null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Déze dingen herkent iedere moeder van pubers

Slaande deuren, boze blikken, onverklaarbare acties… Ha, een puber in huis! Daar kunnen redactiemanager Marleen Koolmees en journalist Catelijne Elzes over meepraten. Cabaretière Ellen Dikker deelt een stukje uit haar eigen puberdagboek. Kortom: de puber-files.

Getty Images

Marleen Koolmees (52) is redactiemanager bij Libelle. Ze is getrouwd met Ernst en heeft 2 dochters van 17 en 14.

Er is niet veel nodig om de vlam in de pan te laten vliegen ons huishouden. Waarin zich bevinden: één fulltime puber van 17 die van ‘act your age’ haar levensvervulling heeft gemaakt, één deeltijdpuber van 14 die tegen haar ouders zegt dat ze nooit zo vervelend gaat doen als haar grote zus, maar van wie ik allang weet dat ze feilloos in de voetsporen van haar oudste zus zal gaan treden. En dan zijn wij er zelf ook nog. Een vader die zoals alle vaders bij tijd en wijle het derde kind is – en dan ook nog eens in de vorm van het zoontje dat het bloed onder je nagels vandaan kan halen.

Dat mijn man, die buitenshuis gewoon een verantwoordelijke baan heeft en ook anderszins heel volwassen overkomt, voor díe rol kiest in plaats van voor die van wijze vader die zijn dochters met humor en goede filosofische vragen op het rechte pad houdt, is mij een raadsel. Maar laat ik vooral mezelf niet uitvlakken in deze snelkookpan. Ik ben een lichtgeraakte, drammerige, falende moeder van wie alles op haar manier moet gaan, die haar kroost controleert als een overijverige stagiaire bij de recherche en die bovendien niet vies is van stemverheffingen en – ik geef het maar gewoon toe – een flinke schreeuwpartij op zijn tijd. Tel daar bij tijd en wijle een opvliegertje bij op en Leiden is in last. Als mijn puber me op zo’n moment – net als er weer een hittegolf langs mijn rug omhoog kruipt – een domme, overbodige of gewoon irritante vraag stelt, dan sis ik: Nu. Even. Niet. ‘Ik wil niet wéér wat voor je zoeken omdat je daar zelf te lui voor bent of omdat je niet kunt zoeken’ (iets is pas kwijt als je moeder het niet kan vinden - dat zouden ze eens op een tegeltje moeten zetten). ‘Ik wil je favo sweater niet even snel wassen omdat je vergeten bent die uit te trekken toen je op school iets moest doen met wascokrijt.’ ‘Ik wil niet nú je favoriete bloesje strijken voor een feest en ik wil je al helemaal niet even naar hockey brengen omdat je alweer te laat bent opgestaan en nu in tijdnood komt hoewel ik al een uur bezig ben met melden dat je op tijd weg moet vanwege ja… hockey dus.’

Disfunctioneel gezin

Zijn we wellicht een disfunctioneel gezin, vraag ik me weleens af. Gaat dit bij andere gezinnen ook zo? Worden die andere moeders (en vooruit, vaders ook, laten we niet te rolbevestigend zijn) dan niet ook knettergestoord van, in willekeurige volgorde, zweterige kleine sokjes die nat en al nog in broekspijpen gerold zitten en aldus naast (niet in, nóóit ín) de wasmand liggen? De lege melkpakken in de koelkast, de vieze borden op het aanrecht ten teken dat iemand wel degelijk de vaatwasmachine heeft opengedaan maar die even snel weer heeft dichtgedaan na de conclusie dat er schone vaat in stond (op zich een stap in de goede richting, want de hele boel staat natuurlijk net zo vaak gewoon nog op de tafel). De stapels schoolboeken, ook die van járen geleden, die door het hele huis slingeren, de hockeyspullen nog nat in de tas – in de berging – een week lang en dat pas bij de volgende wedstrijd merken (Mam? Denk je dat het lukt om in 10 minuten mijn shirt even te wassen?), jassen steevast naast de haakjes – over schoenen heb ik het niet eens –, de fietsen nooit in de garage, de sleutels kwijtgeraakt in de trein, de ov-pas ook, de peperdure iPhone gestolen of in de wc gevallen, mijn mooiste bloes geleend en vervolgens bij een vriendin laten liggen. Of op je relaxte zondagavond losjes aangekondigd krijgen dat Ief, Sil en Bel (zo heten deze meisjes niet maar kennelijk moeten alles en iedereen een afkorting krijgen) vanavond even Expeditie Robinson komen kijken, en of ik dan even ergens anders kan gaan zitten? En o ja, is er nog cola? En chips?

Omdat ik het zeg

En dan heb ik het nog niet eens gehad over wel/niet drank, ja/nee drugs, de discussies over uitgaan en weer thuiskomen, over geld, feestjes, bijbaantjes, vriendjes, school en huiswerk – of eigenlijk vooral: geen huiswerk. Ook die discussies ontaarden regelmatig in smijten met deuren, dikke tranen (de dochters) en een radeloos: “Omdat ik het zeg” (ik).

Ik ben dól op mijn dochters. Ik houd van al hun rare plannetjes en ingevingen, van hun levenslust en optimisme, hun gegiechel en hun verdrietjes die ze soms delen, hun frisse blik op de wereld, hun pogingen om zelfstandige vrouwen te worden, hun vrienden en vriendinnen, hun inzet en enthousiasme, hun waarachtigheid en van de spiegel die ze me voorhouden. “Kijk mam, jij doet dat toch zelf ook?”, “Nee, mam, dat had je niet gezegd.” “Mam, je had het beloofd, waarom word je nou zo kwaad?” Iedere dag met pubers in huis is een uitdaging maar ik ben eigenlijk vooral bevreesd voor de dag dat ze niet meer iedere dag in huis zijn.

Journalist Catelijne Elzes is moeder van zoons Ebel (17) en Daaf (15). Ze is getrouwd met Anko en woont in Amsterdam.

We willen allemaal het beste voor onze kinderen, toch? We zetten ze gezonde maaltijden voor, sturen ze op tijd naar bed, stimuleren ze om te sporten, helpen ze met school als dat nodig is… In dat licht vind ik het moeilijk te begrijpen dat veel puberouders zo nonchalant doen over alcoholgebruik. In 2014 is de leeftijdsgrens voor het kopen of bij je hebben van alcohol verhoogd van 16 naar 18 jaar, mede op initiatief van kinderarts Nico van der Lely. Als oprichter van de eerste alcoholpoli voor tieners heeft hij met eigen ogen gezien hoeveel narigheid er komt van alcoholgebruik op jonge leeftijd. “Voor het jonge brein is alcohol een sluipmoordenaar”, legt hij uit op Nemo-kennislink. “Deze stof zaagt rechtstreeks aan je intelligentieniveau – aan hoe slim je kunt worden – zonder dat je het meteen merkt.” In NRC stelde hij: “2 keer flink dronken en je IQ daalt 10 tot 15 punten. Dat scheelt zo een schoolniveau.”

Comazuipen

Omdat alcohol slecht is voor jongeren en ze snel te veel drinken, handhaven wij in ons gezin een ‘niks-tot-je-achttiende-beleid’. Dat geldt echter niet voor een heleboel mensen om ons heen. Even wat cijfers: van alle leerlingen van 12 tot en met 16 jaar heeft 45% ooit alcohol gedronken, zo blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut. Bijna 20% van al deze 12- tot 16-jarigen heeft weleens 5 of meer glazen weggetikt bij één gelegenheid. Dan ben je als puber flink dronken, want alcohol komt op die leeftijd nog veel harder aan. Nu kunnen we natuurlijk denken: tja, dom. Maar dat doen ze zelf, stiekem. Zo zijn pubers nou eenmaal. Maar een kwart van deze minderjarige kinderen krijgt gewoon bier of wijn van z’n ouders.

Als we zeggen dat onze zoons tot hun 18e niet mogen drinken, worden we vaak meewarig aangekeken door andere vaders en moeders. “Ach, wij dronken vroeger toch ook weleens een biertje”, zeggen ze dan. Zeker, ik ook, maar de inzichten zijn veranderd. Er is nu van alles bekend over de schadelijke gevolgen van drank. Alcohol blijkt bijvoorbeeld ook de kansen op borst- en darmkanker te verhogen. Plus: pubers van nu drinken veel grotere hoeveelheden. Comazuipen neemt na een kleine daling in 2017 weer toe. “Ze kunnen toch beter onder onze hoede ‘leren’ drinken?”, werpen andere ouders dan tegen. Niet waar. Onderzoek toont aan dat kinderen die thuis drank aangeboden krijgen op de lange duur juist meer innemen, zowel thuis als buitenshuis. Bovendien leidt het tot meer problematisch alcoholgebruik.

Hysterisch

Nu is een meewarige blik niet zo erg. Ik kan ons beleid prima uitleggen. Alleen: wij worden niet echt gesteund in onze keuze. Veel ouders halen gewoon en krat bier in huis als hun minderjarige kind een feestje geeft waar een van onze kinderen is uitgenodigd. Laatst vertelde onze oudste zoon dat hij vaak een biertje aangeboden krijgt. Of ouders zeggen knipogend dat het van hen wél mag hoor, een wijntje bij het eten…

Terwijl we heus wat steun kunnen gebruiken. Onze oudste (en daarna vast ook zijn broertje) vindt het niet leuk om een uitzondering te zijn. Hij noemt ons soms hysterisch en roept dat het van ‘alle andere ouders wél gewoon mag.’ Het moeilijkst was het moment dat hij 17 werd. Hij wilde een feestje geven bij ons thuis. Toen we hem vertelden dat er dan niet gedronken mocht worden, begon hij eerst met zijn ogen te rollen. Vervolgens zag ik dat dat hij écht baalde. “Dan kan ik net zo goed geen feest geven, want dan komt er toch niemand”, reageerde hij moedeloos.

We willen allemaal het beste voor onze kinderen, ik ook. Daar hoort ‘dat er dan niemand op je feestje komt’ niet bij. We hielden voet bij stuk, maar we hebben er wel wat tegenover gezet: alcoholvrije cocktails en lekkere hapjes. Al z’n vrienden en vriendinnen zijn gekomen. Ook degenen die in eerste instantie niet geloofden dat we onze poot stijf zouden houden. En nee, ik ben niet naïef, er zal vast iemand stiekem iets hebben binnengesmokkeld, maar niet met mijn instemming.

En ja, natuurlijk moeten we zelf ook aan de bak met ons alcoholgebruik. Ook ik heb me gerealiseerd dat ik niet kan roepen dat alcohol slecht voor je is en ondertussen elke dag een fles wijn opentrekken. Ik drink tegenwoordig niet meer dan 2 avonden per week en niet meer dan 2 glazen per avond. Overigens ervaar ik dat niet als straf, ik voel me er een stuk frisser bij.

Cabaretière Ellen Dikker (49) woont in Amsterdam en heeft een relatie met Marcel. Samen hebben ze 2 zoons van 14 en 8 jaar. Met ons deelt ze fragmenten uit haareigen puberdagboek.

Het is 1983 als ALLES verandert. De grote transformatie van kind naar vrouw. Uren sta ik voor de spiegel om dit proces nauwgezet te volgen. De puistjes op neus en kin worden royaal bestreden met Clearasil. Ik experimenteer met eyeliner onder mijn ogen en getoupeerde haren. Ik krijg heupen, een taille en hoewel er in die jaren nog massaal topless wordt gezond, weet ik me geen raad met die groeiende dingen onder mijn T-shirt.

Als ik in de Club een verhaal lees over een 17-jarige die nog nooit heeft gezoend, ben ik van slag. Zó vreselijk oud, dat zal mij niet overkomen. Dan zie ik bij Toppop de nieuwe clip van Prince. Hevig tongzoenend met een meisje. Het kriebelt in mijn buik. Vanaf dat moment heb ik één missie: tongen.

31-10-’83

Het is weer zover: ik ben verliefd. Op Maarten, met stip de leukste jongen uit mijn klas. Volgens Saskia vindt hij mij ook leuk. Ik hoop zo dat ik het ooit nog eens met hem krijg.

15-11-’83

Vond ik Maarten echt zo leuk? Nou, ik vind hem nu alleen nog aardig. Hij is zo’n meeloper en… er is een ander in het spel. De naam van deze gelukkige luidt: MARTIJN MULLER. Op de verjaardag van Maarten kwam hij naast me op de bank zitten, héél dichtbij! Hij is aardig, best wel knap, helaas ook een beetje stoer en lui. Mama vindt dat ik veel te snel verliefd ben, ze snapt echt niks van mijn gevoelens.

19-12-’83

Het is gebeurd. Met een jongen uit de derde: Joep de Groot, ik ben helemaal stapel op hem, want o, o, o, hij is de eerste voor mij: we hebben gezoend. Op een schoolfeest nam hij me mee naar de gang. Ik was doodzenuwachtig. Eerst gaf hij een kusje op mijn voorhoofd, toen op mijn mond (met tong!). Hij fietste nog een stukje met me mee naar huis, op een gegeven moment moest hij naar links en ik naar rechts. Stoppen en ja hoor, weer vol op de bek en hoe, ik vond het best wel goor, maar al minder dan de eerste keer. Maarten heeft trouwens met Saskia getongd, maar ze zei dat hij er niks van kon. Toen ging ze maar met Koen. En Martijn voor de eerste keer met Daphne en Brechtje tegelijk.

13-3-’84

Ik heb het nog steeds met Joep. Ik ben vrijdag met hem naar de film op school geweest. Maar van die film heb ik weinig gezien, hihi. We gingen de hele tijd tongen en ik ben er best wel goed in geworden, al zeg ik zelf. Maar toen gebeurde er iets waarvan ik al bang was dat het zou gebeuren. Hij kroop met z’n hand in mijn T-shirt. Maar ik was erop voorbereid, ik had namelijk heel veel laagjes kleren over elkaar heen aangetrokken. Op een gegeven moment zat zijn hand tussen een polo-shirt en een hemdje in en was hij helemaal de weg kwijt. Na de film deed hij gelukkig gewoon aardig, ook al was deze ‘operatie’ voor hem mislukt.

20-6-’84

Ik heb heel lang niet geschreven, want er zijn allemaal dingen gebeurd die moeilijk waren om overheen te komen. Joep heeft het, na 4 maanden en een week, op 15 juni uitgemaakt. De schuldige is volgens mij Marjorie, een afschuwelijk meisje (met beugel, vet haar en pukkels) dat hopeloos verliefd is op Joep. De laatste weken was hij iedere pauze bij haar, terwijl hij vroeger dan bij mij was. Toen ik al mijn moed bij elkaar had geschraapt en vroeg of er iets was, zei hij dat hij niet meer zo verliefd op me is. Ik ben naar de wc op school gegaan en heb de hele pauze gehuild. Thuis heb ik nog 2 dagen doorgehuild, maar nu heb ik het al een beetje verwerkt. Zaterdag heeft hij een feest gegeven, waar ik niet mocht komen. Hij is trouwens naar de kapper geweest, heel gaaf geblondeerd en geknipt.

22-8-’84

Ik was op vakantie in Italië en ik heb meer mooie jongens bij elkaar gezien dan ooit! Soms ben ik bang dat ik nymfomaan ben.

Ellen staat met Hanneke Drenth en Dianne Liesker in het theater met de voorstelling Tis hier geen hotel over (over)leven met pubers. degraafencornelissen.nl

Beeld: iStock.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden