null Beeld Getty Images/Tetra images RF
Beeld Getty Images/Tetra images RF

Christmas Carols: waar komt die traditie eigenlijk vandaan?

Bijna iedereen kent minstens de melodie én de eerste regel: christmas carols zijn een ding. Achter al die kerstliederen - In the bleak midwinter, David's city, holy night - zit een interessant stukje geschiedenis. Van monniken uit hun comfortzone en een levende kerststal in Italië.

Pernille HansumGetty Images/Tetra images RF

Zangfestijn

Het zal je waarschijnlijk niet verbazen: dat we nu massaal alle christmas carols mee kunnen neuriën, heeft vooral te maken met tradities in Engeland. Nog steeds zie je de zogenaamde ‘knapenkoren’ in het BBC-programma Festival of Nine Lessons and Carols in Cambridge, waar al sinds 1918 de sterren van de hemel worden gezongen. Dat jaartal is niet zomaar toevallig; het zangfestijn was bedoeld om het eerste Kerstfeest na de Eerste Wereldoorlog extra mooi te maken. Toen nog niet te zien op tv, want die werd pas een kleine 20 jaar later ontdekt. De tv zorgde wel voor een flinke opleving van de eeuwenoude christmas carols. Een opleving inderdaad, want in Cambridge waren ze er niet als eerste bij; de állereerste christmas carols stammen uit nog véél langer vervlogen tijden, en komen niet uit Engeland. Italy it is...

Liedjes bij de kerststal

De ‘uitvinding’ van de christmas carols wordt vaak toegeschreven aan Franciscus van Assisi; een van de grootste heiligen van de katholieke kerk, die ook de levende kerststal de wereld in bracht. Die kerststal en de christmas carols hebben dan ook alles met elkaar te maken. Franciscus liet in 1223 (!) namelijk voor het eerst een levende kerststal maken. Een groot toneelstuk dus, waarin mensen en dieren de kerstnacht uitbeeldden. Daarmee wilde Franciscus aandacht vragen voor de armoedige omstandigheden waarin Jezus ter wereld zou zijn gekomen, en meteen voor de armoede in zijn eigen tijd. Daar hoorde de nodige muzikale begeleiding bij. Geen dikke geluidsinstallaties natuurlijk; er moest gezongen worden. Maar wat dan?

Liedjes die iedereen kent

Bij de kerststal moesten de monniken best even uit hun comfortzone stappen. Ze waren namelijk gewend om liederen in het Latijn te zingen, met ingewikkelde melodieën. Dat zag Franciscus bij de levende kerststal niet zo zitten. Het moest gewoon in het Italiaans worden gezongen, en de melodieën moest je makkelijk mee kunnen zingen. De oplossing? Bestaande melodieën gebruiken. Al snel werd dus ook de levende kerststal een zangfestijn, en het eerste begin van de nog altijd levende traditie van christmas carols. Sindsdien horen we ze overal; op tv, op scholen en in de supermarkt. Franciscus moest eens weten.

Bronnen: KRO NCRV, Tijdschrift Streven en NPO Radio 4.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden