null Beeld

Ex-nieuwslezeres Sacha de Boer: “Ik kreeg tranen in mijn ogen”

Op de foto kijkt een eenzame puber geknakt in de lens. Het is Cho, een wees van vijftien jaar oud uit Myanmar. Hij heeft hiv, maar leeft nog dankzij zijn moeder. Er waren hiv-remmers beschikbaar, maar veel te weinig. Dus moest zijn moeder kiezen: zij of hij. Sacha de Boer fotografeerde hem voor het Aids Fonds.

Jiska Fischer

null Beeld

“Mijn moeder koos voor mij,” zegt Cho, het jongetje op de foto. Inmiddels is zijn moeder overleden aan aids. Zijn vader was er al aan overleden. Geen vrolijk verhaal. Helemaal niet als je bedenkt dat er 22 miljoen mensen zijn die geen toegang hebben tot medicijnen. Per dag sterven er wereldwijd meer dan 4000 mensen aan aids. Niet nodig, want er is tegenwoordig medicatie voor. Alleen zijn die medicijnen niet overal verkrijgbaar. Daar moet verandering in komen.

Hiervoor bezocht fotograaf Sacha de Boer – voormalige anchor woman van de NOS – Myanmar, Oekraïne en Zuid-Afrika. Ze maakte er portretten van mensen die er nog wel zijn, dankzij medicatie. De bijbehordende tentoonstelling heet Geen medicijnen is doodzonde. We spreken Sacha de Boer over haar ervaringen in de verschillende gebieden.

Je trok voor het Aids Fonds naar Myanmar, Zuid-Afrika en Oekraïne. Wat trof je daar aan?

“Hele verschillende verhalen. Bijvoorbeeld Halyna. Ze komt oorspronkelijk uit Rusland, maar woont al twee jaar in Oekraïne. Tot vorige maand was ze nog geen officiële inwoner van Oekraïne en daarom had Halyna geen recht op hiv-remmers. Ze is nu getrouwd met een Oekraïner, dus hoeft ze niet meer 1200 kilometer meer te reizen voor haar medicijnen. Ondenkbaar toch, dat ze twee jaar lang 1200 kilometer heeft moeten afleggen voor de juiste medicijnen? Een ander verhaal: Aleksei, uit de buurt van Donetsk in Oekraïne, kon geen medicijnen meer krijgen vanwege de burgeroorlog. Hij heeft huis en haard verlaten en is naar Kiëv gevlucht. Heel dapper, want in Kiëv kent hij niemand en heeft hij helemaal niets, behalve zijn medicijnen. Zijn reden om mee te doen aan de fotoserie heeft te maken met de crash van de MH17. Aan boord van het gesneuvelde vliegtuig zaten medewerkers van het Aids Fonds die op weg waren naar een belangrijke conferentie in Melbourne. De Pro-Russische rebellen die het vliegtuig hebben neergehaald waarin mensen zaten die belangrijk onderzoek deden naar aids, waren notabene gelegerd in het gebied waar hij vandaan komt. Hij besloot dat hij iets wilde terugdoen. Dat doet hij door mee te werken aan deze campagne. Daar krijg ik kippenvel van.”

Wat is het probleem in die landen? Je zou zeggen dat dit geen derde wereldlanden (meer) zijn?

“In derde wereldlanden moet de farmaceutische industrie de medicijnen tegen een gereduceerd tarief verkopen. Maar juist de landen die nét welvarender zijn, de zogenaamde middeninkomenslanden, betalen veel meer door patenten op geneesmiddelen. En bij die landen ontbreekt het vaak aan budget. Daardoor hebben nog steeds heel veel mensen geen toegang tot medicijnen. Aids is een chronische ziekte, maar je hóeft er niet meer aan dood te gaan. Helaas dat is in deze landen dus wel aan de orde.”

Je krijgt de schrijnende verhalen ter plaatse te horen, ik kan me dan voorstellen dat het lastig is om hen daarna te fotograferen.

"En nu even lachen... Ja dat is ook moeilijk. Eén moeder was vanuit Congo naar Zuid-Afrika gevlucht om politieke redenen. Haar gezin moest ze achterlaten. Toen we haar kwamen fotograferen, vertelde ze voor het eerst haar verhaal. Terwijl ik bezig was om het licht af te stellen, zag ik haar van achter snikken. Ik kreeg zelf ook tranen in mijn ogen. Dit was de eerste keer dat ze erover sprak. Ik heb toen even iedereen weggestuurd zodat ik haar kon troosten. Om daarna te vragen of ze even rechtop wil zitten tijdens het poseren, terwijl ze net nog in mijn armen huilde, is dan wel lastig."

Waarom zitten er in de tentoonstelling ook portretten van Nederlanders tussen?

"In Nederland worden medicijnen verstrekt en vergoed. Dat vinden we vanzelfsprekend. Wat voor ons zo normaal is, is voor andere mensen over de grens een zaak van leven of dood. In Zuid-Afrika bijvoorbeeld, hebben mensen officieel recht op medicijnen, maar sekswerkers worden daarvan officieus uitgesloten. Doordat we ook Nederlanders in de portretserie hebben, hopen we mensen ervan bewust te maken dat het hier misschien goed geregeld is, maar dat we ook zeker over de grens moeten kijken."

De campagne is heel erg gericht op de bestrijding van hiv en aids, ik mis het onderdeel 'preventie' een beetje.

"Er wordt ter plaatse veel gedaan aan preventie. Zo krijgen sekswerkers in Zuid-Afrika pakketjes met voorbehoedsmiddelen."

Er zijn 1001 goede doelen, waarom heb je je juist hieraan verbonden?

"Ik ben als fotograaf op pad gestuurd en ben absoluut geen ambassadeur. Maar ik ben heel blij als ik met mijn fotografie iets kan bereiken, iets kan betekenen. Fotografie is zo'n krachtig medium. Ik kan mensen iets laten zien waar ze niet bij zijn geweest. En dit soort projecten gaat me erg aan het hart."

Vroeger las je het nieuws, nu 'breng' je het door middel van fotografie.

"Dat is ook precies de reden dat ik na 20 jaar ben gestopt. Nu ga ik zelf de wereld in en ben ik nóg meer betrokken. Ik zie mezelf niet meer zo snel vóór de camera staan, de positie achter de camera is veel interessanter. Maar zeg nooit 'nooit', je weet maar nooit."

De tentoonstelling 'Geen medicijnen is doodzonde' is (gratis) te zien van 19 mei t/m 30 mei op het Museumplein in Amsterdam en van 30 mei t/m 19 juni in de Stopera in Amsterdam.

Beeld: Adriaan Backer, Sacha de Boer

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden