null Beeld

Heb je last van voorjaarsmoeheid? Zo voorkom je een lentedip

Nu de lente eindelijk is begonnen, verwacht je dat iedereen stuitert van geluk. Maar zo simpel is het niet. Flink wat mensen kampen met voorjaarsmoeheid. Gelukkig is er iets aan te doen. 

Een futloos gevoel. Het idee dat de tijd tergend langzaam verstrijkt terwijl een dag écht nog steeds maar 24 uur telt. De behoefte om leuke dingen te doen, maar geen energie hebben om jezelf het huis uit te slepen. We hebben het allemaal weleens en dat is normaal, maar komt het elk jaar aan het eind van de winter weer terug, dan kun je te maken hebben met voorjaarsmoeheid.

Dit mechanisme zit van nature in ons systeem: vroeger was er in de wintermaanden minder te eten en moesten we zuinig zijn met onze energie. Het lichaam ging in de ruststand en trok ook de geest daar deels in mee. Het werkt een beetje zoals een winterslaap in de dierenwereld, maar dan zonder dat we lekker een paar weken in bed kunnen kruipen en wachten tot het voorbij is.

Naar binnen gericht

Als de zon op onze blote huid schijnt, maakt het lichaam vitamine D aan. In de wintermaanden zijn die zonnestralen natuurlijk zeldzaam en daardoor is de voorraad vitamine D die het lichaam opspaart in het voorjaar vaak verbruikt. Dit zorgt er niet alleen voor dat we ons moe kunnen voelen, maar het tekort kan ook sombere gevoelens en zelfs pijn in de spieren en gewrichten veroorzaken.

Noël Battal is (energie)psycholoog en komt deze problemen geregeld tegen in de praktijk die ze samen met Natasja Looman runt. Noël: “De winter gaat gepaard met terugtrekking, vertraging, je ontdoen van zaken en gewoonten: alles is meer naar binnen gericht. Dat is een flink verschil met het voorjaar, de periode van nieuwe initiatieven, dingen weer opstarten, opbloeien en meer naar buiten gericht zijn. Een switch die het nodige met ons doet op fysiek, mentaal en energetisch niveau. Klachten zoals hoofdpijn, lusteloosheid en concentratieproblemen zijn dus helemaal niet vreemd."

Uitlaatkleppen

"Het voelt tegenstrijdig: we willen van alles zodra we uit de donkere wintermaanden komen, maar hebben er de puf niet voor. Natuurlijk zijn er ook veel mensen die in het voorjaar dolblij worden en de deur uit huppelen. Alleen is er nu eenmaal een groep die dit niet zo ervaart. Men denkt vaak dat depressieve klachten het vaakst voorkomen in de winter, maar dat is juist het geval aan het begin van het voorjaar, rond eind maart. Dit jaar is het door corona extra pittig. We hebben minder uitlaatkleppen, kunnen niet altijd naar buiten als we dat willen en ervaren meer stress.”

Mediteren en bewegen

Dat klinkt allemaal niet zo best, maar gelukkig is er ook veel wat we kunnen doen, aanpassen en leren om hier minder last van te hebben. Op dit moment, nu het voorjaar aanbreekt, maar ook volgende winter, zodat we dan beter gewapend zijn tegen die voorjaarsmoeheid.

Mediteren is een goede manier om mentaal tot rust te komen. Dit begint met een goede ademhaling. Merk op hoe je ademhaalt. Komt de adem hoog in de borst binnen en houd je spanning vast in je nek, schouders en kaak? Probeer dan eens deze eenvoudige buikademhaling. Ga liggen op de rug. Leg je handen op je navel of net iets daaronder. Zet je buik uit bij elke inademing en beweeg je handen langzaam iets naar boven. Laat je buik inzakken bij elke uitademing en beweeg daarbij je handen weer naar beneden. Herhaal het proces minstens vijf minuten. Het is niet erg als je tussendoor afgeleid raakt, focus dan gewoon opnieuw.

Beweeg zo veel mogelijk, liefst in de buitenlucht. Pak de fiets in plaats van de auto als je een boodschap gaat doen, maak een wandeling in het park. Doe dit het liefst tussen 12.00 en 15.00 uur, als de zon op zijn sterkst is. Dit stimuleert de doorbloeding van het lichaam en de hersenen en zorgt voor de aanmaak van endorfine.

Slaap voldoende

Slaap is altijd belangrijk, maar voor wie worstelt met voorjaarsmoeheid helemaal. Probeer acht uur per nacht te pakken en ontkoppel op tijd van de dag, door een uur voordat je gaat slapen geen schermen (telefoon, tv) te gebruiken. Helpen deze maatregelen, tips en adviezen niet, dan kan er meer aan de hand zijn, zoals een depressie.

Chronische vermoeidheid kan in zeldzame gevallen ook een symptoom zijn van een auto-immuunziekte. Houden de vermoeidheidsklachten langer dan een paar weken aan, is er geen vooruitgang en beleef je geen plezier meer aan zaken die je voorheen wél leuk vond? Maak je je zorgen of geeft je omgeving aan zich zorgen te maken om jou? Laat het dan niet te lang doorsudderen en vraag de huisarts om advies.

Zingen en schreeuwen

Uit onderzoek blijkt dat zingen, net als dansen en muziek maken, zorgt voor het vrijkomen van endorfine. Iedereen die in stressvolle situaties weleens heeft staan schreeuwen of roepen weet hoe bevrijdend dit kan zijn. Het is alsof je letterlijk en figuurlijk beter kunt ademen. Battal: “Om evenwichtig en energiek door het leven te gaan is het belangrijk dat we onze emoties niet opkroppen. Ik loop graag zingend over straat. Maar als je dat liever niet doet, kan het natuurlijk ook prima in huis.”

Wees eerlijk naar jezelf (en anderen). Geen zin hebben in iets kan ook met angst te maken hebben. Na een tijdje in een sociaal isolement te hebben gezeten, kan het bijvoorbeeld best spannend zijn om weer af te spreken met vrienden. ‘‘Probeer er open over te zijn. Schrijf het op in een dagboek, neem een vriendin in vertrouwen, vertel aan collega’s hoe het gaat", adviseert Battal.

Vitamine D

Vitamine D wordt aangemaakt in de huid onder invloed van de zon. In de winter staat de zon lager en schijnt minder sterk. En we zitten vaker binnen, waardoor het lichaam niet genoeg van deze vitamine aanmaakt. Je kunt dit tekort deels opvangen door producten te eten waarin veel vitamine D zit, zoals eieren, kwark, brie, champignons en vette vis. Ook wordt de vitamine toegevoegd aan margarine en bakproducten.

De dagelijkse aanbevolen hoeveelheid is 10 microgram, voor mensen van boven de 70 is dat 20 microgram. Ter indicatie: in 100 gram zalm zit 4,6 milligram, 1 gekookt ei bevat 0,9 milligram en een boterham met margarine of halvarine 0,4 milligram. Helemaal niet zo gek dus, dat maar liefst 60% van de Nederlanders een tekort heeft aan vitamine D. Voedingsdeskundige Oscar Helm adviseert om extra vitamine-D-supplementen te slikken vanaf het moment dat de r in de maand komt. Dit is te koop als druppels, capsules of tabletten.

Zoek ontspanning

In het tijdperk van lockdowns, de avondklok en gesloten horeca, theaters en bioscopen is het extra lastig om mentaal tot rust te komen. Battal: “Zoek daarom kleine momenten van rust en ontspanning op een dag, zeker als de werkdag zich in huis afspeelt. Wandel bijvoorbeeld na elke Zoom-meeting tien minuten door de tuin of aai de kat even zónder in de andere hand een telefoon te houden.”

Het is verleidelijk om op de bank te blijven hangen op regenachtige dagen. Maar die neiging negeren en jezelf af en toe dwingen een wandeling te maken, is écht de moeite waard.

Tekst: Sara Madou. Beeld: Getty Images.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden