null Beeld

PREMIUM

Het effect van stembevrijding: “Probeer een geluid te geven aan je verlangen. Hoe klinkt dat?”

Het is vast lekker om hard te schreeuwen of te zingen, maar journalist Francine Postma durft het niet. Bang om zichzelf belachelijk te maken. Dan blijkt een oude vriendin sessies ‘stembevrijding’ te geven. Zal ze toch eens…

Mijn moeder was een uitbundig type. Als zij lachte, genoot de hele buurt mee. Als ze boos was of schrok: idem dito. Ze zong luidkeels mee met muziek en geneerde zich nooit voor haar volle, soms rauwe stem. “Ik ben nou eenmaal zo”, was een van haar gevleugelde uitspraken. Als kind schaamde ik me voor mijn eigenzinnige moeder. Haar luidruchtigheid maakte dat ik me overbewust was van elk geluidje dat ik voortbracht. Voor geen goud zou ik me ooit zo laten gaan.

Dus durfde ik tijdens mijn eerste bevalling niet te schreeuwen uit angst om op mijn moeder te lijken. De verloskundige begreep er niks van. “Als je nu niet zou mogen schreeuwen, wanneer dan wel?!” riep ze. Ook nadat mijn moeder was overleden, drie jaar geleden, bleef ik mezelf restricties opleggen. Als ik zong, wat ik graag en vaak deed, wilde ik lief en helder klinken. Nu heb ik van nature een vrij lage stem, dus ik forceerde hem in mijn pogingen om onschuldig te klinken. Daardoor gaf zingen me geen plezier, maar pijn in mijn keel.

Op een dag zag ik de Zweedse film As it is in heaven. Hierin neemt een stadse dirigent een dorpskoor onder zijn hoede en laat de zangers oefeningen doen om hun ‘natuurlijke geluid’ te ontdekken. Een verlegen vrouw blijkt een prachtige, volle stem te hebben die boven de rest uit klinkt. Speciaal voor haar schrijft de dirigent het ontroerende Gabriella’s song (te vinden op YouTube) dat wel speciaal voor mij gemaakt leek. Ik wilde me óók vrij en onbekommerd voelen, en zingen vanuit mijn hart.

Even landen

Op Facebook zag ik dat een vriendin van vroeger, Marlou Kleve, tegenwoordig workshops Stembevrijding geeft. In eerste instantie was ik verbaasd. Ik kende Marlou als een kritische journalist die met twee benen stevig op de grond stond. Stembevrijding vond ik nogal zweverig klinken, dat leek me niks voor haar. Toch, of juist daardoor, was mijn interesse gewekt. In een opwelling mailde ik Marlou en maakte een afspraak voor een privé-sessie.

De dagen voor onze afspraak word ik steeds zenuwachtiger. Waar ben ik aan begonnen? Wat als ik straks iets raars moet doen, als ik over mijn grenzen heen ga? Met Marlou, die me op de dag van de sessie met de auto ophaalt van het station, bespreek ik mijn angst. “Maak je geen zorgen”, zegt ze. “Natuurlijk onderzoeken we het spanningsveld tussen wat je wel en niet durft. Daar kom je voor, toch? Ik zal je uitdagen, maar ik zal luisteren naar je grenzen. Uiteindelijk ben jij de baas.”

Omdat er vanwege de coronamaatregelen alleen buiten gezongen en geschreeuwd mag worden, op gepaste afstand, hebben we afgesproken de sessie te houden in de uitgestrekte duinen van Zandvoort-Zuid. Ondanks het mooie weer is er gelukkig geen kip te bekennen. Op blote voeten lopen we over glooiende zandpaadjes, het is windstil en de hemel is strakblauw. Bij een groepje bomen staat Marlou stil. “Zullen we hier in de schaduw even gaan zitten om te landen?”

Daar zitten we, tegenover elkaar. Marlou sluit haar ogen, ik de mijne. Op het getjilp van krekels na is het doodstil. Landen is een goed woord, bedenk ik. Onderweg hiernaartoe hebben we lopen kletsen en herinneringen opgehaald, ik was bijna vergeten waarom ik hier ben. “Voel je ademhaling”, zegt Marlou. “Voel de koelte van de schaduw op je huid, ruik de geur van de duinen, hoor de geluiden.” Ik ontspan.

Klank van verlangen

Na een korte stilte zegt Marlou: “Neem even de tijd om te bedenken met welk verlangen je hier zit. Wat is je wens? Probeer er woorden aan te geven.” Rust, flitst als eerste door mijn hoofd. En daarna: acceptatie. Zelfvertrouwen. Genoeg zijn, maar niet te veel. Ik leg Marlou uit dat ik enerzijds bang ben om tekort te schieten, maar anderzijds voortdurend bang ben om te veel te zijn. Te aanwezig, te luidruchtig, net als mijn moeder. Door die angsten zit ik mezelf voortdurend in de weg en kan ik nooit spontaan zijn.

“Laten we gaan staan, zodat je wat meer ruimte in kunt nemen”, zegt Marlou. O nee, dat wil ik niet! Maar terwijl ik het denk, weet ik dat dit niet klopt. Een deel van mij wil juist wél ruimte innemen. Dat deel heeft ervoor gezorgd dat ik vanmorgen een zwierige jurk met felle kleuren heb aangetrokken en een breedgerande zonnehoed heb opgezet. Niet bepaald een onopvallende outfit. Mijn moeder had ’m prachtig gevonden.

Marlou vraagt me om stevig te gaan staan, twee voeten op de grond, en mijn ogen te sluiten. “Keer nu eens terug naar het verlangen dat je daarnet hebt benoemd. Die behoefte aan rust, acceptatie, zelfvertrouwen. Die balans tussen goed genoeg en niet te veel.” Wat goed dat ze mijn woorden letterlijk heeft onthouden, ik was ze zelf alweer kwijt. “Probeer een geluid te geven aan je verlangen. Hoe klinkt dat?”

Nu moet het gebeuren. Maar ik durf geen geluid te maken, het is hier zo stil. Bovendien weet ik niet welk geluid ik moet maken. Wat verwacht ze? Wat als ik iets doe wat fout is, of raar? Gelukkig komt Marlou me te hulp. “Alles is goed”, zegt ze. “Maar als je wat richting nodig hebt: verlangen heeft vaak een o-klank.” Voorzichtig maak ik een geluidje. Eerst komt er alleen gekraak uit, waarvoor ik me schaam. Ik probeer het opnieuw, nu met mijn mond dicht. Ik neurie de eerste toon die bij me opkomt. Dan open ik mijn mond en ontstaat een diepe klank: “Oooooooooo.” “Heel goed”, zegt Marlou. Gesterkt door haar goedkeuring durf ik iets meer geluid te maken en te variëren in toonhoogte. Iets hoger, dan weer iets lager. In gedachten zie ik mezelf staan in mijn wijde jurk in de duinen. Een vrouw van 47 die aan stembevrijding doet. Bespottelijk. Maar dat zeg ik niet tegen Marlou.

Bibberen mag

Nu vraagt ze me om op een andere plaats te gaan staan, de plaats die ik geef aan mijn gevoelens van tekortschieten. “Is dat ook de plaats van de schaamte?”, vraag ik. “Dat kan”, antwoordt ze. “Het is in elk geval de plaats die maakt dat je je niet volledig kunt ontspannen, niet vrij kunt zijn.” Ik kijk om me heen en beslis dat die plaats zich links van me bevindt, iets lager dan waar ik nu sta, op een paar graspolletjes. Ik zet mijn ene been een beetje gebogen voor het andere, als een verlegen schoolmeisje. Ze vraagt me opnieuw een klank te maken, waarin ook het gevoel van tekortschieten meeklinkt. Ik probeer wat, maar mijn ‘Ooooooo’ klinkt precies als de klank van daarnet. Ik snap niet goed wat ik anders moet doen. “Je geeft nog best veel klank”, helpt Marlou. “Probeer het eens wat zachter.” Opnieuw maak ik de o-klank, maar nu zachter. Mijn stem bibbert een beetje. “Heel goed”, zegt Marlou

bemoedigend. “De bibber heeft ook klank.”

Als vanzelf ontstaat een melodie, maar ik ga steeds zachter zingen en na een poosje komt er geen geluid meer uit mijn keel. “Dat is wat er gebeurt als je jezelf zo vastzet”, zegt Marlou. “Dan geef je op een gegeven moment gewoon op.” Dan vraagt ze me om een plaats uit te zoeken waar ik juist veel ruimte kan innemen, ergens waar ik me krachtig voel, en geluid te geven aan dat gevoel. Ik doe een paar stappen naar rechts, waar een soort verhoginkje is, een natuurlijk podium. Ik doe mijn mond open en… blokkeer. Ik zou het willen uitschreeuwen, willen jubelen, nu mag het, dit is mijn moment. Maar ik besef opeens dat ik niet weet hoe dat moet, vrij en onbekommerd je stem laten klinken. “Het lukt niet”, zeg ik. “Ik ben bang voor het geluid dat ik misschien ga maken, bang om belachelijk te zijn.” Marlou vraagt me om het toch te proberen. Niemand kan mij immers horen, alleen zij, en zij vindt níets belachelijk. “Ooooooooooo”, zing ik, voor mijn gevoel heel hard. “Is dat alles?” vraagt ze. “Misschien kán ik wel niet meer dan dit”, piep ik. “Dat geloof ik niet”, zegt Marlou. Dan begint ze zelf te schreeuwen, hard en lelijk, met een nasale è-klank, als een huilende baby. “Whèèèèèèèèèeeeeeeeeee!” Ze gooit haar armen in de lucht, trekt de raarste gezichten en stoot rauwe klanken uit. Toch vind ik haar niet raar of afstotelijk. Ineens kan het me niks meer schelen hoe ik klink. Ik doe mee en schreeuw, jubel, joel en krijs. Na een keiharde uithaal barst ik in lachen uit en spring er als een blij kind bij op en neer. “Jaaaaaa!”, roept Marlou stralend. “Kijk eens wat er gebeurt als je de rem eraf haalt. Je pure levenslust komt naar boven!”

Melodie voor mij

Dan wordt ze ernstig en zegt: “Nu wil ik dat je nog een keer zingt voor dit deel van jezelf. Zing voor de vrouw die zo graag vrij wil zijn, die wil stralen, maar dat nooit mag.” Ik open mijn mond en haal adem, maar in plaats van klank welt er een snik op. “Zing toch maar,” moedigt Marlou me aan, “en neem je ontroering mee in je zingen.” Door mijn tranen heen zing ik opnieuw de eenvoudige melodie die daarnet als vanzelf ontstond. Het klinkt als een oeroud lied dat helemaal past bij deze plek: de duinen, de lage bomen, de blauwe lucht, de zee vlakbij. Er is niets belachelijks of beschamends aan om dit lied te zingen, uit volle borst. Ik sluit mijn ogen. “Onthoud dit gevoel en onthoud deze melodie”, zegt Marlou. “Je kunt die gebruiken als een mantra als je twijfelt aan jezelf. Dit is het lied van jouw levenskracht.” Met mijn telefoon maakt ze een opname terwijl ik zing. Als we even later door de duinen naar het strand rennen en in de golven duiken, voel ik me vrijer en lichter dan in tijden. Hoor ik daar mijn moeder juichen?

Stem van je hart

Marlou Kleve (51) werkte tien jaar in de journalistiek voordat ze zich in 2008 liet omscholen tot coach, trainer en stembevrijder. Ze schreef het boek Hartvol en geeft trainingen en workshops Mindfulness, Zelfcompassie en Stembevrijding.

luisteren naar jezelf

  1. Creëer overdag incheck-momenten: ga even naar buiten, luister naar de vogels, voel de wind waaien, de aarde onder je voeten. Adem bewust een paar keer wat dieper in en uit. Hoe voel je je?
  2. Neurie tijdens het fietsen of wandelen en laat je verrassen door klanken die spontaan tevoorschijn komen. Misschien ontstaat er als vanzelf een melodie.
  3. Rek bij het opstaan eerst eens lekker uit: armen omhoog en opzij. Maak geluid bij het stretchen.
  4. Een zucht geeft lucht. Adem eens wat dieper in, open bij de uitademing je mond en zucht. Zucht ook eens met geluid.
  5. Leg af en toe een hand op het borstbeen en voel de trilling van de klank tijdens het praten, neuriën of zuchten.
  6. Luister tijdens het koken naar favoriete muziek via Spotify en neurie of zing mee. Hoe voelt dat?
  7. Maak een playlist met ‘guilty pleasures’ om (bijvoorbeeld in de auto) ongegeneerd mee te blèren.

Tekst: Francine Postma. Fotografie: iStock.

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden