null Beeld Getty Images/EyeEm
Beeld Getty Images/EyeEm

7x Gynaecologische klachten waarbij we echt in actie moeten komen

Urineverlies, een jeukende vagina of het gevoel alsof er een bal tussen je benen zit: een gynaecologische klacht is voor veel vrouwen niet gemakkelijk om met de dokter te bespreken. Nodig is het soms wel. Zeven signalen die aandacht verdienen.

De ‘intieme zone’ van het vrouwelijk lichaam is in alle opzichten gevoelig – alleen al als gespreksonderwerp. Daarnaast heeft het vaginale gebied best wat te lijden. Het is bedekt door kleding, waardoor het er broeierig is of beschadigd kan raken. Ook irritatie ligt op de loer en daarbij kan water(!) een grote boosdoener zijn. Gynaecologen Dorenda van Dijken en Meike Berghuis van het Amsterdamse OLVG zijn gespecialiseerd in vrouwenziekten en benoemen zeven veelvoorkomende gynaecologische klachten. Daarnaast hebben ze een belangrijke boodschap: door eerder naar de dokter te gaan, is veel ellende te voorkomen.

Ik verlies soms onverwacht bloed

Onhandig, onverwacht bloed verliezen. Het is de meest voorkomende gynaecologische klacht en kan verschillende oorzaken hebben, afhankelijk van het moment waarop het gebeurt.

Tijdens de cyclus Gebeurt het regelmatig tijdens de cyclus, bijvoorbeeld een week voor of na de menstruatie, dan is de oorzaak hormonaal. Overstappen naar een (ander type) conceptiepil kan helpen. Als er geen regelmaat te ontdekken is, kan het bloedverlies een signaal zijn dat er iets aan de hand is. Bij onderzoek blijkt soms dat er een poliep of vleesboom aanwezig is.

Na de menopauze Is de laatste menstruatie langer dan een jaar geleden, dan is bloedverlies geen gewone menstruatie. Een echo en eventueel aanvullend onderzoek is dan nodig. De bloeding kan komen door te dik baarmoederslijmvlies, wat een teken kan zijn van een poliep, vleesboom of baarmoederkanker. Bij vrouwen die hormoontherapie (oestrogeen) gebruiken tegen overgangsklachten duidt bloedverlies mogelijk op een teveel aan dat hormoon oestrogeen. Een arts kan de oorzaak verder onder-zoeken. Soms ook is atrofie de oorzaak: in de overgang wordt het slijmvlies van de vagina, de baarmoeder en de blaas dunner en gaat het makkelijker bloeden. Dit komt vooral voor bij zeer slanke vrouwen en kan worden behandeld met een lichte dosis lokaal oestrogeen. Ten slotte kan baarmoederkanker voor bloedverlies zorgen – al is de kans hierop gelukkig maar één procent. Er is dan een operatie nodig.

Na seksueel contact Deze ‘contactbloedingen’ moet je altijd serieus nemen. Ze kunnen namelijk duiden op verschillende aandoeningen, zoals een poliep bij de baarmoedermond, baarmoeder-halskanker (hét signaal), de soa chlamydia, een schimmelinfectie of makkelijk bloedend slijmvlies van de baarmoedermond. De (huis)arts bepaalt de behandeling op basis van onderzoek, uitstrijkje of kweek.

Mijn vagina jeukt

Artsen en patiënten denken vaak dat jeukklachten vaginaal zijn, dus van binnenuit komen ‘want het zal wel een schimmel zijn’. Toch gaat jeuk meestal over de buitenkant, de huid van de schaamlippen en vulva dus. Jeuk is altijd een reden voor gynaecologisch onderzoek, ook als het een behandelde schimmel is die blijft jeuken. Wat kunnen de boosdoeners zijn?Lichen simplex Dit is een goedaardige aandoening die ontstaat door krabben. Dit activeert bepaalde huidcellen waardoor de jeuk chronisch kan zijn – zelfs na genezing van een eventuele schimmel. Naast krabben kan ook te veel wassen de veroorzaker zijn, met name na de menopauze. Lichen simplex komt regelmatig voor bij moslima’s die vanwege hun geloof zich dagelijks meerdere keren wassen, en water droogt de huid uit. Wat helpt is minder vaak wassen en vet houden. Of was met geurloze kokosolie op een wattenschijfje.

Lichen sclerosus Deze jeukende huidziekte kan bij 2 tot 5% van de patiënten kwaadaardig worden. Het kenmerk van de ziekte is pigmentverlies: witte plekken op de huid. Soms vergroeit of verkleeft het gebied rond de clitoris ook, schaamlippen kunnen ‘verdwijnen’. De behandeling bestaat uit corticosteroïdcrème en vette zalf.

Eczeem Irritatie door eczeem kan ook bij de genitaliën voorkomen. Ook dat wordt erger door het gebruik van water. Corticosteroïdcrème en vette zalven kunnen helpen.

Mijn vaginale afscheiding verandert

Elke vrouw heeft vaginale afscheiding. Na de menopauze wordt dit meestal minder. Trek aan de bel bij de huisarts zodra er iets verandert in het normale patroon – van weinig naar veel afscheiding bijvoorbeeld. Bruine afscheiding duidt op bloedverlies, mogelijk door een poliep in de baarmoeder, dunner slijmvlies of baarmoederkanker. Witte afscheiding (yoghurtachtig) met jeuk betekent meestal een schimmelinfectie (Candida). Is de afscheiding geel-groenig van kleur, dan is er vaak sprake van een infectie. Komt daar een nare geur bij, dan kan dat duiden op bacteriële vaginose. Hierbij zijn de goede en slechte bacteriën niet in balans. Dat kan komen door te veel wassen met water en/of zeep, vaginale spoelingen of een antibioticakuur. Met gevarieerde en gezonde voeding help je je microbioom in de vagina (dat microbioom bestaat uit bacteriën, virussen en gisten die samen beschermen tegen ziekteverwekkers). Herstelt de disbalans zich niet, dan kunnen zuurgraadherstellende producten helpen. Uit een kweek blijkt of een antibioticum nodig is.

Ik heb last van een droge vagina

Aan de binnenkant Vrouwen die klagen over een ‘droge vagina’ bedoelen meestal: droogheid bij het vrijen. En dan betreft het opwindingsvocht, de binnenkant dus. Het is belangrijk om dit bij de dokter duidelijk te maken. Minder vochtigheid tijdens het vrijen wordt níet veroorzaakt door de overgang, maar door minder zin of minder seksuele opwinding. En dat kan o.a. komen door een droge, pijnlijke huid. In dat geval is waarschijnlijk wat meer tijd of stimulatie nodig om pijn bij penetratie te voorkomen. Door de overgang neemt de hoeveelheid afscheiding wat af en wordt de doorbloeding minder. Door te behandelen met een lokale oestrogeencrème neemt de doorbloeding toe.

Aan de buitenkant Na de overgang bevat de huid minder collageen. Daardoor wordt deze wat dunner en voelt de huid droger aan. Is de buitenkant van de vagina droog, dan geeft dat op zich geen pijn bij het vrijen. Wel kan aanraken pijnlijk zijn en daarmee wordt het opstapje naar het vrijen misschien lastiger. De huid vet houden, kan helpen.

Ik verlies urine

Na de bevalling, bij hard lachen: de meeste vrouwen hebben weleens last van urineverlies. Zeker na de overgang waarbij door oestrogeendaling het weefsel minder stevig wordt. Als het hinderlijk wordt of (huid)klachten geeft, ga dan naar de huisarts. Er zijn twee soorten incontinentie:

Inspannings- of stress-incontinentie De druk in de buikholte neemt dan toe bij tillen, niezen of lachen. De weefsels rond de plasbuis zijn verzwakt en kunnen deze niet goed meer afsluiten. Bekkenbodemfysiotherapie of een operatie kan helpen. Ook afvallen bij overgewicht kan goed zijn, zo komt er minder druk op de bekkenbodem.

Aandrang-incontinentie Hierbij haal je de wc niet op tijd. Dit ontstaat als de blaas zonder duidelijke oorzaak extra prikkelbaar is. De arts kan doorverwijzen naar blaastraining bij een bekkenbodemfysiotherapeut. Ook oefeningen tegen loze aandrang helpen soms, net als medicijnen: anticholinergica. Deze kunnen wel bijwerkingen geven, zoals een droge mond en droge ogen.

Ik heb buikpijn

Is de pijn voelbaar in de onderbuik of vrouwelijke organen én vaak tijdens de menstruatie of eisprong, dan is de oorzaak meestal gynaecologisch.De pijn kan komen door:

Vleesbomen Die zijn goedaardig en komen veel voor. Klachten zijn soms veel bloedverlies en/of pijn tijdens de menstruatie, een drukkend gevoel of lage rugpijn, ongemak bij plassen of ontlasting en pijn en/of bloedverlies bij het vrijen. Na onderzoek (echo, scan of bloedonderzoek) is de behandeling bijvoorbeeld de anticonceptiepil, het spiraaltje, pijnstillers of een operatie. Door de overgang wordt een vleesboom meestal kleiner.`

Endometriose Hierbij is baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder aanwezig, bijvoorbeeld op eierstokken, eileiders, buikvlies, blaas of darm. Het is niet levensbedreigend, maar kan wel bloedingen en verklevingen veroorzaken als je nog menstrueert. Kenmerken zijn pijn tijdens de menstruatie, mogelijk met uitstraling naar rug of bovenbenen, pijn bij seks, plassen of ontlasting en moeilijk zwanger kunnen worden. Na lichamelijk onderzoek kan de arts pijnmedicatie geven, een hormoonhoudend spiraaltje of adviseren om de anticonceptiepil te slikken zonder stopweek. Eventueel kan endometriose operatief worden verwijderd, maar bij vrouwen die nog niet in de overgang zijn, komt het terug.

Cyste Er kunnen cystes in een eierstok zitten. Ze bestaan in diverse formaten, maar zijn meestal niet kwaadaardig. Grote cystes geven vaak buikkrampen en soms een bobbel in de onderbuik. Weghalen is alleen nodig bij aanhoudende klachten en/of als de cyste heel groot is. Na de overgang wordt soms de eierstok verwijderd.

Het lijkt alsof er een bal tussen mijn benen zit

Bijna iedereen die zwanger is geweest, heeft wel enige verzakking. Het kan gaan om een blaasverzakking, een darmverzakking, een baarmoederverzakking of een combinatie hiervan. Het euvel is niet gevaarlijk en zorgt niet altijd voor problemen, maar kan wel klachten geven bij de toiletgang, vrijen, fietsen of lopen. Behandelingen zijn fysiotherapie van een bekkenbodemtherapeut, een pessarium (‘ring’) in de vagina of een operatie.

Tekst: Margriet Zuidgeest. Beeld: Getty Images.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden