null Beeld

De digitale dokter: voor- en nadelen van gezondheidsapps

Van snurkmonitor tot afvaladvies, er zijn wel 350.000 verschillende gezondheidsapps. We maken er volop gebruik van maar: is dat altijd veilig, en kunnen ze ook een bezoek aan de huisarts vervangen?

Miljoenen Nederlanders maken gebruik van gezondheidsapps, blijkt uit onderzoek. Die helpen bij het stoppen met roken, ze analyseren een slaap- of snurkpatroon en geven een seintje als het tijd is voor een medicijn. Sommige adviseren zelfs, bijvoorbeeld over wat te doen bij rugpijn of om af te vallen. Marlies Schijven, chirurg en hoogleraar mobile healthcare in het Amsterdam UMC, begrijpt waarom gezondheidsapps zo populair zijn, maar ze is ook kritisch. “Een app kan helpen goed voor jezelf te zorgen en gezonde gewoontes vol te houden. Aan de andere kant moeten we ons realiseren dat we via zo’n app vaak persoonlijke informatie weggeven. Voor sommigen is dat misschien geen probleem, maar het is goed om je ervan bewust te zijn voordat je bijvoorbeeld van alles over je menstruatiecyclus intikt.”

Zonder keurmerk

Ook de kwaliteit van gezondheidsapps laat nogal eens te wensen over. Iedereen kan er een ontwikkelen en aanbieden, ook zonder medische kennis. Een goed keurmerk is er nog niet. De populaire stappentellers, armbandjes of horloges die vaak met een app werken, zijn bijvoorbeeld allesbehalve accuraat. Schijven: “Uit Canadees onderzoek blijkt dat bij een en dezelfde afstand elke stappenteller een ander aantal stappen registreert.” Op zich is dat natuurlijk niet schadelijk, maar volgens Schijven is het ook best mogelijk dat een app slecht uitpakt voor iemands gezondheid.

“Bijvoorbeeld als het advies wordt gegeven om dagelijks dertig glazen water te drinken.” Sowieso is het niet aan te raden om lukraak een app uit de store te plukken. “Gebruik je verstand en kijk eerst goed of de app op jouw situatie van toepassing is”, adviseert Schijven. “Slik je een medicijn, dan weet je arts welk middel goed voor je is. Gebruik je een app voor een gezondheidsprobleem of om je eigen gedrag te volgen of te verbeteren, dan moet je vooralsnog zelf uitvinden welke geschikt is. Doe dus vooraf onderzoek, want het aantal downloads zegt niet alles. En klik de ‘bijsluiter’ bij een app niet direct weg.”

Doe-het-zelf

Ook bij de behandeling van ziektes worden steeds vaker apps ingezet. Deze categorie wordt voor gebruik uitvoerig getest. Zo onderzoekt het Leids Universitair Medisch Centrum een app voor hartpatiënten: patiënten krijgen apparatuur thuis waarmee ze zelf hun bloeddruk kunnen meten en een hartfilmpje kunnen maken. De uitslagen komen automatisch terecht in de app, die gekoppeld is aan het elektronische dossier van de patiënt. Is de bloeddruk bijvoorbeeld langere tijd te hoog, dan geeft de app een signaal dat de behandelaar in actie moet komen. Tenminste, dat is het idee.

Maar volgens Schijven is de zorg nog niet klaar voor het dagelijks gebruik van deze innovatie. “Stel, iemand voelt zich 's nachts niet lekker en doet wat metingen die een alarmsignaal veroorzaken. Het is de vraag of er op dat moment iemand naar kijkt. Het ziekenhuis moet daarop zijn ingericht, dat is nu nog vaak niet zo.” Toch wordt dit wel de toekomst, is haar overtuiging: “Steeds meer zorg gaat digitaal. Door de coronacrisis is beeldbellen tussen een arts en zijn patiënt al heel normaal geworden. Dat zie ik niet meer veranderen. De techniek is er in elk geval.”

Appje erbij?

1. KiesIkGezond?

Pindakaas: is dat nou wel of niet gezond? Veel mensen vragen zich dat kennelijk af, want pindakaas is het meest gescande product in deze app van het Voedingscentrum. Gebruik is eenvoudig: scan de barcode van een product en er verschijnt direct informatie op het scherm die helpt bij het kiezen.

2. White Noise

Een bos bij zonsondergang, is dat een geluid? Wél volgens de makers van deze app. White Noise biedt tientallen rustgevende en slaapverwekkende geluiden, inclusief het grote niets. Let wel op: alleen een selectie van de geluiden is gratis. Wie meer wil, moet betalen.

3. SnurkLab

Voor het slapengaan de telefoon aan de lader leggen en de microfoon aanzetten, en deze app registreert snurkgeluiden. Inzicht in het snurkpatroon helpt om oplossingen te vinden, zegt ontwikkelaar SnoreLab.

4.Menstruatiekalender

Een populaire menstruatie-app met veel functies, zoals het bijhouden van menstruatie en vruchtbare dagen. Ook is het mogelijk om punten te geven aan symptomen als koude rillingen, stress, acne, gewichtstoename en pijn. De app bevat grafieken voor gewicht en temperatuur.

5. Moet ik naar de dokter?

Al drie dagen pijnlijke benen... Is het dan wel of niet nodig om naar de huisarts te gaan? Deze app helpt bij de keuze door vragen te stellen en advies te geven. Hij is ontwikkeld door een huisarts en goedgekeurd door het Nederlands Huisartsen Genootschap.

6. Oblumi Tapp

De Oblumi Tapp werkt als volgt: plug ’m in de koptelefooningang van een smartphone, houd de thermometer tegen het voorhoofd of in het oor en klaar is Kees. Alle data worden opgeslagen via de bijbehorende app, zodat er een historie van meetgegevens ontstaat. Let wel op dat de smartphone het juiste poortje heeft.

7. CoronaMelder

Deze app van de Rijksoverheid geeft een melding als je minimaal vijftien minuten in de buurt bent geweest van iemand die besmet is met het coronavirus. De app geeft ook advies over wat te doen in zo’n situatie. De privacy van gebruikers is gegarandeerd; er wordt geen gebruik gemaakt van locatiegegevens en andere persoonlijke informatie.

8. Ommetje

Niet van de bank af te slaan? De Ommetje-app helpt. Hij is ontwikkeld door de bekende tv-professor neuropsychologie Erik Scherder in samenwerking met de Hersenstichting. Leuk is het wedstrijdelement: hoe meer je loopt, hoe meer ‘medailles’ je wint.

9. HartslagNu

Bij een hartstilstand is de overlevingskans het grootst als de patiënt binnen zes minuten wordt gereanimeerd en aangesloten op een AED. De app HartslagNu is er voor iedereen die de afgelopen twee jaar een erkende reanimatietraining heeft gevolgd. Krijgt iemand in de buurt een hartstilstand, dan geeft de app een melding zodat je snel in actie kunt komen. HartslagNu werkt samen met de Hartstichting.

10. EHBO

Valpartij, verslikken, bewusteloosheid; voor tachtig noodsituaties wordt kort en duidelijk uitgelegd wat te doen. Deze app van het Rode Kruis vertelt ook hoe je hulp verleent in coronatijd: kom niet in actie als je zelf besmet bent. Geen klachten? Dan kan het wel, mét mondkapje.

App als medicijn!

De kans dat de arts een app voorschrijft, wordt steeds groter. Deze medische apps komen eraan of zijn al in gebruik:

Freestyle Libre

Nooit meer vingerprikken. Diabetespatiënten die dagelijks meerdere keren insuline gebruiken, krijgen sinds eind vorig jaar Freestyle Libre vergoed (à € 120,- per maand). Het systeem bestaat uit een app en een sensor die om de twee weken moet worden vervangen. Door met de app langs de sensor te bewegen, verschijnt op het scherm het glucosegehalte.

FibriCheck

Een minuut de vingertop op de camera van de telefoon leggen, en je weet of het hartritme oké is. Dit kan met FibriCheck, een medische app die artsen kunnen voorschrijven aan patiënten met hartritmestoornissen. Doel is een onregelmatige hartslag tijdig ontdekken om zo bijvoorbeeld een beroerte te voorkomen.

Revalidate

Gebroken pols en bijna uit het gips? Revalidate van het Amsterdam UMC is een game die mogelijk helpt bij het herstel. Met je arm stuur je een visje door het water: een goede oefening voor de pols.

MS sherpa

Speciaal voor mensen met multiple sclerose is deze app in de maak. Patiënten voeren dagelijks gegevens in en zo kan de app ‘berekenen’ hoe de ziekte zich ontwikkelt. Een kenmerk van ms is namelijk de onvoorspelbaarheid. Wanneer patronen in de gegevens worden ontdekt, kan dit iets zeggen over het verloop van de aandoening. Zo krijgen patiënten meer grip op hun ziekte.

Tekst Fija Nijenhuis. Beeld: iStock.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden