null Beeld

Dit moet je weten over winden en scheten: “Mensen met een angststoornis, hebben vaak problemen met hun darmflora”

Tien tot twintig scheten per dag is heel normaal. Laat ze maar lekker gaan, want ophouden kan leiden tot buikpijn en andere ongemakken.

“Vrouwen zouden vaker een keiharde scheet in een volle lift moeten laten”, zei columnist en schrijfster Marianne Zwagerman eens in een interview over onderhandelen. “Die schaamteloosheid kan vrouwen ook op andere vlakken helpen, bijvoorbeeld aan de onderhandelingstafel.” De meeste vrouwen zouden er niet aan moeten denken, maar er zijn ook uitzonderingen. “Soms laat ik er een in de rij bij de kassa en roep: ‘Dat was ik!’”, zegt Joyce (35). “Mensen kijken me boos aan, maar ik moet erom lachen. Thuis houden we vaak wedstrijden, soms klinken ze zo hard dat de kat zich een ongeluk schrikt. Ik zeg altijd: beter een scheet voor iedereen dan buikpijn voor mij alleen.”

Gaat het in je buik niet goed,  dan merk je dat aan je humeur

Joyce is een uitzondering. De meeste vrouwen hebben een stuk meer moeite met winderigheid, in tegenstelling tot kinderen en mannen trouwens, die er vaak net zo veel plezier aan beleven als Joyce. Zo laat mijn twaalfjarige zoon zo’n zeven keer per dag een ‘dikke dampoe’, een gebruik dat zijn achtjarige zusje enthousiast van hem overneemt. Ikzelf vind het vooral onsmakelijk, ongepast en onbeleefd, en stuur ze met regelmaat naar de gang om geen getuige te hoeven zijn van het geluid en de stank. Ik moet er niet aan denken dat ik er een in gezelschap laat, terwijl mijn partner er volkomen onbewogen onder blijft als het gebeurt.

De vraag is of vrouwen zich er van nature voor schamen of dat het maatschappelijk gezien minder geaccepteerd is. ‘Als mijn vriendin een wind laat, dan ruikt-ie naar roosjes’, zei een vriend van een vriendin ooit grappend. Of die van hem wel mochten stinken, zei hij er niet bij, maar ik kan het wel raden. Nienke Gottenbos, darmfloratherapeut en auteur van De Poepdokter, gezond van mond tot kont, ziet in haar praktijk ook dat vrouwen zich meer schamen voor winderigheid. “Een wind inhouden kan leiden tot buikpijn of een opgeblazen gevoel. Darmproblemen worden sowieso niet snel ervaren als klacht. Vaak doen ze een opgeblazen gevoel, veel winden laten of een onregelmatige stoelgang af met ‘dat heeft iedereen weleens’ of ‘dat zit bij ons in de familie.’ Soms hebben mensen al jaren klachten als ze bij mij komen.”

Tien tot twintig per dag

Toch nemen meer vrouwen dan mannen contact op met Gottenbos. Gedeeltelijk is dit omdat ze vaak meer bezig zijn met hun gezondheid, maar ook omdat ze vaker last hebben van nervositeit en spanningen. Dat kan effect hebben op de darmen. “Neurotransmitters, stoffen zoals dopamine en serotine, worden aangemaakt in de darmflora. Gaat het in je buik niet goed, dan merk je dat aan je stemming. Je kunt minder goed ontspannen of vergeet dingen”, zegt ze. “Onderzoek toont aan dat mensen met bijvoorbeeld een angststoornis vaak ook problemen hebben met hun darmflora. Het is jammer dat psychologen daar amper naar kijken.”

Wie gezond is, laat gemiddeld tien tot twintig winden per dag. Is het ineens de dubbele hoeveelheid, dan kan dat allerlei redenen hebben. Stress of angst kan dus een oorzaak zijn, maar natuurlijk heeft eten ook invloed, net als (veel) lucht inademen door het eten van (veel) kauwgom bijvoorbeeld, of het voeren van een heftige discussie tijdens een maaltijd (eten en praten tegelijk zorgt voor het inslikken van extra lucht). Ook de lucht die koolzuurhoudende dranken bevat, moet er aan de boven- of onderkant van ons lichaam weer uit. Allemaal heel normaal. Gaan overmatige winden gepaard met een aanhoudend opgeblazen gevoel, buikpijn, dunne ontlasting en/of verstopping, dan is het goed om hulp te zoeken. “Er kan sprake zijn van een lactose- of glutenintolerantie”, zegt Marianne Rook, gezondheidsvoorlichter van de Maag Lever Darm Stichting. “Samen met een (huis) arts of diëtist kun je kijken of je die producten, al dan niet tijdelijk, uit je voedingspatroon kunt elimineren.” Verder kan worden gekeken naar een speciaal dieet, zoals FODMAP. Rook: “Door bepaalde voedingsmiddelen eerst stap voor stap weg te laten en daarna weer te introduceren, kun je zien wat de klachten veroorzaakt.”

Darmflora

Een andere oorzaak van winderigheid of een opgeblazen gevoel is het prikkelbare darmsyndroom (PDS). Ook dan helpt het volgens de Maag Lever Darm Stichting om een tijdje bepaalde producten, zoals melk- of fruitsuikers, niet te eten of te drinken. PDS is niet te zien in het bloed, maar wordt met behulp van een vragenlijst met criteria aangetoond. Volgens Rook geven bij PDS de darmen of micro-organismen verkeerde signalen af aan de hersenen, of omgekeerd. “Omdat PDS veel verschillende oorzaken kan hebben, is het zoeken welke aanpak werkt bij welke patiënt.” Poepdokter Gottenbos adviseert mensen die PDS vermoeden, hun ontlasting te laten onderzoeken. “Dat onderzoek zoomt in op de darmflora. Hoe zit het met de verhouding goede en slechte bacteriën, is er misschien sprake van een parasiet of een allergie, is de samenstelling van de darmflora in evenwicht, hoe verloopt de vertering? Met die kennis kun je het probleem gericht aanpakken.”

Harde klinkers

Een niet soepel verlopende spijsvertering is meestal de oorzaak van het soort scheten: harde klinkers of zachte stinkers. “Klinkers hebben vaak te maken met een koolhydraat- of suikervertering die niet helemaal goed gaat, stinkers juist met eiwitten die niet goed worden afgebroken”, zegt Gottenbos. De voedselvertering begint in de mond, met goed kauwen. In de maag zorgt het maagzuur voor de voorvertering van met name eiwitten, waarna in de dunne darm gal uit de lever de vetten afbreekt, en enzymen uit de alvleesklier alle voeding verder verteren. In de dunne darm worden al die voedingsstoffen opgenomen zo-

dat we ze kunnen gebruiken. In de dikke darm gaat de darmflora aan de slag met

de restjes verteerde voeding. “Zitten er daar nog halfverteerde of hele suikers en eiwitten in, dan hebben de darmbacteriën een feestmaal dat gepaard gaat met

bacteriescheetjes die er bij ons als winden uit komen”, aldus Gottenbos.

Behalve een slechte vertering kunnen ook bepaalde voedingsmiddelen stinkende winden veroorzaken, denk aan bruine bonen, eiwitten of koolsoorten. De geur hangt af van de hoeveelheid stinkende gassen die vrijkomen bij de afbraak van bepaalde eiwitten. “Niks ergs, hooguit vervelend voor je omgeving”, zegt Marianne Rook. Ga na een dag stinkwinden laten in elk geval niet minder van deze producten eten, stelt Gottenbos. “De geur komt mede doordat je darmbacteriën niet gewend zijn aan dat soort vezels en dus moeite hebben met de afbraak. Door er regelmatig kleine beetjes van te eten, voeden ze de goede bacteriën en neemt de winderigheid af.”

Door-de-grond-zak-moment

Ook al zijn scheten gezond en normaal, als ze er op onhandige momenten uit floepen, is dat vaak reden voor een gênant moment. Een klinkende wind tijdens een sporttraining bijvoorbeeld, of nog erger: een knetterende als we in de downward facing dog staan op de yogaschool. “Op zich is het logisch dat je juist dan winden laat, beweging stimuleert en ontspant de darmen. Bedenk dat veel mensen daar last van hebben, het is dus niks om je voor te schamen”, zegt Rook. Maak je vaak knetterende geluiden tijdens het sporten, blijf dan niet thuis op de bank zitten, maar ga juist meer bewegen, adviseert Gottenbos. “Je darmen hebben beweging nodig. Ook yogahoudingen waarbij je je kringspier goed ontspant, zijn belangrijk. Hoe vaker je die doet, hoe minder winden je zult laten.”

Slappere kringspier

Lucht, eten, stress en de samenstelling van de darmbacteriën. Het is dus allemaal van invloed op de hoeveelheid en soort winden die we laten. Bij vrouwen speelt nog iets mee: hormonen. “Die beïnvloeden waarschijnlijk de darmbewegingen”, zegt Rook. “Rondom de menstruatie hebben vrouwen daarom soms meer last van darmklachten en winderigheid. Ook wordt de kringspier vaak slapper als je ouder wordt, waardoor je winden minder goed kan ophouden.”

Verder maken we volgens Gottenbos minder maagzuur en enzymen aan naarmate onze leeftijd stijgt, wat winderigheid en verstopping stimuleert.

Soms hebben darmklachten nog een heel andere reden. Zo had Lianne (50) een paar jaar geleden ineens veel last van winderigheid en boeren en moest ze tijdens het hardlopen steevast plassen. “Ik had geen idee waaraan het lag. Eten, dacht ik eerst, of te snel drinken.” Toen ze tijdens de

zomervakantie op het strand haar buik insmeerde en een bobbel voelde ter hoogte van haar baarmoeder, schrok ze. “Wat zit hier, dacht ik. Ben ik misschien zwanger?” Ze kocht een zwangerschapstest die negatief kleurde. Eenmaal thuis liet ze in het ziekenhuis een echo maken. Conclusie: een flinke vleesboom. “Het leek alsof ik vier maanden zwanger was, de vleesboom drukte op mijn blaas en darmen waardoor er meer lucht ontsnapte. Dat was de reden voor de scheten en boeren. Na het verwijderen ervan waren de klachten weg.”

Don'ts bij winderigheid:

  • Tegelijk eten en praten, dat zorgt voor meer lucht inslikken.
  • Drinken tijdens het eten. Doe het ervoor of erna.
  • Veel tussendoortjes eten, dan moeten de darmen constant werken.

Do's bij winderigheid:

  • Goed kauwen.
  • Minimaal 250 gram, maar liever 400 gram groenten per dag eten, lunch bijvoorbeeld met een quiche, roerbakschotel of soep.
  • Eet verschillende soorten vezels, haal ze niet alleen uit volkorenbrood maar ook uit groenten, fruit en havermout.
  • Zet een krux in het toilet, een speciaal krukje voor onder de voeten dan maakt dat we in een natuurlijke houding popen, makkelijker de ontlasting kwijt kunnen en minder kans hebben op aambeien.
  • Slik tijdens een antibioticakuur probiotica voor de darmflora.

Liever wel

Van kool tot kefir: deze schetenstimulerende voedingsmiddelen zijn gezond voor de darmen:

  • Koolsoorten: prei, pastinaken, kool, bloemkool, wortelen en broccoli, ui en knoflook.
  • Peulvruchten, plus een bron van goede vezels.
  • Kruidenthee, vooral kamille, pepermunt of venkel, kalmeert de darmen.
  • Sterk gekruid eten. Gaat sneller door de darmen, zeker bij wie geen pepers gewend is.
  • Gefermenteerde groente zoals zuurkool, bevat levende bacteriën.
  • Kefir bevat ook bacteriën die het milieu in onze darmen gezonder maken.
  • Vergeten groenten (pastinaak, zoete aardappel, asperges, pompoen), vanwege hun zachte vezels.

Liever niet

Van kauwgum tot koolzuur: deze windmakers kunnen we beter laten staan:

  • Suiker en zoetstoffen zoals sorbitol.
  • Cafeïne. Het stimuleert de darmen en kan zorgen voor meer gasvorming.
  • Kauwgom.
  • Koolzuurhoudende dranken. Zorgen ook nog eensvoor meer boeren.
  • Alcohol.
  • Tabak. Bevordert de vorming van darmgassen.

Meer lezen over de darmen?

  • De mooie voedselmachine, Giulia Enders (Uitgeverij Luitingh-Sijthoff).Een luchtig, toegankelijk en hilarisch boek over darmen, poepen en de spijsvertering.
  • De Poepdokter – Gezond van mond tot kont, Nienke Gottenbos (Splint Media).
  • Het slimme darmendieet, dr. Michael Mosley (Uitgeverij Nieuwezijds).

Tekst: Miloe van Beek

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden