null Beeld

Boost je mentale weerstand: “Zonder tegenslag bestaat er ook geen groei”

De een is al van slag als de caissière wat kortaf is, de ander doorstaat allerlei ellende zonder te piepen. Hoe kan dat? En kun je je geestelijke veerkracht ook vergroten?

Gezond eten, genoeg bewegen en op tijd naar bed – leefregels genoeg om de fysieke weerstand te vergroten. Maar hoe zit dat met onze mentale weerstand? Daar bestaan eigenlijk geen leefregels voor. Gek eigenlijk, want ons geestelijke welbevinden is minstens zo belangrijk als onze fysieke gezondheid. Zeker ten tijde van een pandemie, die niet alleen fysiek, maar ook mentaal grote gevolgen heeft.

Vallen en opstaan

Hoe blijven we mentaal een beetje gezond? Als iemand dat weet, is het emeritus hoogleraar Positieve Psychologie Jan Auke Walburg, die zich al decennialang bezighoudt met de vraag wat mensen gelukkig maakt. Walburg: “Om te beginnen is het erg belangrijk om te erkennen dat tegenslag nu eenmaal bij het leven hoort. Vanaf het moment dat we worden geboren, krijgen we ermee te maken. We vallen, krabbelen weer op: zo leren we lopen. Je zou zelfs kunnen zeggen dat de mens van nature tegenslag opzoekt, om zich te kunnen ontwikkelen. Zonder tegenslag bestaat er ook geen groei.”

Omgaan met tegenslag

In culturen zoals de onze, waarin het over het algemeen goed gaat en we – corona even buiten beschouwing gelaten – geen grote rampen hoeven te overwinnen, zie je volgens Walburg dat mensen eerder van binnen problemen gaan ontwikkelen. Walburg: “Ze krijgen last van stress, kunnen zich niet meer ontspannen, worstelen met de balans werk-privé.

Dat soort klachten is een logisch gevolg van welvaart.” Wel is het zo dat de een beter kan omgaan met tegenslag dan de ander.

Vaardigheden

Jan Auke Walburg: “Uit onderzoek blijkt dat zeventig procent van de mensen erin slaagt om na een moeilijke ervaring terug te veren naar hun oorspronkelijke niveau van welbevinden. Ze hebben het een tijd moeilijk, maken een rouwproces door, maar worden niet per se ongelukkiger van een nare ervaring. De overige dertig procent is op te splitsen in twee groepen: de ene groep wordt ongelukkiger, de andere helft komt juist sterker uit de strijd.”

Mensen in die laatste groep beschikken volgens Walburg over een aantal vaardigheden die ervoor zorgen dat ze veerkrachtig reageren op tegenslag. Het goede nieuws is dat iedereen die vaardigheden kan aanleren – ook mensen die van nature pessimistisch in het leven staan. Walburg: “Sommige mensen hebben de pech dat ze van huis uit niet zo veel mentale veerkracht hebben meegekregen. Dat is jammer, maar niet onoverkomelijk. Je kunt ook jezelf opvoeden.”

Perspectief

Wat we allereerst moeten doen om ons staande te houden in moeilijke tijden, is verbinding zoeken. Walburg: “Wie verbinding zoekt met anderen is bij tegenslag beter af dan iemand die alles alleen wil oplossen. Alleen al het gevoel dat je niet alleen bent, maar dat er anderen zijn op wie je kunt terugvallen, helpt in een moeilijke situatie. Daarom is het belangrijk om relaties goed te onderhouden en zeker niet voor lief te nemen.”

Relativeren

Hoe veerkrachtig we zijn, hangt ook af van ons vermogen om te relativeren. Gedachten als ‘waarom gebeurt mij dit nu, het is niet eerlijk, ik heb ook altijd pech’ maken de problemen groter dan nodig. Zelfs als problemen echt groot zijn, is er volgens Walburg een keuze in hoe je ernaar kijkt. Vervelende gebeurtenissen komen nu eenmaal voor, bij iedereen. “Het heeft geen zin om een crisis te zien als een onoplosbaar probleem of de schuld op anderen te schuiven. Daarmee maken we onszelf alleen maar zwakker en dat werkt

averechts.”

Toekomstperspectief

Wat ook helpt, is een doel voor ogen hebben. Mensen die weten wat ze willen in hun leven, staan sterker dan mensen die dat niet goed weten. Zo’n doel kan bijvoorbeeld zijn: een goede ouder zijn, nuttig werk doen of een wijs persoon worden. Perspectief hebben is ontzettend belangrijk om veerkrachtig te kunnen zijn. Als er één ding is dat de positieve psychologie ons heeft geleerd, is dat we eerder worden getrokken door de toekomst dan dat we worden geduwd door het verleden. Vroeger keken psychologen altijd achterom – naar gebeurtenissen in iemands jeugd. Maar wat blijkt? Een positief toekomstperspectief heeft net zo’n kracht als het verleden; misschien zelfs wel meer. En een open deur misschien, maar goed voor jezelf zorgen is ook een belangrijke vaardigheid. Walburg: “Onderhoud je gezondheid, zorg ervoor dat het lichaam in goede conditie blijft; dat is ook goed voor de mentale conditie. Maar ik doel ook op geestelijke zelfzorg: blijf geïnteresseerd in de buitenwereld, stel vragen, lees boeken en kranten, doe leuke dingen.”

Kleine dingen

Een van de allerbeste manieren om ons beter te voelen in moeilijke tijden is anderen helpen die het slechter hebben. Walburg: “Dat is niet alleen fijn voor de ander, maar ook voor onszelf. Het geeft een diep gevoel van bevrediging en het verbetert het gevoel van eigenwaarde.” Tot slot helpt het om te kijken naar wat er nog wél kan, in plaats van te focussen op wat niet meer kan. Walburg: “Het is misschien een cliché, maar geniet van kleine dingen: de zon op de huid, een kind dat speelt, het wonder van de natuur. Neem een voorbeeld aan musici tijdens deze coronacrisis. Hun werk en financiële zekerheid zijn weggevallen en toch gaan ze door en blijven creatief bezig, door te studeren, of in kleinere groepjes of online op te treden. Er zal altijd muziek worden gemaakt. Dat vind ik erg inspirerend.”

7x veerkracht ontwikkelen

  1. Erken dat tegenslag bij het leven hoort
  2. Maak verbinding met anderen; waardeer en onderhouduw relaties
  3. Relativeer en maak problemen niet te groot
  4. Stel uzelf doelen
  5. Zorg goed voor uzelf
  6. Help anderen
  7. Geniet van kleine dingen en wees dankbaar voor wat wel goed gaat

Tekst: Francine Postma

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden