null Beeld

Dit is waarom je verslaafd bent aan Facebook

Tijdens het ontbijt snel door Facebook scrollen, op de wc wat status-updates liken en vlak voor het slapen gaan nog één keertje je tijdlijn bekijken: we doen het allemaal. Maar wat maakt Facebook nou zo verslavend?

Susan Dalstra

Wanneer is de laatste keer dat je op Facebook bent geweest? En was daar een specifieke reden voor? Grote kans dat je antwoorden zijn: minder dan een dag geleden en dat weet ik niet meer. Dat komt omdat je de keuze niet bewust maakt maar de app automatisch opent. Heel veel bedrijven gebruiken een methode waarmee je mensen gemakkelijk gewoontes aanleert - en al helemaal in dit tijdperk vol smartphones, computers en tablets.

In het boek Hooked wordt die methode omschreven aan de hand van 4 stadia: een prikkel, een handeling, een beloning en een investering. Als je als gebruiker al die stadia hebt doorlopen, is de kans groot dat je het daarna nog een keer doet. En nog een keer, en nog een keer. Tadaa: zo is je Facebook-verslaving geboren.

LEES OOK: WIE ERFT JOUW FACEBOOK-ACCOUNT?

1. De prikkel

Je bent te vroeg voor een afspraak en het eerste wat je doet is je telefoon uit je tas hengelen en Facebook checken. Dat is de prikkel. Er zijn externe - en interne prikkels. Een berichtje dat iemand op je foto heeft gereageerd is een externe prikkel. Maar een sociaal medium wil het liefst interne prikkels bezorgen. Vooral negatieve emoties sturen veel van ons gedrag. Zonder dat je het doorhebt ben je de hele dag bezig met kleine stressfactoren ontlopen: verveling, frustratie, verwarring. Facebook wil in je brein graag geassocieerd worden met het verlichten van zo'n pijntje.

Als je dus in een wachtkamer tijd zit te doden, is de app het medicijn. Een andere belangrijke negatieve emotie is FOMO: Fear of Missing Out, oftewel: continu bang zijn iets te missen. Om zoveel mogelijk bij te blijven open je de app dus weer.

2. De actie

De prikkel is er, nu is het tijd om wat te doen. Hoe krijg je mensen zover op het icoontje te drukken, een mailtje of een link te openen? Daar is een formule voor die in 2003 is bedacht op de Stanford universiteit. Die formule = MAT: motiviation (motivatie), ability (de mogelijkheid) en een trigger (de prikkel). Als een van die 3 factoren ontbreekt, gebeurt er niks.

Motivatie ontstaat als er een directe beloning of straf op staat als je iets wel/niet doet. Daar spelen ook weer 3 verschillende factoren in mee. We zoeken plezier en willen pijn vermijden, we zoeken hoop en willen angst vermijden of we zoeken sociale acceptatie en willen afwijzing vermijden.

Dan moet je nog de mogelijkheid hebben om het te doen. Dat betekent dat het toegankelijk moet zijn. Bloggen werd populair omdat het veel makkelijker is dan zelf een website programmeren, Twitter werd populair omdat het veel sneller en simpeler is dan bloggen. Aanmelden moet zo makkelijk mogelijk zijn. Tot slot is er een prikkel nodig (zie punt 1).

3. De beloning

Na de prikkel en de actie komt de beloning. Vergelijk het met een loopje naar de koelkast. Je krijgt honger en loopt naar de koelkast waar hopelijk iets lekkers op je ligt te wachten; de beloning. Het liefst moet dat ook nog een variabele beloning zijn. Als daar iedere keer een andere lekkernij ligt, loop je vaker naar de koelkast.

Facebook geeft je zo'n variabele beloning. Iedere keer wanneer je de app opent, krijg je weer iets nieuws voorgeschoteld. Je weet nooit wat je tegenkomt in je tijdlijn. Eigenlijk wordt het weer hoog tijd dat je wat anders gaat doen, maar je blijft scrollen. Facebook is oneinding variabel. Zelfs als je een halve minuut later terugkeert, staat er iets anders bovenaan (ook als in de tussentijd niemand iets nieuws heeft geplaatst).

Uit een recente studie blijkt dat het plezier niet zit in het krijgen van de beloning, maar in de afwachting ervan. Niet het lezen van de Facebook-updates zorgt voor bevrediging, maar juist het moment net daarvoor, de wetenschap dat je zometeen Facebook gaat bekijken, activeert een plezierig stofje.

4. De investering

De laatste stap is dat je het sociale netwerk meer waarde gaat toedichten om ermee bezig te blijven. Uit onderzoek blijkt dat we onredelijk veel waarde hechten aan iets waar we zelf aan hebben meegewerkt. Het moment dat je zelf investeert komt expres niet vroeg in deze cyclus, want dan accepteert de gebruiker helemaal niet dat je aan het werk gezet wordt. Pas later oppert Facebook dat je je vakantiefoto's uploadt en komt het met suggesties van mensen die je kunt toevoegen als vriend.

Op een gegeven moment heb je zoveel geïnvesteerd in Facebook dat je het zonde vindt er niks meer mee te doen. Al je foto's staan en dierbare gesprekken staan erop en je hebt een flinke vriendenlijst opgebouwd die je niet zomaar weg wilt gooien.

Op dat moment speelt er ook nog iets anders mee: iedere keer wanneer je iets van jezelf in het product stopt, maak je het voor de makers makkelijker om je een verse prikkel te bezorgen. Meer vrienden betekent meer kans een op like, wat weer leidt tot een melding op je telefoon. En ook de interne prikkels nemen toe. Als je het product vaker gebruikt, wordt het al snel een gewoonte om terug te gaan zodra je je ook maar een beetje eenzaam of verveeld voelt.

En dan begin het hele riedeltje weer van voor af aan...

BEKIJK OOK DEZE VIDEO:

Man livestreamt bevalling vrouw per ongeluk op Facebook:

LEES OOK:

Bron: nrc.next. Beeld: iStock

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden