Afvallen Beeld Getty Images
AfvallenBeeld Getty Images

PREMIUM

De zin en onzin van 5 dieethypes volgens diëtist Wendy Walrabenstein

Dieetboeken gaan als warme broodjes over de toonbank en afvalhypes volgen elkaar in rap tempo op. Opeens kent iedereen wel iemand die aan het vasten is en gaat het gesprek bij de (digitale) koffieautomaat over keto. Hoe gezond zijn deze dieethypes? En welke zijn blijvertjes? We vragen het diëtist en wetenschappelijk onderzoeker Wendy Walrabenstein.

Amanda van SchaikGetty Images

1. Keto

Hoe werkt het keto-dieet?

Doorgaans verbranden we eerst suiker (glucose) en dan pas vet. Het ketogeen dieet is laag in koolhydraten en vetrijk. Door meer vetten en veel minder koolhydraten te eten, komt het lichaam in ketose: dan stapt het over van suiker- op vetverbranding.

Wat vindt Wendy?

“Is je lichaam in ketose, dan leidt dit tot versneld gewichtsverlies. Maar recent onderzoek toont aan dat het bij aanvang vooral vocht is dat je kwijtraakt - suikers zitten in watermoleculen, dus als je suikers kwijtraakt, verlies je ook vocht. Over de langetermijneffecten van dit dieet is weinig bekend. Wat we wél weten is dat het eten van zoveel vetten, wat dit dieet voorschrijft, meestal ongezond is. Om af te vallen is dit dieet waarschijnlijk niet effectief, omdat het erg lastig is lang in ketose te blijven. Wetenschappelijk gezien is dit dieet wel heel interessant. Het lichaam switcht van glucose naar vet als brandstof en later weer terug. Deze switch lijkt gunstig te zijn voor onze gezondheid en wordt in verband gebracht met vertraging van het verouderingsproces. Het keto-dieet wordt ook ingezet als ‘medicijn’, bijvoorbeeld bij kinderen met epilepsie.”

2. Intermittent fasting

Hoe werkt intermittent fasting?

Je wisselt periodes van vasten af met periodes van eten. Er zijn verschillende vormen: zoals het 5:2-dieet (2 dagen nauwelijks eten, zo’n 500 calorieën per dag, en de rest van de week normaal eten) of vasten gedurende een aantal uren per dag, bijvoorbeeld het 16/8-schema (16 uur achter elkaar niks eten en 8 uur lang een normaal maaltijdpatroon).

Wat vindt Wendy?

“Vasten kan bijdragen aan je gezondheid: eet je een paar dagen nauwelijks, dan maakt je lichaam - net zoals bij het keto-dieet - de metabole switch van suiker- naar vetverbranding. Vasten helpt ook bij het verminderen van reumaklachten. En je kunt ervan afvallen. Maar dit hangt ook af van de invulling van het vasten. Eet je wekelijks een of twee dagen 500 calorieën, dan val je af. Logisch, want je eet veel minder dan normaal. Maar wanneer je op de overige dagen jezelf te buiten gaat aan calorierijke voeding, dan kom je weer aan. En als je te lang te weinig eet, gaat je lichaam in de spaarstand en houdt het de overbodige kilo’s vast. Vergeet ook niet: niet eten is honger lijden en houd dat maar eens vol. Voor de meeste mensen is het al een grote uitdaging om geen tussendoortjes te eten. Terwijl, als je gezond en voldoende eet, tussendoortjes onnodig zijn om de tijd tussen maaltijden te overbruggen. Begin daarom eens met drie gezonde maaltijden per dag en eet tot je verzadigd bent. Kijk wat dit met je gewicht doet.”

3. Paleo

Hoe werkt het Paleo-dieet?

Eten zoals de jagers-verzamelaars in de steentijd. De oermensen leefden op een dieet van wild, vis, fruit, kruiden, planten, knollen en noten, zonder zuivel en granen. Tenminste, dat denken velen. De wetenschap heeft namelijk ontdekt dat er wel degelijk granen gegeten werden.

Wat vindt Wendy?

“Paleo kan voor veel mensen bijdragen aan een gezond gewicht. Dit dieet laat bewerkt voedsel zoals vleeswaren, koek, chips, frisdrank - kortom: dikmakers – links liggen. Als je veel plantaardig ‘oervoer’ eet, zoals groenten, fruit, noten en zaden, is dat heel gezond. Maar paleo wordt soms geïnterpreteerd als een carnivoor dieet vol spek en biefstuk, en al dat vlees is ongezond. Vergeet ook niet dat onze verre voorouders in de oertijd de hele dag aan het wandelen waren en met rotsblokken sjouwden. De moderne mens zit voornamelijk op z’n kont achter een beeldscherm. Of je ervan afvalt, hangt dus van de invulling af. Belangrijk om in de gaten te houden: peulvruchten, zoals bonen, komen meestal niet voor in dit dieet, terwijl dit juist belangrijke en duurzame eiwitbronnen zijn. Gebruik paleo daarom als inspiratie om minder bewerkte voeding te eten.”

4. Intuïtief eten

Hoe werkt het intuïtief eten?

Eten wanneer je trek hebt en stoppen met eten wanneer je verzadigd bent. Dus niet luisteren naar dieetvoorschriften of (zelfbenoemde) voedingsgoeroes, maar bewust luisteren naar je lichaam.

Wat vindt Wendy?

“Dit klinkt eenvoudig, maar is het zeker niet. Veel mensen hebben een slechte relatie met voeding opgebouwd. In plaats van eten uit honger, eten ze om een naar gevoel te dempen, uit verveling of gewoonte. En heb je ooit een crashdieet gevolgd, dan kan je verzadigingssysteem verstoord zijn, waardoor je niet meer weet wanneer je vol zit. Dat maakt luisteren naar je lichaam extra uitdagend. Maar probeer vooral intuïtief te eten. Dit is een heel gezonde leefstijl die positief kan uitpakken voor je lijn. Wat intuïtief eten beoogt, is een liefdevolle relatie met jezelf en goed voor je lichaam zorgen. Als je lief bent voor je lijf, dan prop je dat niet vol met frikadellen en slagroomtaart uit de supermarkt, maar dan eet je op z’n tijd een heerlijk taartje van de patissier en geniet je daarvan. Niets verbieden is een gezonde manier om met eten om te gaan, want daar word je blijer van en blije mensen kunnen zichzelf makkelijker beheersen. Intuïtief eten is geen hype maar een blijvertje.”

5. Vegan(istisch)

Hoe werkt veganistisch eten?

100% plantaardig eten. Als veganist neem je helemaal geen dierlijke producten. Dus geen vlees, vis, zuivel, eieren en E-nummers van dierlijke oorsprong.

Wat vindt Wendy?

“Wil je afvallen, dan kan een vegan voedingspatroon de manier zijn. Verschillende onderzoeken laten zien dat vegetariërs slanker zijn dan omnivoren, en veganisten slanker dan vegetariërs. Eén kanttekening: dit zijn onderzoeken uit de tijd vóór er allerlei bewerkte vegan producten op de markt verschenen. Sojayoghurt en tofu zijn geen caloriebommen, maar vegan ijsjes, gepaneerde vleesvrije burgers en vegetarische worst zitten vaak propvol calorieën en hebben weinig voedingswaarde. Maar als je plantaardig en zoveel mogelijk onbewerkt eet, en vitamine B12- en D-supplementen neemt, dan ben je gezond voor jezelf en de planeet. Om deze positieve gevolgen te ervaren, hoef je echt niet 100 procent vegan te worden. Een paar dagen per week geen vlees eten en dagelijks meer plantaardig zet al zoden aan de dijk. Dit helpt overgewicht voorkomen, verlaagt je bloeddruk, en vermindert daarmee de kans op allerlei ziektes. Zet dus vooral groenten, fruit, noten, zaden, peulvruchten, aardappels en volkoren graanproducten op het menu.”

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden