null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

7 vragen en antwoorden: dit is alles wat je moet weten over vitamine B12

Het voedingssupplement vitamine B12 zou helpen tegen vermoeidheid, duizeligheid, geheugenverlies en haaruitval. Steeds vaker horen we over een tekort. Klopt dat? En kan overdosering kwaad?

Getty Images/iStockphoto

1. Waar is het goed voor?

Internist-hematoloog Hajo Auwerda, die in 2016 een B12-kliniek oprichtte, legt uit dat de vitamine een belangrijke rol speelt in alle lichaamscellen. “Vitamine B12 is nodig voor de aanmaak van rode bloedcellen die zuurstof vervoeren in het bloed, voor een goede werking van het zenuwstelsel, voor het maken van DNA én hij heeft invloed op de energiehuishouding."

2. Hoe krijgen we voldoende binnen?

Vitamine B12 is een wateroplosbare vitamine die vrijwel alleen in dierlijke producten zit: melk, vlees, vis, eieren en zuivel. Het Voedingscentrum adviseert voor een volwassen vrouw 2,8 microgram vitamine B12 per dag. Dat is een schaaltje yoghurt en een portie kabeljauw. Of drie glazen melk en een eitje. Dat krijgen de meeste mensen met gemak binnen.

Tot nu waren er geen nadelige effecten bekend van een te hoge dosis B12. "Baat het niet dan schaadt het niet", zo was de gedachte. De wetenschappers van het UMCG legden echter een verband tussen hoge concentraties B12 in het bloed en een hogere kans op sterfte. Daarbij is wel belangrijk om te zeggen dat het niet om een oorzakelijk verband gaat. Om dat te bepalen moet nog meer onderzoek gedaan worden. Daarom zette het UMCG naderhand het volgende bericht op Twitter.

3. Krijgen we genoeg binnen?

Geen paniek: een tekort ontstaat niet snel. Het lichaam legt namelijk een voorraad vitamine B12 aan in de lever, 2 tot 5 milligram. Daar kunnen we best even op teren. Zelfs wie de finale van Expeditie Robinson haalt en op zo'n onbewoond eiland een maand geen dierlijke producten eet, hoeft zich geen zorgen te maken. Er ontstaan pas klachten na maanden of zelfs járen te weinig vitamine B12 binnenkrijgen.

Er zijn echter uitzonderingen. Naar schatting slaat 6% van de Nederlanders te weinig B12 op in de lever, blijkt uit cijfers van het NHG. Zij krijgen voldoende binnen, maar het lichaam kan de stof niet uit de voeding halen en opslaan. Hoe dat komt? Bij de opname van vitamine B12 in het lichaam speelt het maagzuur een belangrijke rol, net als het eiwit intrinsic factor in de dunne darm. Mensen met maagproblemen of een gebrek aan genoemd eiwit kunnen een tekort krijgen. Volgens Lisette de Groot, hoogleraar voeding van de oudere mens in Wageningen, zijn het vooral ouderen die kampen met een B12-gebrek. Uit onderzoek blijkt dat een op de vier 65-plussers de vitamine niet goed meer kan opnemen, vaak doordat zij geneesmiddelen gebruiken die de zuurgraad in de maag veranderen.

4. Hoe wordt extra B12 toegediend?

Meestal met B12-injecties. Het is aan de arts om te bepalen hoe vaak een patiënt een injectie nodig heeft. Steeds vaker kiezen artsen voor hoog gedoseerde smelttabletten, waarmee ook patiënten met een opnameprobleem kunnen worden behandeld omdat de vitamine dan wordt opgenomen via het mondslijmvlies.

5. Voor welke klachten zorgt een tekort?

Internist-hematoloog Hajo Auwerda: “Doordat de invloed van vitamine B12 zo groot is, zijn de klachten zeer uiteenlopend.” Denk aan: geheugen- en concentratieproblemen, haaruitval, een tintelend gevoel in handen en voeten, blaasontstekingen, spierverzuring en zelfs na een goede nacht nog vermoeid wakker worden.

Te lang rondlopen met een tekort aan vitamine B12 kan verstrekkende gevolgen hebben. Auwerda: ”Er zijn vrouwen die niet zwanger werden en zonder succes een IVF-traject doorliepen tot ze B12-injecties kregen. Ik heb inmiddels een plank vol geboortekaartjes. Ook heb ik een meisje van zeventien succesvol behandeld met B12-injecties. De eerste keer dat ik haar zag zat ze in een rolstoel, na een halfjaar kwam ze lopend binnen.”

6. Waarom wordt een tekort vaak niet gezien?

Vooral bij jonge mensen wordt het vaak aangezien voor een burn-out. Internist-hematoloog Auwerda: “Dan zegt hun huisarts: ‘Je hebt een drukke baan, een gezin, je bent moe… Meld je maar ziek, het is een burn-out.' Sommige mensen lopen twee tot vijf jaar rond met klachten, gaan naar de neuroloog, de reumatoloog, de psycholoog, de psychiater, niemand kan iets vinden. Tot ze in mijn kliniek terechtkomen en blijkt dat ze een tekort aan B12 hebben.”

Helaas knapt niet iedereen even snel op van de behandeling. “Dat is afhankelijk van leeftijd, hoe weinig B12 er nog is opgeslagen en hoe lang de klachten geduurd hebben. Sommige mensen worden nooit meer helemaal beter omdat de neurologische schade te groot is. Zij houden bijvoorbeeld last van gevoelloosheid of zenuwpijn in ledematen: tintelende, prikkelende, branderige pijn en delen van de huid die doof voelen.”

7. Wanneer is er sprake van een tekort?

De huisarts kan een bloedtest afnemen om te zien hoe groot de reservevoorraad vitamine B12 is. Maar… wetenschappers zijn er nog niet over uit hoe groot dat noodpakket precies moet zijn. Het NHG heeft wel een norm vastgesteld, maar sommige artsen, zoals internist-hematoloog Auwerda, vinden dat te veel mensen dan buiten de boot vallen. Het gaat dan om mensen die in theorie een voorraad hebben waarmee ze het wel even kunnen uitzingen, maar die wel kampen met klachten. Ook hoogleraar Frits Muskiet, expert op het gebied van voedingsgeneeskunde, pleit voor snellere behandeling met vitamine B12-injecties. Bij een lage, maar officieel niet té lage waarde in het bloed zou het gezonde verstand de overhand moeten krijgen, schreef Muskiet in het wetenschappelijke tijdschrift Huisarts en Wetenschap. Vooral omdat de medicatie ongevaarlijk en goedkoop is - een injectie kost slechts € 0,70.

Auwerda: “Mensen met klachten die een lage B12-waarde in hun bloed hebben, maar officieel nog geen tekort, geef ik een proefbehandeling. Die bestaat uit een aantal B12-injecties. Daarvan knapt 90% op. Baat het niet, schaadt het niet, want een teveel plas je weer uit.”

"Sinds ik die injecties krijg, heb ik meer energie en minder pijn"

Door de huisarts werd Thessa Koopman (32) naar huis gestuurd met de diagnose burn-out. Na vitamine B12-injecties knapte ze zienderogen op. “Die diagnose was heftig, het ging juist zo goed met mijn carrière. Als make-up artist kreeg ik steeds meer opdrachten, onder andere voor de serie Penoza en Joop van de Ende Theaterproducties. Nu zat ik thuis en viel alles in duigen. Ik was zo moe dat zelfs uit bed komen nauwelijks lukte. Ik had al maanden spierpijn en buikkrampen, wondjes genazen slecht en ik had de hele dag een paniekgevoel. Mijn huid was grauw en mijn haar werd steeds dunner, dat maakte me onzeker. Omdat rust niet hielp, probeerde ik van alles, van speciale diëten tot bezoekjes aan natuurartsen. Maar ik werd alleen maar zieker. Vanwege de heftige spierpijn werd ik getest op MS, de ziekte van Lyme en zelfs ALS. Dat wakkerde het paniekgevoel aan.

Via een collega kwam ik in een B12-kliniek terecht. Daar werd vastgesteld dat mijn lichaam geen B12 opneemt, ook niet uit supplementen. Ik heb de rest van mijn leven om de twee weken een injectie nodig. Sinds ik die krijg, heb ik meer energie en minder pijn. Maar werken als make-up artist zit er niet meer in, ik heb te veel klachten om hele dagen op de set te staan. Ik ben nu fotograaf en blogger en werk voor een oldtimer-verhuurbedrijf. Als ik kijk hoe mijn leven nu is, ben ik toch blij. Ik ben meer thuis en heb alle tijd voor mijn vriend en onze hond. Als ik niet zo ziek was geworden, had ik die keuze nooit durven maken.”

"Ik doe alles weer zelf in huis en kan wel een uur wandelen"

Wilma Meijen (50) had al vijftien jaar klachten. Vorig jaar werd geconstateerd dat ze naast MS en het ASIA Syndroom ook een tekort had aan vitamine B12. “De laatste jaren ging ik elke avond om een uur of zeven, acht naar bed, dan was ik op. Ik kon per dag maximaal een halfuur wat in het huishouden doen. Als ik ging winkelen, moest ik om het kwartier even gaan zitten en ik sleepte met mijn rechterbeen. Werken ging niet meer, terwijl ik hard op weg was om supermarktmanager te worden.

Na al die jaren achteruitgang en niet weten wat er aan de hand was, had ik niet verwacht dat ik me ooit nog beter zou voelen. Maar sinds ik mezelf om de dag een B12-injectie mag geven, ben ik zó opgeknapt. Ik doe alles weer zelf in huis en kan wel een uur wandelen. Ook mijn weerstand is veel beter. Eerst had ik elke winter vier à vijf keer een antibioticakuur nodig, maar afgelopen winter ben ik niet eens bij de huisarts geweest. Ik leef niet meer bij de dag, maar kan weer dingen plannen. Vitamine B12 kan niet mijn MS en het ASIA Syndroom genezen, en ik ben nog steeds moe. Maar zoals ik me nu voel, wil ik best honderd worden.”

  • 4,7% van de volwassen Nederlanders koopt weleens een potje vitamine B12-tabletten en de verkoop stijgt ieder jaar. Dit blijkt uit onderzoek van Info2Action, informatie van het Nederlandse Huisartsen Genootschap (NHG) én uit talloze online berichten.
  • 3 glazen melk en een eitje, dat is al voldoende
  • Zelfs finalisten van Expeditie Robinson hoeven niet bang te zijn voor een tekort
  • 6% van de Nederlanders slaat te weinig vitamine B12 op in de lever
  • Bij jonge mensen wordt een tekort vaak aangezien voor een burn-out
  • Geef bij twijfel extra B12. Baat het niet, het schaadt ook niet

Melk, vlees & eieren

Een volwassen vrouw heeft per dag 2,8 microgram vitamine B12 nodig, zwangere vrouwen 3,2 en vrouwen die borstvoeding geven 3,8 microgram.

  • 1 glas halfvolle melk (150 ml) bevat 0,7 microgram vitamine B12
  • Een schaaltje halfvolle yoghurt (150 ml) bevat 1,1 microgram vitamine B12
  • 1 stukje rundvlees (gaar, 75 gram) bevat 1,6 microgram vitamine B12
  • 1 stukje varkensvlees (gaar, 75 gram) bevat 0,3 microgram vitamine B12
  • Een stukje kabeljauw (gaar, 100 gram) bevat 2,0 microgram vitamine B12
  • 1 ei (50 gram) bevat 0,8 microgram vitamine B12

Bron: Voedingscentrum

Tekst: Yasmine Esser. Beeld: iStock.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden