null Beeld

9 manieren om van piekeren af te komen

Toen Jan Heemskerk gezonder ging leven, gebeurde er ook iets anders: hij begon met piekeren, dag en nacht. Tot hij besloot zijn leven er niet langer door te laten vergallen. Sindsdien leidt hij een veel zorgelozer bestaan.

Het begon allemaal zo: volgens mijn vrouw was ik veel te dik. Ze maakte zich zorgen en vond me, als ze heel eerlijk was, ook niet meer zo aantrekkelijk. Ik werd boos, maar ging toch naar een diëtist. Toen bleek dat ik 111 kilo woog, een buikomvang van 113 centimeter had en mijn bloedwaarden ook niet al te best waren. Als ik zo zou doorgaan, zei de diëtist, maakte ik een mooie kans om er vroegtijdig met een nare welvaartsziekte tussenuit te knijpen.

Sukkeldrafje

Ik schrok me wild, ging gezond eten, veel meer bewegen en stopte met drinken. Je mag wel zeggen dat ik een compleet nieuwe manier van leven adopteerde. Elke dag vijf kilometer wandelen (af en toe op een sukkeldrafje), emmers thee en water in plaats van liters bier en wijn, veel granen, groente en peulen in plaats van bewerkt ‘wit’ voedsel, vettigheid en bakken suiker. Ik was gezond! En fit! En sterk! Toen ik nog maar 88,7 kilo woog, had ik bijna een sixpack en de bloedwaarden van een baby. Ik was een nieuw mens en alles was goed.

Zonder filter

Alles? Bijna alles. Want wat was het geval? Ik begon als een malle te tobben en te piekeren. Me zorgen te maken over van alles en nog wat. Dag en – vooral – nacht, veel erger en vaker dan voorheen. Het was niet zo moeilijk te bedenken hoe dat kwam. Want als je heel gezond leeft, leef je ook zonder filter, zonder verdoving zogezegd. Opeens kwam de wereld haarscherp en ‘rauw’ bij me binnen, en dus ook in mijn eigen binnenwereld.

Ik bleek een volbloed tobber. Een weerloze zenuwlijer in een wereld vol al dan niet ingebeelde problemen en gevaren. Dan kun je wel zeggen: begin dan gewoon weer lekker met drinken (twee wijntjes en de wereld ziet er weer heel anders uit), of neem af en toe een troosthamburger met extra bacon, kaas en mayo voor de schrik… maar nee, lieve mensen, die tijd is voorbij. Dat middel is erger dan de kwaal.

Therapie

Wat dan wel? Dat vroeg ik me dus ook af na een paar jaar bovenmatig piekeren, en zo ging ik op zoek naar de beste therapie voor mijn piekerprobleem. Uiteindelijk kwam ik terecht bij een heuse piekerprofessor, een slaaptherapeut, een mindful- en meditatiecoach, een deep tissue-masseur, twee loopbaancoaches, een personal trainer, een yoga nidra-meesteres, een voedingsdeskundige en iemand die alles weet van positieve affirmaties. Zij hebben me allemaal erg geholpen te stoppen met tobben. Zo goed zelfs dat ik er een boek over heb geschreven: Stoppen met tobben (de titel zegt het al). Mocht je nou ook een tobber zijn: lees dan eerst deze 9 tips om ervan af te komen of er in elk geval veel beter mee om te gaan. Je zult zien: het leven kan echt veel zorgelozer dan je denkt!

1 Piekerkwartier

Mooie tip van de bekende piekerprofessor Ad Kerkhof. Stel twee keer per dag – ’s ochtends en aan het eind van de middag – een piekerkwartier in en neem dan heerlijk te tijd om naar hartenlust te piekeren. Is het kwartier voorbij, houd dan direct op met tobben en stel al je overgebleven zorgen en problemen uit tot het volgende piekerkwartier.

Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, want je wordt dag en nacht overvallen door piekergedachten. Die laten zich niet allemaal zomaar verbannen naar het eerstvolgende piekerkwartier, maar vaak lukt het wel – en dat is winst. Bovendien word je je bewust van hoe vaak je piekert en dat de gedachten lang niet allemaal direct hoeven worden aangepakt. Ik vond het trouwens nog best lastig om op commando een heel kwartier vol te tobben. Dus zo erg was het allemaal blijkbaar ook weer niet.

2 Positief piekeren

Ook van Professor Ad: positief piekeren. Een beetje tobber ziet van alles wat op hem of haar afkomt alleen de sombere kant, wat er mis of fout kan gaan – en dat dan in veertig tinten grijs. Om jezelf eraan te herinneren dat het leven ook leuk kan zijn en er heus ook weleens dingen goed gaan, kun je af en toe een positief piekerkwartiertje instellen. Daarin mag je alleen maar denken aan dingen waar je heel goed in bent, die een doorslaand succes zijn geworden of hartstikke leuk zijn geweest. Heb je een dappere bui, probeer je dan eens voor te stellen dat iets waar je enorm tegenop ziet, gewoon gaat lukken. Moraal: je merkt pas hoe vaak je negatieve dingen denkt, als je ontdekt hoe moeilijk het is om positieve dingen te denken.

3 Niet moeten maar willen

Mijn favoriet van Professor Ad. Zeg je ‘ik moet naar de sportschool’, dan impliceer je dat het van iemand anders moet en je er eigenlijk zelf part noch deel aan hebt en er geen zin in hebt. Zeg je ‘ik wil’, dan klink je als iemand die uit vrije wil de keus heeft gemaakt om naar de sportschool te gaan en er heel veel zin in heeft. Zeg vaker ‘ik wil’ tegen het leven!

4 Praat erover

Open deur? Zeker. Maar ik was er tot kort geleden niet opgekomen om aan vrienden, vriendinnen of zelfs mijn vrouw te vertellen dat ik zo’n last had van tobben. Wat moeten ze wel niet van me denken? Maar wat blijkt: als je niet elke dag komt jengelen, zijn de meeste mensen hartstikke belangstellend en hulpvaardig en knap je reuze op van zo’n gesprekje. In diezelfde categorie: zoek afleiding. Ga iets doen. Alles is beter dan zinloos in cirkeltjes denken, want dat is een kenmerk van piekeren: je denkt een hoop, maar lost zelden iets op.

5 Slaap lekker

Veel mensen liggen letterlijk wakker van het tobben en maken zich vervolgens weer zorgen dat ze te weinig slaap krijgen. Somnologe en slaaptherapeut Ingrid Verbeek weet raad:

  • Houd regelmatige bedtijden aan, vooral in de ochtend;
  • blijf niet langer dan 8 uur in bed;
  • neem in het begin van de avond alvast de afgelopen dag door, dan is je hoofd rustig als je je bed in stapt;
  • gebruik je bed alleen voor slapen en seks;
  • neem een uur vóór het slapengaan een douche of bad;
  • probeer niet de slaap af te dwingen, laat hem komen;
  • drink geen koffie na 18:00 uur;
  • trek warme sokken aan.

6 Probeer yoga nidra

Letterlijk vertaald: slaapyoga. En dat is niet zo gek, want bij deze vorm van yoga lig je heerlijk op je rug en word je door een warme stem (van nidra-coach Eliane Bernhard) tot rust gebracht en meegevoerd naar de diepere lagen van je bewustzijn. Klinkt zweverig en dat is het ook, maar je wordt er op z’n minst heel rustig van. Volgens de yoga-nidraleer wordt tijdens zo’n sessie ook nog eens je hele onderbewustzijn schoongeboend van allerlei dwangmatige reflexen uit het verleden die de oorzaak kunnen zijn van het tobben. Ik zeg: baat het niet, het schaadt ook niet!

7 Blijf in het hier en nu

Geleerd van mindfulness-coach Suzan van de Roemer: probeer zo veel mogelijk met je aandacht in het hier en nu te blijven. Want als je je volledig op je taak concentreert, kun je niet tegelijkertijd bezig zijn met piekergedachten. Het is best leuk om te doen, probeer maar eens met je volle aandacht twee minuten lang supergeconcentreerd je tanden te poetsen, zonder je gedachten te laten afdwalen. Je zult merken dat het niet meevalt. Maar als het lukt, geeft het een goed gevoel (en krijg je heel schone tanden).

8 Het is zoals het is

Heerlijke dooddoener, daar zijn ze goed in, die Boeddhisten. Maar het is wel zo: de dingen zijn zoals ze zijn, ook minder leuke dingen. Dus verspil niet eindeloos veel energie aan peinzen over wat je niet kunt veranderen. Stel jezelf liever open en geef je over aan de angst en de pijn die je voelt, laat al je ellende en verdriet over je heen spoelen, onderga en vecht niet terug. Je zult merken dat er na een tijdje ruimte vanbinnen ontstaat, en acceptatie,

en minder reden om te tobben.

9 Je bent niet wat je denkt

De Boeddhisten, zegt Suzan van de Roemer, zien het denken als een zintuig. En zoals je niet bent wat je proeft, voelt of hoort, ben je dus ook niet wat je denkt. Met andere woorden: je hoeft je niet te vereenzelvigen met alle akelige en zorgelijke dingen die je denkt. Je kunt er ook voor kiezen je piekergedachten links te laten liggen en geamuseerd als wolkjes voorbij te laten zweven tot ze vanzelf weer in de verte verdwijnen.

Tekst Jan Heemskerk

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden