null Beeld

Eerste hulp bij zomerziektes: van allergie tot zonnesteek

De zomer is niet voor iedereen alleen maar leuk.Denk aan allergische reacties (zelfs voor de zon!), insectenbeten en de zomerdepressie. Zo kunnen we het leed verzachten.

Zomerdip

Een op de duizend Nederlanders lijdt aan een zomerdepressie. Hiervan is sprake bij mensen die minimaal veertien dagen somber zijn in de

zomer, minimaal twee jaar achter elkaar. Zo’n depressie kan worden veroorzaakt door een verstoord dag-nachtritme, omdat het langer licht is. Ook erfelijkheid kan een rol spelen, net als verwachtingen. In de zomer en op vakantie is het immers ‘normaal’ om vrolijk te zijn, en veel mensen zijn dat ook. Dat contrast maakt de somberheid nog zichtbaarder.

Tips:

  • Neem deze gevoelens serieus en praat erover.
  • Een vast ritme helpt: sta op tijd op, eet en slaap op vaste tijden.
  • Beweeg genoeg, elke dag minimaal een halfuurtje.
  • Blijf zo mogelijk in een koele ruimte en onder de mensen, maar ga niet verplicht ‘gezellige feestjes’ bezoeken.

Hooikoorts

Bij hooikoorts reageert het lichaam overdreven op pollen, dat is stuifmeel van planten, bloemen en bomen.

Klachten die hierbij horen: jeukende ogen, loopneus, niezen en/of benauwdheid.Door de opwarming van de aarde lijkt het hooikoortsseizoen langer te worden, waardoor de ellende soms al in februari begint. Het UMC Groningen noemt als grootste boosdoeners grassen (april-september), bijvoet (augustus) en ambrosia (september-oktober). Goed nieuws: met de jaren nemen de klachten vaak af. Waarom is nietduidelijk, misschien omdat veel mensen uiteindelijk immuun worden.

Tips:

  • Er zijn medicijnen die helpen, zoals neusspray, oogdruppels en tabletten.
  • Houd stuifmeel buiten door ramen en deuren te sluiten.
  • Draag buiten een zonnebril.
  • Haren kammen en gezicht wassen voor het slapen gaan, helpt.
  • Droog de was niet in de buitenlucht.
  • Smeer wat vaseline onder en in de neus en rondom de ogen.
  • Check hooikoortsradar.nl voor de pollenverwachting en pollenkalender.

Hulk-haar

Zon, zee en zwembad zijn dé ingrediënten voor een zomerblonde coupe. Maar wat als het kanariegeel wordt, of zelfs een groene waas krijgt? Dat groen is niet de schuld van chloor in het zwembad, zoals we altijd dachten. Het komt door het koper dat in sommige oude leidingen zit waar het zwembadwater doorheen stroomt. Maar het zit ook in de algenbestrijder in het buitenbad. Koper hecht zich aan het haar, vooral als dat geblondeerd is, en slaat groen uit.

Tips:

  • Goudgeel haar wordt weer fris van kleur door het te wassen met (paarse) zilvershampoo of een shampoo waar SLS (sodium lauryl sulfaat) inzit
  • De kapper kan groen haar neutraliseren met een kleuring of spoeling die roodpigmenten bevat. Geen kapper in de buurt? Pak dan de ketchup erbij (echt waar!) en laat een kwartiertje inwerken. Was het haar daarna met gewone shampoo.
  • Voorkomen is natuurlijk het beste: draag een badmuts. Of spoel het haar voor én na elke zwembeurt meteen uit en gebruik na elke wasbeurt een conditioner. Die legt een beschermend laagje rond de haren.

Eikenprocessierups

Processierupsen zijn larven van nachtvlinders die (voornamelijk) in eikenbomen overwinteren. De laatste jaren zijn ze een probleem. Hun brandhaartjes worden met name in mei, juni en juli door de wind verspreid en kunnen onze huid, ogen en luchtwegen binnendringen. Hierdoor kunnen de klachten ontstaan, zoals uitslag, rode gezwollen ogen, loopneus, kriebel in de keel, moeite met slikken, hoestbuien en kortademigheid. In ernstige gevallen kan ook sprake zijn van duizeligheid, koorts, overgeven en onwel voelen. Wie vaker blootstaat aan haartjes van de processierups wordt er gevoeliger voor en kan zelfs een allergie ontwikkelen.

Tips:

  • Krab niet, maar verwijder de brandhaartjes met plakband.
  • Smeer met mentholzalf of aloë vera-zalf.
  • Spoel ogen en huid goed af met lauw water.
  • Was ‘besmette’ kleren op 60 graden.
  • Bel meteen de huisarts bij benauwdheid of verdikking van tong, lippen of oogleden. Er kan dan sprake zijn van een ernstige allergische reactie.
  • Voorkomen is beter! Loop of fiets met een grote boog om besmette bomen (tegenwoordig meestal gemarkeerd met rood-wit lint) heen en bedek de huid.
  • Eiken in de buurt van het huis? Houd deuren en ramen dicht.

Witte vlekjes

Vooral witte vrouwen boven de vijftig kunnen last krijgen van idiopathische guttate hypomelanosis (IGH). Van wát? Witte vlekjes dus, met een doorsnede van zo’n 0,5 cm. Het goede nieuws: de vlekjes zijn onschuldig. Minder leuk: het pigment komt hier nooit meer terug, want het is wel zonschade. Hoe ouder, hoe meer vlekjes erbij komen, behalve in het gezicht.Let op: Bij jongvolwassenen kan dit de schimmelinfectie pityriasis versicolor zijn, vaak opgelopen in buitenlandse zwembaden.

Tip:

Goed insmeren voorkomt meer huidschade.

Zonneallergie

10 tot 20% van alle Europeanen lijdt aan polymorfe lichteruptie (PLE). Zonneallergie dus. Zij krijgen blaasjes, rode vlekken en een gezwollen huid van ultraviolet licht. Dit kan plotseling ontstaan, soms door de combinatie van zon en medicijngebruik. Zeker bij de eerste zonnestralen reageert de huid onaangenaam verrast en schiet in de verdediging.

Tips:

  • Insmeren met een hoge factor, bedek de huid of ga uit de zon.
  • Laat de huid in het voorjaar al voorzichtig wennen in de zon.
  • Bij ernstige allergie kun je in het ziekenhuis een UV-B-kuur doen.

Reizigersdiarree

Je zit in een leuk tropisch land, denk Afrika, Azië of Zuid-Amerika. Je eet een lokaal maaltje hier, drinkt een gekoeld drankje daar, en voor je het weet heb je het al opgelopen: reizigersdiarree. Een behoorlijke domper tijdens of na de reis in de vorm van dunne, waterige ontlasting, meestal vergezeld van buikpijn of buikkramp en misselijkheid. De oorzaak: meestal een bacterie in voedsel of drinkwater, waar de lokale bevolking vaak wel tegen beschermd is. Aan eten moet je niet meer dénken…

Tips:

  • Blijf drinken! Dat is echt belangrijker dan eten. Meng (gezuiverd) water zo nodig met ORS, tegen uitdroging. Eet gerust als de zin in voedselterugkomt. Na 3 à 4 dagen is de diarree over
  • Let vooral op bij kleintjes onder de 2 jaar en mensen boven de 70, vanwege de grotere kans op uitdroging
  • Loperamide kan helpen bij acute diarree onderweg zonder veel wc’s in zicht (liefst maximaal 3 dagen)
  • Raadpleeg een arts bij bloed in de ontlasting of koorts
  • En aangezien voorkomen altijd beter is dan genezen, onthoud de volgende regel: als je het niet kunt koken, bakken of schillen, eet het dan niet!

Insectensteek

Er bestaan 6 miljoen insecten. Gelukkig zijn er maar enkele soorten die mensen lastigvallen. Een jeukende muggenbult is vooral irritant, de steken van wespen, bijen en steekvliegen kunnen nogal pijnlijk zijn. In principe verdwijnen bult en jeuk vanzelf. Maar sommige mensen reageren heftig op een steek, bij hen kan de hele hand of arm opzwellen. Dan kunnen antihistaminica helpen, pillen tegen allergie. Gevaarlijker is een wespen- of bijenallergie. Na een steek kan dan anafylaxie optreden, dus niet alleen een heftige huidreactie maar ook dikke ogen, dikke lippen, benauwdheid, overgeven, duizeligheid, flauwvallen en zelfs bewusteloosheid. Bel in dit geval met spoed de huisarts of 112, want dit is levensbedreigend. Mensen die weten dat ze allergisch zijn, dragen meestal een of twee adrenaline auto-injectors bij zich als noodmedicatie.

Tips:

  • Na een steek of bij jeuk kan een coldpack, koelgel of natte doek helpen. Ook parfumvrije zalf met lanette of cetomacrogol werkt verlichtend.
  • Bel in de volgende gevallen meteen de huisarts of 112* bij een steek in mond, tong of keel* als degene die gestoken is allergisch is of eerder erg ziek is geworden van een insectenbeet* bij benauwdheid* bij dikke oogleden of dikke lippen (terwijl de steek ergens anders was)* bij huiduitslag of een dikke huid op een andere plaats dan de steek

Tekenbeet

Teken kunnen de ziekte van Lyme overdragen op de mens. De ziekteveroorzaker is de bacterie Borrelia burgdorferi. Tot ongeveer drie maanden na een tekenbeet kan er een vlek verschijnen die groter wordt en rood kleurt (bij een donkere huid is dat meer blauw of gelig). Zo’n vlek duidt op Lyme. Denk ook aan Lyme bij griepachtige verschijnselen, krachtverlies en/of pijn in armen en benen. De dokter zal dan antibiotica geven tegen die Borrelia-bacterie – hoe eerder hoe beter. De gevolgen van Lyme kunnen ernstig zijn voor onder meer het zenuwstelsel, van tintelingen en gewrichtsontstekingen tot zelfs verlamming aan toe.

Tips:

  • Eerst de teek verwijderen (met een speciale tekentang), dan pas ontsmetten
  • Insmeren met een insectenwerend middel dat DEET bevat
  • • In het bos of in de duinen geweest? Check elkaar op teken

Old Lyme

In het Amerikaanse Old Lyme brak in 1975 een epidemie uit van gewrichtsaandoeningen. Veel patiënten waren door een teek gebeten voor ze ziek werden. Hier komt de naam ziekte van Lyme vandaan.

Zonnesteek

Wie in de zon loopt, werkt, sport of ligt, weet: dat wordt zweten. Nou is dat niet erg want door te transpireren houd je je lichaam koel. Maar dan moet je dat verloren vocht wel aanvullen. Probeer dus zo’n twee liter te drinken op een warme dag. Bij te weinig vocht wordt het lichaam namelijk te warm en te droog. Als iemand klachten krijgt zoals hoofdpijn, duizeligheid, overgeven, een heel warme huid, veel zweten en een slap gevoel, kan er sprake zijn van een zonnesteek.

Tips:

  • Zoek een frissere ruimte op of neem een koele douche.
  • Drink water en nuttig iets waar zout in zit.• Gaat het niet beter, bel dan de dokter.
  • Bel 112 als iemand voortdurend overgeeft, verward is, of is flauwgevallen en na 2 minuten nog niet is bijgekomen.

EHBO-apps

Deze handige apps helpen snel als er iets onverwachts gebeurt:

  • De EHBO-app van het Rode Kruis
  • SEH Zorg-app

Tekst: Margriet Zuidgeest. Beeld: iStock.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden