null Beeld

Dit zijn de 4 gezondheidsvoordelen van een hobby

Sinds de lockdown zijn we ineens volop gaan tuinieren, handwerken, fotograferen schelpen verzamelen en muziek maken. En ontdekte menigeen dat wie zich in een hobby kan verliezen er veel voor terugkrijgt. Oók op mentaal gebied.Er wordt weleens laatdunkend over gedaan: hobby’s. Het woord klinkt ook een beetje kneuterig, een beetje modelspoorbanen en macramé – waar overigens niks mis mee is –, als iets uit de jaren vijftig. Maar laten we ons er niet op verkijken, het hebben van een stevige hobby komt met veel voordelen. Zeker nu, in onze drukke maatschappij, waarin meer mensen dan ooit last hebben van (werk)stress. Zo is aangetoond dat we beter herstellen van stress als we naast het werken en/of (mantel)zorgen voldoende dingen doen die we honderd procent leuk vinden, genoeg ‘bijkomtijd’ nemen. Psycholoog Saskia de Bel werkte mee aan een onderzoek van de TU Eindhoven naar de relatie tussen werkstress en vrijetijdsbesteding. Daaruit kwam naar voren dat mensen die hun vrije tijd op de voor hen juiste manier besteden, minder last hebben van stress en meer in balans zijn.

Wat verstaan we precies onder een hobby, of zoals de psychologe het liever noemt: vrijetijdsbesteding? Saskia de Bel: “Iets doen wat je leuk vindt om te doen. Waarin je je kunt verliezen. Iets wat je niet doet om een doel te bereiken, maar omdat het – grotendeels – gewoon leuk is. Grotendeels, omdat er natuurlijk kanten aan kunnen zitten die wat minder plezierig zijn. Boodschappen doen om lekker te kunnen koken bijvoorbeeld, of de naaimachine uit de kast halen om te kunnen naaien.” Dat je je er soms even toe moet zetten, vindt ze dan ook geen probleem. “Het belangrijkste kenmerk van de juiste vrijetijdsbesteding is dat je even helemaal loskomt van alles. Niet meer aan de was denkt of aan je zieke moeder, maar compleet in het nu bent. Als je je zintuigen erbij moet gebruiken, dus proeven, voelen, ruiken, waarnemen, gaat dat nog beter.”

Knap en zelfverzekerd

De studie van de TU Eindhoven laat zien dat werkstress afneemt als we iets prettigs doen waar we onze volle aandacht bij hebben. “Plus,” voegt Saskia de Bel toe, “als we genieten en ons fysiek ontspannen, maken we geluks- en antiverouderingshormonen aan. Die antiverouderingshormonen zorgen er niet alleen voor dat we langer fit blijven, maar bijvoorbeeld ook dat we minder rimpels krijgen, dus ja, je kunt zeggen dat je knapper wordt van het uitoefenen van een hobby. Op lezingen vertel ik ook altijd dat je minder last van overgangsklachten hebt als je meer herstel- en geniettijd inbouwt. Dat vinden vrouwen verrassend om te horen. Het bijzondere is dat we niet eens per se zelf actief hoeven zijn. Naar een muziekstuk luisteren of naar een sport kijken die we leuk vinden, heeft ongeveer net zo veel effect als zelf muziek maken of sporten.”

Naast kalmer, gelukkiger en knapper kunnen we ook zelfverzekerder worden van onze hobby’s. Als we ergens regelmatig tijd in stoppen, krijgen we het beter onder de knie en boeken we vanzelf vooruitgang. Dat geeft het zelfvertrouwen een boost.

Beetje kijken, niet vergelijken

Hoe zit het dan als je zoals de schrijver van dit stuk nogal prestatiegericht bent? Snel een perfect alfabet wilt kalligraferen, meteen mooi wilt kunnen schilderen, wat natuurlijk lang niet altijd lukt? Werkt het dan nog wel stressverlagend, word je er dan nog wel zelfverzekerder van? Saskia de Bel: “Als het gaat knellen, werkt het niet meer zo goed. We houden allemaal van wat spanning, een uitdaging, maar als we de lat te hoog leggen, kan de paniek toeslaan. Het heeft allemaal te maken met hoe we ermee omgaan. Stel dat je van bakken houdt en merkt dat er te weinig citroen in je taart zit, geef je jezelf dan op je kop of kun je denken: wat lekker dat iedereen zit te genieten, volgende keer wat meer

citroen? Die laatste reactie is handiger.”

Wat natuurlijk niet helpt, is jezelf of het resultaat steeds vergelijken met anderen die dezelfde hobby uitvoeren, bijvoorbeeld via Instagram. Het is fijn dat je tegenwoordig alles online kunt vinden – van ‘Hoe maak ik een rokje’ tot ‘Hoe bespeel ik de ukelele’ – maar het kan ook demotiverend werken. Er is altijd wel iemand die het beter kan. Saskia de Bel adviseert ons om selectief te zijn, niet te veel naar anderen te kijken, niet te veel op te zoeken. “Zelf hou ik van naaien, van tweedehands kleren aanpassen. Ik heb ook wel last van willen presteren en gebruik internet gericht. Ik vind het leuker om in een knopenwinkel te kijken welke knopen er goed passen bij een bepaalde stof dan dat ik online op zoek ga naar wat momenteel de hipste knoop is. En nee, ik post niks op Instagram. Die tijd besteed ik liever aan mijn hobby.”

Hobby gezocht

Soms komen we in ons leven in een nieuwe fase, hebben de kinderen bijvoorbeeld minder aandacht en verzorging nodig, maar weten we niet meteen hoe we die vrijgekomen tijd moeten vullen. Wat vonden we ook alweer fijn om te doen toen we nog niet de hele dag van alles moesten? Welke hobby zouden we kunnen oppakken? Psycholoog Saskia de Bel past dan een oud, maar beproefd recept toe: ga terug naar je kindertijd. Wat vond je toen leuk om te doen? Kinderen in de basisschoolleeftijd doen in hun vrije tijd vaak dingen waar ze blij van worden, het denken in nuttigheid of presteren zit er nog niet zo in. “Er zijn kinderen die altijd buiten speelden of juist thuis met Lego. Ik zeg niet dat je dat een-op-een weer moet gaan doen, maar je kunt het wel proberen te vertalen naar het heden. Mensen die van Lego hielden, kunnen denken aan bouwdozen of aan iets met hun handen maken, maar dan wat technischer, zoals een skelter voor hun kleinkind. Mensen die altijd buiten waren en naar kevertjes zochten, kunnen de natuur in gaan met een vogelboekje of fossielen verzamelen. Kom je zelf niet op ideeën, dan kun je mensen in je omgeving om raad vragen. Mijn ervaring is dat mensen er altijd wel uit komen, al kost het soms wat tijd.”

Makkelijke verplicht-thuisblijven-hobby’s

Bordspelletjes spelen, legpuzzels maken, handwerken, een tekeningen-dagboek bijhouden, zelf tomaten kweken (dat kan ook op het balkon), oude kleren aanpassen aan de wensen van nu, een meubelstuk/schuurtje/raamkozijn schilderen, handletteren, bananenbrood bakken (probeer het eens zonder suiker), eindelijk die geplande fotoboeken maken... Uit een bericht van de NOS op 31 maart jl. blijkt dat we in coronatijden graag puzzelen en fröbelen. Er is enorm veel vraag naar legpuzzels en handwerkbenodigdheden. Online wordt er bijna net zo veel gezocht naar ‘puzzels’ als naar ‘mondkapjes’.

“Ik raak in de ban van het potlood dat over het papier beweegt”

Paula Kuitenbrouwer (56) van mindfuldrawing.com tekent mandarijneenden“Met mijn man en dochter heb ik een tijdlang in Ierland gewoond, in de buurt van een eendenvijver. Daar ontdekte ik de mandarijneenden. Hun schoonheid raakte me. Ze hebben zo idioot veel kleur en zijn zo charmant met hun schattige kopjes, opstaande veertjes en roze snaveltjes. Ik moest ze gewoon natekenen. Ze zijn ook heel hoffelijk, vertonen nooit bruut gedrag. Als ik ga tekenen, ken ik twee fasen. De eerste is er een van opwinding: alles klaarleggen, nadenken over compositie. Dan kom ik in de fase van ‘mindful drawing’. Ik raak in de ban van het potlood dat beweegt over het papier. Ik ben compleet gefocust, nadenken hoeft niet meer, de buitenwereld verdwijnt. Soms herinner ik me opeens een droom of komt er een wijze gedachte in me op. Uiteindelijk word ik er rustig, gelukkig en dankbaar van. Mijn man en dochter sturen me ook weleens naar de tekenkamer: jij hebt nu een uurtje tekenen nodig, haha.”

Van fietsen naar schilderen

Onlangs in het nieuws: de Amerikaanse wielrenner Taylor Phinney besloot zijn wielercarrière te beëindigen om meer tijd aan zijn hobby te kunnen besteden. Toen hij een paar jaar geleden zijn been brak en moest revalideren, ontdekte hij de schilderkunst. Nu heeft Phinney besloten om te gaan schilderen, omdat hij dit een van ‘de beste en leukste dingen vindt die hij ooit heeft gedaan’. Bron: NOS

“Het is knutselen zonder iets te kopen”

Françoise Saint- Ghislain (51), eigenaar co-guesthouse Mons (België), doet aan journalling met ‘schatten’ van haar zoon“Een paar jaar geleden kwam ik met vermoeidheidsklachten bij mijn huisarts. Ze vond het tijd dat ik een hobby nam. ‘Maar ik ga toch joggen, zwemmen, naar mijn moeder?’, zei ik. Nee, zei zij, het werd tijd dat ik iets helemaal alleen voor mezelf ging doen, puur omdat ik het leuk vond. Ze had gelijk. Sindsdien doe ik aan journalling: ik houd een plak-dagboek bij, onder andere met de schatten uit de broekzakken van mijn zoon. Als ik de was ging doen, viel me op dat er altijd nog iets in zijn zakken zat. Snoeppapiertjes, geld, kauwgom, spijkers, schroefjes, steentjes. Ik hou niet van weggooien, dus ik bewaarde alles en plakte zo veel mogelijk in mijn dagboek. Je neemt zo’n propje papier, strijkt het helemaal glad, maakt er iets moois van… Het is knutselen zonder iets te hoeven kopen. Als ik dat doe, voel ik me vrij en even los van alles. Ik vind het ook zo lief dat hij al die dingen uit zijn zakken vergeet te halen. Een volwassene doet dat niet meer.”

“Ik ben daarna helemaal opgeklaard”

Ellis Schoonhoven (56), oprichter van De nieuwe creatieven, doet kintsugi“Kintsugi gaat over de schoonheid van imperfectie. We hebben allemaal littekens. Verberg ze niet, maar koester ze, dan kunnen ze helen, dat is voor mij de boodschap. Het komt erop neer dat je gebroken kommen, schalen, vazen et cetera lijmt met goudlijm. De techniek stamt uit de vijftiende eeuw in Japan, wat ik doe is daarvan afgeleid. Het kwam per toeval op mijn pad en nu is het een van mijn favoriete hobby’s. Het is zó’n precisiewerkje. Je moet goed nadenken over hoe je iets weer in elkaar gaat zetten, of hoe je er juist iets anders van maakt. Het mengen van de lijm met het goudpoeder vergt aandacht en het geeft zo’n rijk gevoel. Als je vervolgens de scherven tegen elkaar aan zet, moet je ze daarna soms minutenlang helemaal stilhouden. Dat is zo’n zen-moment! Als ik druk ben in mijn hoofd, ben ik daarna helemaal opgeklaard. En het levert nog wat moois op ook!”

Op de Japanse manier

Ikigai is een passie of hobby die betekenis geeft aan ons leven. Een reden om uit bed te komen, een manier om ons diepgaand in iets te bekwamen, een levens-

doel. In Japan is het zoeken naar zo’n persoonlijk levensdoel bijna vanzelfsprekend. Ook op zoek naar je Ikigai? Teken op een leeg vel papier drie cirkels die elkaar in het midden overlappen. Schrijf in de bovenste cirkel wat je het liefst doet, in de cirkel links waar je goed in bent, in de cirkel rechts wat de wereld nodig heeft. Daar waar de drie cirkels elkaar overlappen, ligt je Ikigai. Maak eventueel meerdere van dit soort cirkelsetjes. Bron: Ikigai, het Japanse geheim

Tekst: Catelijne Elzes. Beeld: iStock

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden