null Beeld

Even bellen met… docent tolkvaardigheden Ellen (40): “Heel veel mensen hebben profijt bij gebarentaal”

Tegenwoordig zijn we elke persconferentie in de ban van de tolken gebarentaal die achter premier Mark Rutte verschijnen. De Hogeschool Utrecht ziet zelfs dat er, sinds de persconferenties, meer studenten kiezen voor de studie gebarentolk. Wat maakt het vak nou zo bijzonder?

null Beeld

We e-mailen met Ellen Nauta omdat bellen wat lastiger gaat. Ze is de allereerste dove docent tolkvaardigheden aan de Hogeschool Utrecht. Daarnaast is ze tolk gebarentaal tussen verschillende gebarentalen.

De HU ziet een groei van 41 procent in studenten die kiezen voor de opleiding tolkvaardigheden. Zouden meer mensen het vak moeten leren kennen?

"Jazeker. Het is natuurlijk ook gewoon een Nederlandse taal. Daarnaast hebben heel veel mensen profijt bij het leren van een gebarentaal. Bijvoorbeeld ouderen die langzaam doof worden of mensen met een lawaaiig beroep kunnen veel hebben aan gebaren om zich toch verstaanbaar te maken.

In deze coronatijd kan gebarentaal ook een uitkomst bieden in veel situaties. Ik ben in april bevallen van mijn dochtertje. Doordat het merendeel mijn familie allemaal gebarentaal kan, konden ze op (k)raamvisite komen en kletsten we door het raam.

Daarnaast kun je in gebarentaal praten zonder stemgeluid, ook nog eens zingen én elkaar verstaan op meters afstand. Hartstikke handig dus tegen het besmettingsgevaar."

Het lijkt er op dat Irma Sluis invloed heeft gehad op de studenten die nu kiezen voor de studie. Wat vind je hiervan?

"Ze heeft zeker invloed gehad. De persconferenties werden massaal bekeken en door het optreden van een gebarentolk heeft het een gezicht gekregen. Zo wordt het iets meer een ‘dichtbij-je-bed-show’. Zelfs mijn buurvrouw kwam me vertellen dat het een goed teken was dat er een tolk stond. Het wordt dan laagdrempelig waardoor meer mensen op zoek gaan naar het beroep en naar de studie."

Hoe kwam je zelf in aanraking met gebarentaal?

"Omdat ik al vanaf mijn geboorte doof ben, zou het vanzelfsprekend zijn om te zeggen dat ik daardoor in aanraking kwam met gebarentaal. Maar zo vanzelfsprekend is het helaas helemaal niet. Ik had het geluk dat mijn ouders de taal leerden en dat we overal en altijd met elkaar konden communiceren.

Veel dove en slechthorende kinderen hebben dat voorrecht jammergenoeg nog niet. Voor deze kinderen is het een recht en geen optie om gebarentaal te leren. Ze hebben het nodig om te communiceren. Je kunt, ook als je niet doof of slechthorend bent, prima nog een extra taal zoals gebarentaal erbij leren. Mijn kinderen worden zelfs viertalig opgevoed: met mij gebaren ze NGT (Nederlandse Gebarentaal) en spreken Nederlands, met hun vader gebaren ze Chileens en spreken ze Spaans."

Wat maakt het vak zo mooi?

"Het is een leuke uitdaging om te puzzelen hoe je iets vertaalt vanuit het Nederlands naar NGT en andersom. Het tolken van de Nederlandse Gebarentaal naar het Nederlands is best wel een uitdaging. Je moet je Nederlands ook goed onder de knie hebben om vloeiende vertalingen te maken. Meestal kun je niet letterlijk vertalen en heb je echt kennis en contacten binnen de Dovengemeenschap nodig. Dat maakt het vak zo mooi: je ziet dat de student kennismaakt met een vaak onbekende en nieuwe wereld."

Wat leer je tijdens de studie allemaal?

"Je leert in eerste instantie natuurlijk de gebarentaal en het tolken. Maar er zit zoveel meer achter deze taal en studie. Zo maak je kennis met de Dovengemeenschap en ben je met meerdere dingen tegelijk bezig. Tijdens het tolken verwerk je oude informatie terwijl je naar de nieuwe informatie luistert en kijkt. Bij het leren van gebarentaal leer je ook de cultuur kennen. Ik zeg altijd “je tolkt niet tussen talen, maar tussen mensen”. Iedereen heeft een eigen gedachte, bagage en stijl van spreken. Dat zorgt er voor dat elke tolksituatie anders is. Daar komen dus meerdere vaardigheden bij kijken. Maar daar heb je tijdens je studie én de rest van je leven de tijd voor."

Hoeveel gebaren kent de Nederlandse gebarentaal?

"Hier kan ik eigenlijk geen simpel antwoord geven, dan zou ik de gebarentaal tekort doen. De Nederlandse gebarentaal heeft eigenlijk een extra luxe. Je kunt namelijk twee handen gebruiken om twee betekenissen tegelijk aan te geven. Ik zal even een voorbeeld geven. Met je rechterhand maak je bijvoorbeeld het gebaar van een rijdende auto terwijl je linkerhand tegelijk het huis op de locatie aangeeft. Het betekent dat je naar huis rijdt en je auto daar parkeert. Daarnaast is mimiek ook heel erg belangrijk. Je gezichtsuitdrukking kan echt een verschil maken in een betekenis. Net zoals intonatie in het Nederlands."

De beste berichten van Libelle in je mailbox ontvangen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Beeld: iStock & privébeeld Ellen Nauta

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden