelheid van de dikkere vezels gebeurt dit dus eerder bij fijne tast: een kusje. Pijnsignalen kunnen ook op een ander niveau in het zenuwstelsel geblokkeerd worden, namelijk in het limbische systeem. Alle gevoelservaringen liggen hier opgeslagen, dus ook de kus. Voordat we de pijn voelen, gaat het signaal langs het limbische systeem waar het wordt aangepast door herinneringen van kort en lang geleden: versterkend of dempend. De derde theorie is het placebo-effect van een kus: als je dénkt dat iets helpt, helpt het ook.

8. Met een pyjama aan slaap je slechter

Beetje waar!Goed slapen heeft vooral te maken met de slaapkamertemperatuur, die moet tussen de 16 en 18 graden liggen. Naakt slapen kan een voordeel hebben boven slapen met kleding aan, mits de slaapkamertemperatuur en de temperatuur in bed goed geregeld zijn. Ook helpt het als er een partner is om tegenaan te kruipen. Door huidaanraking komt namelijk oxytocine vrij in de hersenen, wat ontspannend werkt. Toch liever iets aan in bed? Kies dan voor loszittende kleding van katoen, want je transpireert tijdens het slapen.

9. Broccoli helpt tegen PMS en overgangsklachten

Waar!Als we het over broccoli en de invloed op het premenstrueel syndroom (PMS) hebben, is het enzym chlorofyl (de groene kleurstof) een van de belangrijkste bestanddelen. Chlorofyl helpt de lever om hormonen, waaronder oestrogeen, af te breken. Gebeurt dit niet, of niet goed genoeg, dan ontstaat er een disbalans in de hormoonspiegel. Bij een overschot aan oestrogeen kunnen vervolgens hormoonklachten ontstaan zoals pijnlijke borsten, vocht vasthouden, een opgeblazen gevoel en heftige menstruaties.Daarnaast is er in wetenschappelijk opzicht een kleine aanwijzing dat broccoli mogelijk helpt tegen overgangsklachten. Het werkzame bestanddeel is het stofje indole-3-carbinol. Dit wordt in het maag-darmkanaal omgezet in dim (di-indolylmethaan), dat een positieve invloed zou hebben op het oestrogeenmetabolisme. Voor een gunstig effect is 350-500 gram broccoli per dag nodig, dit kan verdeeld worden in kleinere porties bijvoorbeeld bij de lunch en het avondeten. Stoom de groente kort, dan nemen de darmen het chlorofyl makkelijker en sneller op. Kook broccoli sowieso nooit langer dan 5 minuten, anders verdwijnt het chlorofyl.

10. Van het geluid van stromend water moet je plassen

Waar!Waarom het geluid van stromend water invloed heeft op de plasreflex is nog steeds niet helemaal duidelijk. Het zou een Pavlovreactie kunnen zijn. De Russische geleerde Ivan Pavlov (1849-1936) voerde een experiment uit met honden: telkens als de dieren eten kregen liet hij eerst een belletje rinkelen. Na verloop van tijd begonnen de honden al te kwijlen bij het horen van het belgeluid omdat ze geconditioneerd waren. Veel ouders gebruiken dit principe bij het zindelijk maken van kinderen, ze maken een plasgeluid als hun kind op het potje zit. Als daar ook nog het kletterende geluid van urine op de bodem van het potje bij komt, ontwikkelen zich hierdoor hoogstwaarschijnlijk de associatie en de drang om te plassen bij het geluid van stromend water.

Maar... dít zijn fabels!

Zwemmen na het eten is gevaarlijk.

Neem gerust een duik na de maaltijd, daar zul je niet van verdrinken. Meteen na het eten gaan zwemmen hooguit zorgen voor oprispingen.

Mannen zijn kleinzeriger dan vrouwen.

Vrouwen ‘klagen’ sneller over pijn, maar ze ervaren ook meer pijn.

Van ananas smaakt de vagina beter.

De smaak kan variëren, maar wordt niet beter door ananas te eten.

Windjes inhouden is ongezond

Nee hoor, winden glippen er stiekem toch wel uit. Er eventjes een inhouden kan een opgeblazen gevoel en buikkrampen veroorzaken, meer niet.

Kou onder de rok zorgt voor blaasontsteking

Draag rustig een rok, kort of lang, daar krijgt niemand blaasontsteking van.

De wc-bril is een bron van soa’s

Gelukkig niet. Ga rustig zitten en doe wat je moet doen.

Aambeienzalf helpt tegen wallen onder de ogen

Dergelijke zalf bevat hulpstoffen die de huid juist kunnen irriteren.

Sauna helpt om af te vallen

Het enige wat we kwijtraken is vocht. Even wat drinken daarna en het gewicht zit er weer aan.

Oesters zijn goed voor het libido

Lustopwekkende voeding heeft alleen effect in de juiste stemming en dankzij de associatie die deze oproept. Het ligt niet aan de stofjes die erin zouden zitten.

De experts

Rutger Verhoeff (1979) is huisarts en schrijver, hij vlogt voor Libelle en is regelmatig als deskundige te gast in radio- en tv-programma’s. Tijn Elferink (1981) is gezondheidsjournalist en schrijft boeken over gezondheid. Samen schreven zij het boek 'Kusje erop – De waarheid achter 70 gezondheidsmythes' (Uitgeverij Lev. € 20,99).

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden