Paralympics illustratie Beeld Shutterstock
Paralympics illustratieBeeld Shutterstock

Dít is hoe sporters met verschillende handicaps meedoen aan dezelfde Paralympics

Vandaag zijn de Paralympics in Tokio van start gegaan, traditioneel een aantal weken na de Olympische Spelen. Het is altijd een belangrijk moment in de para-sport, maar eigenlijk weten weinigen hoe het nou precies werkt. Want waarom strijden de topsporters met verschillende handicaps mee in dezelfde wedstrijd en hoe wordt ervoor gezorgd dat dat eerlijk gaat? Wij zochten het voor je uit.

Libelle legt uit

Bij de Olympische Spelen is kwalificatie het toverwoord: bij veel disciplines dient een bepaalde prijs winnen op internationale wedstrijden als kwalificatie voor de Olympische Spelen. Bij de Paralympische Spelen werkt dat iets anders. Daar is classificatie het codewoord.

Classificatie

Aan de hand van classificatie wordt bepaald in welke mate de sporter gehandicapt is. Die indeling is uiteindelijk bepalend voor welke klasse een sporter mag uitkomen voor zijn of haar land op de Paralympics.

Lijst van beperkingen

Om überhaupt in aanmerking te komen voor het classificatietraject moet een sporter voldoen aan een van de tien beperkingen die zijn opgesteld door het Internationaal Paralympisch Comité (IPC). Het hebben van één of meerdere van die beperkingen is dus een randvoorwaarde om mee te kunnen doen. Op die lijst staan bijvoorbeeld amputaties van lichaamsdelen, ernstige visuele beperking en dwerggroei. De handicap moet daarnaast ook echt invloed hebben op de specifieke sport die de atleet wil doen.

Specifieke klasse

Als je voldoet aan deze basiseis, wordt een traject in werking gesteld om te bepalen welke verdere classificatie je als sporter meekrijgt. Dat wordt gedaan door een tal van verschillende metingen, waaruit uiteindelijk een klasse rolt die past bij de sport waarvoor de Paralympiër wil uitkomen. Daarna wordt die klasse nog eens gecheckt tijdens een internationale wedstrijd waaraan de sporter deelneemt: op zo’n moment is namelijk niet vals te spelen door een atleet, is de gedachte.

Per sport verschillend

De topsporters worden dus gemeten op allerlei zaken, van functionaliteit tot conditie. Vervolgens krijgt de sporter een 'label’ mee, een soort nummer of code waaruit af te lezen valt in welke mate de handicap van de sporter van invloed is op diens prestaties. Vaak volgt er eerst een letter (vaak de eerste letter van de betreffende sport) en dan een getal. Het getal staat voor het type handicap, of voor de mate waarin de handicap beperkend is voor het uitvoeren van de sport. De stelregel daarbij is: hoe lager het getal, des te meer de sporter wordt beperkt door zijn of haar handicap.

Atletiek

De schaal waarop die getallen staan, hangt af van het aantal variaties handicap dat van invloed kan zijn op de sport. Qua letters heb je bij atletiek de T, de F, en de P. Deze staan respectievelijk voor Track (baan), Field (veld) en Pentathlon (meerkamp). De cijfers staan voor de soort handicap. Zo staan 11 t/m 13 bijvoorbeeld voor blinden en slechtzienden en 42 t/m 46 voor deelnemers met één of meerdere amputaties.

Rolstoelbasketbal

Voor teamsporten geldt vaak dat een team een bepaalde totale puntenwaarde mag hebben, verdeeld over het aantal spelers dat speelt. Zo krijgen rolstoelbasketballers per persoon punten toebedeeld die aangeven in welke mate de handicap beperkend is. Als de handicap ernstig beperkend is krijgt een speler 0,5 punt, als de handicap maar een klein beetje beperkend is krijgt een speler 4,5 punten. Alles daar tussenin loopt steeds op in stapjes van 0,5 punt. Uiteindelijk mag een team bestaan uit maximaal vijf spelers die samen niet meer dan 14 punten waard zijn.

Andere trucjes

Bij Paralympisch blindenvoetbal gaat het net weer even anders. Alle deelnemende sporters hebben namelijk in meer of mindere mate een visuele beperking, maar om het eerlijk te houden krijgen alle spelers voor de wedstrijd een blinddoek om. Verder zijn er geen verschillende classificaties.

Kritiek

Zoals je ziet verschilt het dus enorm per sport hoe de classificatie in zijn werk gaat. Hoewel de betrokken organisaties hard hun best doen om het zo eerlijk mogelijk te houden, ontkom je niet aan kleine ongelijkheden. Zo kan vals spelen namelijk nog steeds, door bij de controlewedstrijd bijvoorbeeld bewust onder je persoonlijk record te presteren. Daarbij is ook de wetenschap achter de classificaties nog enorm in ontwikkeling.

Daarbij zijn er veel handicaps niet te classificeren volgens het systeem dat nu wordt gehanteerd. Daardoor kan het voorkomen dat iemand noch bij de reguliere vorm van de topsport terecht kan, als bij de Paralympische variant.

Ieder jaar maken verschillende sporters zich hard om het systeem wél eerlijk te maken. Maar voor nu zijn de classificaties achter de rug en kunnen we gaan genieten van de topsporters!

Bron: Gehandicaptensport.nl, Trouw, Wikipedia, NOS.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden