null Beeld

PREMIUM

Elizabeth Day: “3 maanden na mijn miskraam ging ik weg bij mijn man”

Niemand vindt het leuk om over zijn mislukkingen te vertellen. Schrijfster Elizabeth Day praat juist graag over alles wat er misging in haar leven. Ze schreef er zelfs een bestseller over: Durf te falen. ‘Veel lezers herkennen zich erin, en dat is een groot cadeau.’

Kan het ironischer? Het boek waarmee schrijfster Elizabeth Day waanzinnig succesvol is, gaat juist over alles waarin ze mislukte. In Durf te falen vertelt ze hoe haar huwelijk implodeerde, boeken die slechte recensies kregen en haar mislukte IVF-behandelingen. Het voelt ongemakkelijk om iemand te interviewen over dit soort pijnlijke zaken, maar Elizabeth Day maakt bepaald niet de indruk een loser te zijn. Ze ziet er prachtig uit in haar lila slacks en crème kasjmier truitje en ze is ongelooflijk aardig. Gedurende het interview vraagt ze naar mijn eigen ervaringen met falen. Als ik vertel over mijn akelige echtscheiding wil ze er alles over weten en reageert ze heel lief: “Oh meid, wat ontzettend naar voor je.”

Waarom vind je het zo belangrijk dat er over falen wordt gepraat?

“In onze cultuur zijn we geobsedeerd door succes. Als je op social media kijkt, word je gebombardeerd door foto’s en verhalen over de perfecte levens van anderen. Toen ik 39 was, kwam ik op een punt in mijn leven dat ik behoefte had aan eerlijkheid. Mijn zoveelste relatie was op de klippen gelopen en daar was ik kapot van. Maar ik realiseerde me ook dat ik steeds voor narcistische mannen viel, en steeds dezelfde fouten maakte. Waarom deed ik dat? Daar heb ik veel over nagedacht en gepraat. Toen besefte ik dat ik juist door die mislukkingen mezelf beter had leren kennen. Ik dacht: ik ben vast niet de enige die is gegroeid door alles wat er misging in het leven, en ging podcasts over het onderwerp te maken. Dat werd de reeks ‘How to fail with Elizabeth Day’. Elke aflevering vroeg ik aan een celebrity wat zijn 3 grootste mislukkingen zijn. Wie wil daar nou naar luisteren, dacht ik, maar het werd een groot succes. Zo raakte ik ervan overtuigd dat het belangrijk is om over je kwetsbaardheden te praten. Je doorbreekt taboes - en dat is voor iedereen fijn - maar het schept ook een band. Om die reden wilde ik een boek te schrijven waarin ik openhartig en eerlijk vertel over mijn eigen mislukkingen en wat ik ervan heb geleerd.”

Je schrijft uitgebreid over het stranden van je huwelijk.

“Je wilt niet weten hoe erg ik me daarvoor heb geschaamd. Een van de allerergste dingen was om aan mijn ouders te vertellen dat mijn huwelijk voorbij was. Ik had het gevoel dat ik ze had bedrogen, en ook alle andere gasten die naar mijn huwelijk was gekomen. Toen ik voor het altaar stond geloofde ik rotsvast in mijn geloftes, en 4 jaar later was het sprookje al voorbij. Ik dacht dat ik mezelf kende, maar dat bleek niet het geval te zijn. Gedurende mijn huwelijk raakte ik steeds meer ondergesneeuwd. Dat lag niet aan mijn exman, maar kwam doordat ik het anderen graag naar de zin maak. Mijn onderliggende gedachte was: als ik perfect ben, houdt hij van me en dan ben ik ook gelukkig. Het resultaat was dat ik onzichtbaar werd en me steeds slechter ging voelen. Ik denk dat veel vrouwen zich verliezen in het pleasen van anderen in plaats van iets te doen wat veel enger is, namelijk: kijken wie je werkelijk bent. Uiteindelijk bleek die scheiding een van de beste beslissingen die ik ooit heb gemaakt, maar dat neemt niet weg dat het verschrikkelijk pijnlijk was. Op dat moment dacht ik dat mijn leven voorbij was.”

Hoe overleefde je dat?

“Tijd helpt. Dat je denkt nooit meer gelukkig te worden is een wrede grap die je hersens met je uithalen. Je brein is ingesteld om je te waarschuwen voor gevaar. Als je door een crisis gaat, zoals een scheiding, gaan alle alarmen af. Dit is een ab-so-lu-te ramp denk je, maar het is gewoon je alarmsysteem dat te strak is afgesteld. Dat realiseer je je pas als de crisis achter de rug is. Inmiddels weet ik dat ik niet mijn gedachten ben. Als ik nu word bevangen door paniekerige gedachten, denk ik: hoho stop. Is er echt bewijs voor een catastrofe? Kan ik die rampzalige ideeën vervangen voor iets dat minder griezelig is? Het is een manier van denken die je moet oefenen, steeds weer opnieuw. Als je dat een beetje onder de knie hebt, betekent dat niet dat je geen verdriet of pijn meer zult hebben, maar het zorgt er wel voor dat je minder lijdt.”

Hoe voorkom je dat niet steeds weer dezelfde fouten maakt?

“Vaak wordt je gedrag bepaald door gevoelens en gebeurtenissen uit het verleden. Ik heb geschiedenis gestudeerd en ben ervan overtuigd dat als je het verleden niet bestudeert, je gedwongen wordt dezelfde patronen steeds te herhalen. Daarom moet je onderzoeken wat de rode draad in je leven is. Waarom reageer je steeds op een bepaalde manier? Ik ben zo gelukkig dat ik me een therapeut kan veroorloven die me daarbij helpt, maar je kunt ook een dagboek houden om erachter te komen wat je drijft, of praten met een goede vriendin.”

Het hoofdstuk waarin je vertelt over je vruchtbaarheidsbehandelingen is zo verdrietig.

“Daar wilde ik absoluut over schrijven. Toen ik met IVF bezig was, voelde ik me zo ontzettend alleen. Dat ik destijds was getrouwd, maakte niet uit. In de boekhandel staan de schappen vol met boeken over zwanger zijn en baby’s, maar niets over IVF en ik had zo’n behoefte aan een boek waarin ik mezelf kon herkennen. Op internet waren er wel forums, maar die maakten me vaak alleen maar nerveuzer. Toen ik met de behandelingen begon wist ik van niets. Ik had er geen idee van dat je elke dag hormonen moest spuiten of elke dag naar het ziekenhuis moest voor een inwendige echo. Het was gewoon een baan erbij. Vervelend vond ik ook dat ik voornamelijk door mannen werd behandeld. Ook al doen ze hun best, uiteindelijk hebben ze geen idee waar je doorheen gaat, want ze zijn nooit zwanger geweest en hebben nooit gemenstrueerd. En dan het taalgebruik dat ze bezigen! Ze zeiden dat ik niet goed reageerde op de medicijnen, in plaats van dat de medicijnen niet geschikt waren voor mij. Een vriendin van me kreeg zelfs te horen dat ze een incompetente baarmoederhals had en haar baarmoeder ongastvrij was. Dan krijg je toch het idee dat het allemaal je eigen schuld is? Dat je als vrouw bent mislukt? Uiteindelijk raakte ik spontaan zwanger, maar vlak voor de 12 weken-echo begon ik bloed te verliezen. Een verlate miskraam, zeiden ze in het ziekenhuis. Niet te veel over praten, volgende keer beter. Maar ik had er enorm veel verdriet van. Familie en vrienden had ik over de baby vertelt, mijn man en ik hadden namen bedacht. Het was een droom die in mijn gezicht uiteen spatte. 3 maanden later ging ik weg bij mijn man.”

Er zit veel woede in je boek.

“Ik was niet van plan over woede te schrijven, maar toen ik ermee begon stroomde het eruit. Ineens besefte ik hoe kwaad ik was op sommige mannen met wie ik een relatie had gehad. Alles deed ik om ze gelukkig te maken, maar wat deden ze voor mij? Toen ik 37 was kreeg ik een vriend die 10 jaar jonger was. Hij wist dat ik dolgraag kinderen wilde, maar zei dat hij er nog niet aan toe was. Ik moest gewoon geduld hebben, over een jaar was hij waarschijnlijk wel zo ver. En ik geloofde hem. Op mijn 39ste maakte hij het out of the blue uit. Zomaar, omdat hij een andere baan had en zich daarop wilde focussen. Ik stortte compleet in. Niet alleen vanwege liefdesverdriet maar ook omdat ik besefte dat dit het einde betekende van mijn kans om kinderen te krijgen. Ik zou geen lieve kinderknuffels krijgen of slapeloze nachten hebben, ik zou niet voor de kinderen naar een buitenwijk van Londen verhuizen en daar soja lattes met andere moeders drinken. Dat was een pijnlijke besef. Eigenlijk was ik er altijd van uitgegaan dat ik kinderen zou krijgen. Ook al leven we in een maatschappij die op het individu is gericht, de manier waarop je je leven vormgeeft kan eigenlijk maar op een manier, en dat is door een gezin te stichten. Ik was ontzettend verdrietig dat dat voor mij niet was weggelegd – en dat ben ik soms nog steeds - maar ik kwam er ook achter dat het leven vanaf dat moment een wit doek was waarop ik kon schilderen wat ik wilde. Alle mogelijkheden lagen open! Toen realiseerde ik me dat je als vrouw een fantastisch leven kunt hebben met kinderen, maar je ook een geweldig leven kunt hebben zonder.”

De grote liefde heb je inmiddels gevonden.

“Eindelijk heb ik een gelijkwaardige relatie. Mijn vriend en ik gunnen elkaar de ruimte om de beste mens te worden die we kunnen zijn. Vroeger had ik altijd het idee dat liefde overweldigend was en de relatie in de sterren stond geschreven. Nu denk ik: dat is geen liefde, maar verliefd zijn op de liefde. Met dat soort verhalen houd ik mezelf niet meer voor de gek. Ik ben erachter gekomen dat liefde geen spetterend vuurwerk is, maar een langzaam brandende kaars. Ik heb mijn vriend zelfs ontmoet via een app, iets wat ik vanwege mijn fantasieën over het lot niet voor mogelijk hield. Maar ik gaf in de app aan wat voor man ik zocht, en ik heb er een gevonden die me waard is.”

En nu is je boek ook nog een groot succes. Hoe voelt dat?

“Het voelt geweldig. Misschien geniet ik er ook extra van omdat mijn eerste twee boeken behoorlijk pittige kritieken kregen. Het is ironisch dat juist een boek over mijn mislukkingen zo succesvol is geworden. Maar echt succes gaat natuurlijk niet over boekverkopen, downloads of geld, maar over je relatie met andere mensen. Veel lezers herkennen zich in mijn boek en dat is het grootste cadeau. Als je praat over de periodes waarin je je verloren, alleen, beschaamd of angstig voelt, ontdek je dat je niet alleen bent. Iedereen maakt dit soort dingen mee, en als je daar open en eerlijk over bent, ontstaat er een verbinding tussen jou en de ander. Je verbonden met elkaar voelen, dat is waar het in het leven om draait. Om me dat te blijven herinneren heb ik dat ook op mijn pols laten tatoeëren: ‘Only connect’.”

Elizabeth Day (41) is een Engelse auteur, journalist en podcastmaker. Ze schreef voor ander andere Evening Standard, The Sunday Telegraph en Elle. Haar vierde roman Het feest was ook in Nederland een bestseller. Afleveringen van haar How to fail with Elizabeth Day podcast zijn te beluisteren via Spotify. Elizabeth woont in Londen en heeft een relatie.

Tekst: Maartje Fleur. Beeld: Jenny Smith.

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden