Suïcidaal Beeld Getty Images/500px
SuïcidaalBeeld Getty Images/500px

Deze 7 dingen kun je wél en níet zeggen tegen iemand die suïcidaal is

Hoe herken je suïcidaliteit? Kun je zomaar vragen of iemand zelfmoordgedachten heeft? En welke dingen kun je beter niet zeggen tegen iemand die suïcidaal is? In het kader van Wereld Suïcide Preventie Dag vroegen we Maryke Geerdink, hulpverleningsmanager bij 113 Zelfmoordpreventie om antwoord te geven op zeven grote vragen voor naasten van mensen met suïcidale gedachten.

Eva BredaGetty Images/500px

1. Ik vermoed dat iemand in mijn omgeving suïcidale gedachten heeft. Kan ik het herkennen?

“De signalen voor suïcidaliteit kunnen heel verschillend zijn. Uit onderzoek weten we dat mensen met suïcidale gedachten zich soms meer terugtrekken dan normaal, somberder ogen, zichzelf verwaarlozen of plotseling gedragsverandering ondergaan. Misschien drinken ze ineens meer of ruimen ze plotseling hun huis op en geven ze spullen weg. Natuurlijk hoeft niet iedere voorjaarsschoonmaak een slecht voorteken te zijn, maar als je twijfels hebt of het goed gaat met iemand omdat je bijvoorbeeld een van deze voorbeelden ziet, is het goed om extra op te letten.”

2. Kan ik aan iemand vragen of hij/zij suïcidale gedachten heeft als ik dat vermoed?

“Dat kan zeker. Graag zelfs. Al is het niet verstandig om het gesprek met die vraag te openen. Benoem liever eerst wat je is opgevallen en waarom je je zorgen om iemand maakt. Zeg bijvoorbeeld: ‘Ik zie dat je je veel terugtrekt. Ik maak me zorgen om je. Hoe gaat het echt met je?’ Later in het gesprek kun je dé vraag stellen: ‘Heb je wel eens het gevoel dat het beter zou zijn als je er niet meer bent?’ of ‘Denk je wel eens dat je anderen tot last bent en dat ze beter af zouden zijn zonder jou?’ Ontkent iemand dat dit het geval is en blijf je een niet-pluis-gevoel houden? Wees dan niet bang om het onderwerp nog eens aan te snijden. Zeg: ‘Ik merk dat ik niet gerustgesteld ben. Ik wil graag weten hoe het echt met je gaat. Vind je het goed als ik dat af en toe aan je vraag?’ Zo laat je merken dat je er onvoorwaardelijk voor iemand bent.”

3. Ik weet dat iemand suïcidaal is. Kan ik het onderwerp ter sprake brengen of breng ik iemand dan op ideeën?

“Het is een mythe dat je mensen op ideeën brengt door over suïcidaliteit te praten. Mensen vinden het vaak juist een opluchting als anderen erover beginnen omdat het eng is om zelf de eerste stap te zetten.”

4. Wat moet ik nooit zeggen tegen iemand die suïcidale gedachten heeft?

“Er zijn een paar no go’s als het gaat om het bespreken van suïcidaliteit. Raak bijvoorbeeld niet in paniek als iemand vertelt suïcidaal te zijn. Iemand moet zich juist veilig voelen om het onderwerp kalm met jou te bespreken. Ook zijn we geneigd in gesprekken over suïcidaliteit de lichtpuntjes in andermans leven te benoemen: ‘Maar je hebt toch fantastische kinderen?’ Het is goedbedoeld, maar het kan de ander juist het gevoel geven dat zijn of haar gevoelens er niet mogen zijn. Hetzelfde geldt voor het bagatelliseren van iemands gevoelens door dingen te zeggen zoals: ‘Je praat er nu met mij over dus zo acuut zal het niet zijn.’ Of: ‘Je hebt dit vaker gehad dus het komt wel weer goed.’ Dit kan iemand het gevoel geven dat-ie zich aanstelt en anderen niet tot last moet zijn.”

5. Wat kan ik wel doen om iemand die suïcidaal is te steunen?

“Onderschat niet hoe belangrijk het is om écht naar iemand te luisteren: open, zonder vooroordeel, zonder oplossingen te noemen, zonder dingen in te vullen. Zorg dat je het onderwerp aankaart op een moment dat je echt de tijd hebt voor iemand en wees oprecht nieuwsgierig naar de antwoorden die je krijgt. Neem niet aan dat je het verhaal al begrijpt, zeg geen dingen als ‘ik snap het, ik heb hierover gelezen.’ Ieder verhaal is anders, dus zorg dat iemand zich gehoord voelt.”

6. Iemand heeft mij verteld suïcidale gedachten te hebben, maar ik mag het tegen niemand zeggen. Ik wil wel helpen. Wat moet ik doen?

“Het is op zo’n moment belangrijk om eerlijk te zeggen wat je voelt. Bijvoorbeeld: ‘Je vraagt me om dit voor me te houden, maar ik weet niet of ik jou help door dat te doen.’ Licht niet achter iemands rug om een ander in, maar bespreek samen wie jullie wél in vertrouwen kunnen nemen. Misschien besluiten jullie samen dat jullie een neutraal persoon zoals de huisarts in kunnen lichten. En je kunt natuurlijk altijd de persoon in kwestie aanraden om contact op te nemen met 113 Zelfmoordpreventie. Iemand die suïcidaal is kan 113 bellen of met ons chatten om over de gedachten te praten. We hebben online therapietrajecten waarbij je aan een behandelaar wordt gekoppeld en een online cursus die je leert beter om te gaan met je zelfmoordgedachten. Zo kan iemand ook op afstand en zonder veel mensen te hoeven inlichten, toch geholpen worden.”

7. Ik vind het zwaar om te weten dat iemand die ik ken, speelt met de gedachte om uit het leven te stappen. Is er ook steun voor naasten?

“Om te voorkomen dat je door iemand wordt meegetrokken in de donkere diepte van suïcidaliteit, is het belangrijk dat je praat over je zorgen als je weet dat iemand suïcidaal is. Voor naasten van mensen met suïcidale gedachten heeft 113 een online training, waarbij je leert met de zwaarte van zo’n situatie om te gaan en ontdekt hoe je met mensen omgaat die suïcidaal zijn. Ook hebben we tijdens kantooruren een hulplijn voor naasten waar je kunt praten over wat je weet en tips krijgt om daarmee om te gaan. Dit is voor familie of vrienden van iemand die suïcidaal is, maar ook voor professionals, zoals leidinggevenden die een suïcidaal persoon in hun team hebben of psychologen die mensen met suïcidaliteit behandelen. Want hoe belangrijk het ook is dat je iemand die suïcidale gedachten heeft steunt, je moet ook zeker jezelf niet uit het oog verliezen.”

null Beeld

Hoera, Libelle is genomineerd voor Website van het jaar. Winnen kan alleen met jouw hulp! Vind jij Libelle ook zo fijn? Stem dan snel. Je maakt dan ook nog eens kans op hele mooie prijzen.

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden