null Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Edith Eger (93): “Hoop heeft mij meer dan wat dan ook geholpen om Auschwitz te overleven”

In haar nieuwe boek Het geschenk, de opvolger van haar bestseller De keuze, geeft de Amerikaanse psycholoog en Holocaust-overlever Edith Eger (93) twaalf lessen die je leven kunnen redden. Libelle vroeg Edith Eger aan welke lessen ons in coronatijd kunnen helpen. 

Wees hoopvol

'Hoop maakt dat je nieuwsgierig bent, dat je wilt weten wat er nog meer gaat gebeuren. Door voor hoop te kiezen, kies je voor het leven en voor de toekomst, en kun je alles wat er op je pad komt zien als een kans om je innerlijke kracht te versterken. Je kunt het natuurlijk niet met deze coronacrisis vergelijken, maar hoop heeft mij meer dan wat dan ook geholpen om Auschwitz te overleven. Ik heb daar geen seconde aan de mogelijkheid gedacht dat ik zou sterven. Omdat ik bleef hopen dat ik als dit voorbij was mijn vriendje weer zou zien, hebben ze mijn geest er nooit onder kunnen krijgen.

In mijn gedachten was ik vrij. Het was zoals mijn moeder zei in de trein die ons naar het kamp bracht: ‘Ze kunnen je alles afpakken, behalve je gedachten.’ Van nature zocht ik altijd naar het licht, koos ik voor hoop boven hopeloosheid en zocht ik contact met lotgenoten. Het enige dat we hadden was elkaar. Dat geldt ook voor de huidige situatie: we hebben elkaar. Erken elkaars verschillen, wees jezelf en laat ook de ander zichzelf zijn, maar weet dat we samen sterker staan dan als we het alleen moeten doen.'

Laat angst je leven niet bepalen

'Je zou tegen jezelf moeten zeggen: ik vind deze situatie vervelend, het is onhandig, ik ben bang dat ik ziek word of mijn baan verlies. En je zegt óók: het is tijdelijk en ik ga het overleven. Maak waarvoor je bang bent niet kleiner, maar ook niet groter dan het is. Je bent een gevangene als je je leven door angst laat beheersen. Nog niet zolang geleden stond er een man in een uniform van het waterbedrijf bij mij voor de deur, die zei dat hij het water kwam controleren. Daarna moest hij zijn collega erbij roepen, want er was 'iets met de metalen'. De collega arriveerde, erkende dat er een groot probleem was, en liet mij alles wat van metaal was aan mijn lichaam afdoen. En toen vertrokken ze met al mijn sieraden, ook de armband die ik van mijn man had gekregen toen onze oudste dochter werd geboren.

Het was een nare ervaring. Maar zoals mijn dochters tegen me zeiden: ik heb geluk gehad. Ik was helemaal alleen, een vrouw van boven de negentig. Ze hadden me ook kunnen meenemen in hun auto en me ergens voor lijk achterlaten. Ik kies ervoor om er op die manier naar te kijken. Ik heb geen tijd om vast te houden aan angst, woede of schaamte die ik voel, want daarmee word ik de gevangene van mensen die al genoeg van mij hebben gestolen. Zo kun je met angst omgaan: het is een kwestie van perspectief kiezen. Je hoeft iets niet leuk te vinden, maar wie zegt dat alles in het leven leuk zou moeten zijn? Lijden hoort ook bij het leven, het is niet anders. Maar je kunt het aan. Ik heb in Auschwitz verschrikkelijke dingen meegemaakt, maar ik ben er nog.'

Pijn is onvermijdelijk, maar slachtoffer zijn is optioneel

'Je kunt niks veranderen aan wat je overkomt, maar je kunt altijd kiezen hoe jij daarop reageert. Vraag je dus niet af: waarom ik? Maar: waarom niet ik? En vervolgens: wat nu? Wie weet kun je zelfs wel iets aan deze coronatijd hebben. Dit is bijvoorbeeld echt een geweldige periode om aandacht te besteden aan je innerlijke dialoog. De manier waarop je over jezelf denkt en hoe je tegen jezelf praat, bepaalt voor een groot deel hoe je je voelt. Wees nu dus extra lief voor jezelf. Liefde voor jezelf is zorgen voor jezelf, en nee, dat is niet narcistisch!

Sta 's ochtends op, kijk in de spiegel en zeg: ik houd van mezelf. Ik bepaal wat ik denk en wat ik voel, en hoe ik me gedraag. Dat werkt echt, weten we uit de positieve psychologie. Maar positief denken is zinloos als het niet leidt tot positieve daden. Ik hoor mensen vaak zeggen: ik ga iets proberen te doen. Dat is niet goed. Je taalgebruik moet actief zijn om in actie te komen. Je gaat niet iets proberen, je gaat iets doen. En als je het hebt gedaan, beloon je jezelf met iets dat je fijn vindt. Je zou bijvoorbeeld iedere keer als je iets doet dat je moeilijk vindt een euro in een pot kunnen stoppen, zodat je na verloop van tijd genoeg geld hebt gespaard om een paar mooie oorbellen te kopen. Dat is een beloning voor het feit dat je goed voor jezelf hebt gezorgd. Zou het niet mooi zijn als je deze tijd weet te gebruiken om je comfortzone wat op te rekken en daardoor sterker te worden?'

Alles overziend, denkt u dat we hier ook als samenleving sterker uit zullen komen?

'Ik richt me altijd op de ja's: ja, dat kan ik, ja, dat lukt. Ik houd meer van doen dan van laten, ik ben liever voor iets dan tegen. Dus: ja, dit gaat voorbij en uiteindelijk worden we er ook als maatschappij sterker van - als we goed voor onszelf en elkaar zorgen.'

Het geschenk door Edith Eger

Dr. Edith Eger, gevierd therapeut en Holocaustoverlever, heeft deze praktische gids geschreven om ons zachtjes aan te moedigen de gedachten die ons gevangen houden en het destructieve gedrag dat ons belemmert te veranderen. Haar krachtige lessen vormen samen met de verhalen uit Egers’ eigen leven en die van haar cliënten Het geschenk. In dit boek leer je om je slechtste momenten te zien als je beste leermeester, en vind je vrijheid door de kracht die erin zit.

Interview: Liddie Austin.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden