null Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Barbara’s dochter overleefde de tramaanslag in Utrecht: “Mam, ik word beschoten!”

Vandaag is het twee jaar geleden dat Gökmen T. een aanslag pleegde op een tram. Barbara’s dochter zat in de Utrechtse tram op 18 maart 2019. “Laat haar nog leven, ging steeds maar door mijn hoofd.”

Online redactie LibelleHollandse Hoogte / ANP

“De doffe knallen uit het pistool. Het schokkende ademen van de mensen die waren neergeschoten. De doodsangst en de paniek. Mijn dochter Eva hoort en voelt het nog elke dag. Zij zat achter in de tram toen die man begon te schieten. Haar ziel is diep geraakt. Als ze uit een auto stapt, kijkt ze eerst tien keer om zich heen. Als ze op stap is, belt ze me op omdat ze het te druk vindt. Al die vreemde mensen, het maakt haar bang.

Ze zou aan een opleiding beginnen en was er klaar voor om uit huis te gaan, maar nu niet meer. Ze slaapt met het licht aan. Die man heeft haar toekomst weggenomen. Gewoon door in het wilde weg in een tram om zich heen te gaan schieten. Ik zal er alles aan doen om haar die toekomst terug te geven. Ik wil dat het weer goed met haar gaat.”

Overal ambulances

“Vijf jaar geleden stopte ik met werken, omdat ik er voor mijn kinderen wilde zijn. Ik wil ze zo goed mogelijk op de rit zetten, zodat ze een fijne en stabiele toekomst tegemoet zouden gaan. En toen werd het maandag 18 maart. Ik ben op bezoek bij vrienden in Utrecht als Eva me belt. Ik had haar die ochtend al eerder aan de lijn gehad; ze heeft toetsweek en is om kwart over 9 al klaar met de eerste toets. ‘Ga lekker naar Utrecht, gezellig met je vriendje wat eten’, zei ik tegen haar. Ze had nog gerend om de tram te halen. Ik denk dat ze inmiddels in de tram zit, maar als ik opneem, hoor ik haar gillen: ‘Mam! Ik word beschoten!’

Als een van mijn kinderen valt of te laat thuis is, voel ik de lichte paniek die elke moeder kent. Maar dit is veel erger. Ik ben meteen extreem gefocust: ‘Waar ben je? Stuur je locatie. Nú! En wegwezen daar!’ De verbinding wordt verbroken, maar de locatiebepaling komt godzijdank binnen. Het is officieel achttien minuten rijden naar de hel waarin Eva zich bevindt. Achttien minuten... Straks ben ik te laat.

Eenmaal in de auto komt er een oerkracht in me naar boven. Door rood, over de stoep, tegen het verkeer in, trillend zit ik achter het stuur. Ik probeer Eva te bellen, maar krijg haar niet te pakken. Laat haar nog leven, gaat continu door mijn hoofd. Overal vandaan komen ambulances en politieauto’s aangereden, allemaal dezelfde kant op, achter mij aan. Eerder dan zij kom ik aan bij het 24 Oktoberplein. Vier minuten heb ik erover gedaan. Ik zie de tram staan en scheur eromheen. Naar Eva’s locatie. Wat een geluk dat er zoiets als Google Maps bestaat. Ze is ongedeerd en in veiligheid gebracht door een paar bouwvakkers. Twee van hen staan op de weg met hun armen te zwaaien. In een bouwkeet, veilig op een bouwterrein, sluit ik haar in mijn armen. We huilen, grijpen elkaar nog steviger vast. Mijn dochter. Ze leeft.”

Terrorisme

“Dat het een aanslag zou kunnen zijn, komt geen moment in me op. Als Eva vertelt dat een meisje dat voor haar zat is doodgeschoten, vermoed ik dat er iets in de relationele sfeer speelt. Later die dag hoor ik op het politiebureau dat de dader ‘Allahu akbar!’ heeft geroepen. Hoe kan iemand uit naam van een geloof anderen doden? Tijdens het verhoor van Eva luister ik voor het eerst naar wat er in haar beleving is gebeurd. Ze zit in de tram met haar oortjes in muziek te luisteren, als ze wordt opgeschrikt door een man die een pistool probeert te laden. Dat lukt niet. Pas bij de vijfde keer klikt het magazijn in zijn pistool en begint hij te schieten. Hij doodt het meisje dat voor Eva zit, maar Eva is dan al weg. Ze is achter een schot achter in de tram gedoken."

"Ik ben zó dankbaar dat Eva de kracht voelde om in actie te komen"

"Samen met een aantal andere mensen zit ze daar als een rat in de val. Dat is het moment dat ze mij belt. Misschien komt ze door mijn ‘Wegwezen!’ in beweging, ze weet het niet meer. Ik ben zó dankbaar dat Eva de kracht voelde om in actie te komen.

Terwijl mensen om haar heen worden neergeschoten, blijft zij op het knopje van de deur drukken. Als de deur eindelijk een sissend signaal geeft dat hij opengaat, perst Eva zich met alle geweld tussen de deuren door. De tram staat niet bij een perron, waardoor de uitstap hoog is. Het meisje met wie ze samen uit de tram springt, verzwikt haar enkel, valt op de grond en wordt neergeschoten. Eva heeft meer geluk. Ze rent keihard weg en verbergt zich achter een vrachtwagen. Als een Poolse bouwvakker met een ‘What the fuck is happening?’ op haar afkomt, wordt er op hem geschoten. Een paar bouwvakkers helpen Eva over het hek van een bouwplaats en brengen haar in veiligheid. Kort daarna ben ik er.

Dat dit allemaal echt is gebeurd, kan ik nog steeds nauwelijks bevatten. Er gaat van alles door me heen. Ik ben trots dat Eva de moed had om de deur open te maken. Ik voel ook blijdschap dat ze is ontkomen, maar ook verdriet dat ik mijn dochter hier niet tegen heb kunnen beschermen. Ik ben degene die zei dat ze lekker naar Utrecht moest gaan."

"De straf die deze man gaat krijgen, zal nooit hoog genoeg zijn"

De eerste dagen voelde ik mij enorm schuldig, tot Eva zei dat ik er niets aan kon doen. ‘Hij heeft geschoten, mam. Niet jij.’ En ik voel boosheid, véél boosheid. Wie doet nou zoiets? De straf die deze man gaat krijgen, zal nooit hoog genoeg zijn. Het was allang bekend dat die man gevaarlijk is. Hij had nooit vrij mogen rondlopen. In de rechtbank kregen we excuses van het Openbaar Ministerie, maar wat hebben we daaraan? Eva, de andere slachtoffers en de nabestaanden van de vier mensen die zijn overleden, zullen met de gevolgen moeten leven. Dat is verschrikkelijk. Hopelijk komt er een schadevergoeding voor alle slachtoffers en nabestaanden, die ze kunnen gebruiken voor hun toekomst en om alle kosten te vergoeden.”

In therapie

“Eva is ontzettend sterk en neemt mij daarin mee. Twee maanden na de schietpartij deed ze eindexamen. Ze is nog geslaagd ook, de bikkel. Ze gaat door met haar leven, zo goed en kwaad als het kan. Ze had last van schuldgevoel, omdat zij als enige ongedeerd uit de laatste tramwagon wist te springen. En dat ze het meisje dat uit de tram viel en werd neergeschoten niet heeft geholpen. We hebben contact gehad met dat meisje. ‘Jij hebt dan misschien geen kogelgaten in je lijf, maar wel in je hoofd en je geest. Dat is net zo erg als wat ik heb’, zei ze.

Dat heeft Eva erg geholpen. Toch is ze er nog lang niet. Ze is getraumatiseerd. Haar onschuld, die onbevangenheid, is weg. Dat vind ik zo ontzettend verdrietig. Ze zou lekker moeten giechelen met vriendinnen, maar ze maakt zich zorgen over alles. Eva is van nature erg gesloten, waardoor ik soms niet weet wat er in haar omgaat. Binnenkort start ze met een therapie die haar helpt de nare geluiden in de tram te vergeten, die haar dag en nacht kwellen. Ik hoop zó dat het haar gaat helpen. Ze zal nooit vergeten wat er is gebeurd, maar ik zal alles doen om te zorgen dat ze weer een normaal leven kan leiden.

Ik ben op mijn manier ook slachtoffer. Het doet veel pijn dat mijn kind dit is overkomen. Het heelt wel, ik ben sterk genoeg. Mijn therapie is dat Eva zich alweer wat beter voelt. Als het met haar goed gaat, gaat het met mij ook goed. Ik heb veel lieve mensen om me heen. En ons gezin is er heel hecht door geworden. Laatst zei Eva dat ze zich geen betere ouders en broer kan wensen. Dat geeft denk ik aan dat we het goed doen met elkaar.”

Om de privacy van haar dochter te beschermen, wil Barbara anoniem blijven. De naam Eva is verzonnen.

Dit artikel verscheen eerder in Libelle in 2020.

Beeld: ANP.

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden