null Beeld

Last van een onfrisse adem? Met déze tips kom je van je klachten af

Hoewel iedereen weleens last heeft van een onfrisse adem, houden de meeste mensen bij dit onderwerp hun mond stijf dicht – letterlijk en figuurlijk. Jammer, want er is best veel aan te doen. 

Wie net haring met uitjes heeft gegeten kan er donder op zeggen dat-ie een niet heel frisse adem heeft. En die zelfgemaakte aioli zorgt ervoor dat iedereen zich moeiteloos aan de anderhalve meter afstand houdt. Andere boosdoeners voor een onfrisse adem zijn: rode wijn met Franse kaas, koffie, roken en te weinig water drinken (of te veel alcohol). We kunnen dus rustig stellen dat we er allemaal weleens last van hebben. Vervelend natuurlijk, maar de oorzaak is vaak duidelijk aan te wijzen en het ongemak tijdelijk.

Schaamte

Dat ligt anders als er sprake is van halitose, een aandoening waardoor je vrijwel voortdurend een slecht ruikende adem hebt. De cijfers over hoeveel mensen hier last van hebben, lopen flink uiteen. Zo blijkt uit wereldwijde onderzoeken dat het om zo’n 35 procent gaat, maar Edwin Winkel, oprichter van de Kliniek voor Parodontologie Amsterdam en emeritus bijzonder hoogleraar aan het Universitair Medisch Centrum Groningen, vindt dat een hoge inschatting. “Ik heb zelf een onderzoek uitgevoerd onder vijftigduizend Nederlanders. Daarvan bleek acht procent halitose te hebben. Slechts één procent heeft de hele dag een onfrisse adem. Het is ook een kwestie van definitie. We bepalen het door ademgassen te meten. In China vindt men bijvoorbeeld sneller dat er sprake is van halitose dan hier.”

Hoe groot de groep ook is, voor wie ertoe behoort is het ellendig. Schaamte, jarenlang geen relatie durven aangaan, er altijd mee bezig zijn, sociaal isolement: Edwin Winkel maakt in zijn praktijk dagelijks mee hoeveel impact een onfrisse adem heeft. “Er staat hier standaard een doos tissues en dat is niet voor niets. Vaak zijn het gelukkig ook tranen van opluchting, want zeker negentig procent van de mensen is eenvoudig van de klachten af te helpen.”

Bacteriën

Om iets aan een onfrisse adem te doen, is het allereerst belangrijk om te weten waar het vandaan komt. Winkel: “Als parodontoloog heb ik een zogenaamde Halimeter waarmee ik dat heel precies kan vaststellen, evenals de concentratie en de samenstelling van de gassen. Maar je kunt het ook gewoon ruiken. Als iemand alleen door zijn neus ademt en het ruikt onfris, dan ligt de oorzaak in het neus-keelgebied en is een doorverwijzing naar een KNO-arts nodig. Ruikt het onfris uit zowel de neus als de mond, dan ligt de oorzaak lager: in het bloed, de longen of de maag. Een internist kan dit verder uitzoeken. Ruikt het onfris als iemand met dichtgeknepen neus door de mond ademt? Dan is de oorzaak te vinden in het mondgebied.”

Dit laatste is bijna altijd het geval, want onze mond is een broedplaats van bacteriën die zich tegoed doen aan etensresten en de eiwitten uit het mondslijm. Daarbij komen zwavelgassen vrij die onaangenaam ruiken, variërend van een gaslucht en rotte-eierenlucht tot een poepachtige geur en een weeïg zoet luchtje.

Tandarts

Onze mondbacteriën zijn in principe onschuldig en zelfs nuttig, maar het moeten er niet te veel worden. Winkel: “Dit is het geval bij tandbederf, tandplak, tandsteen of ontstoken tandvlees. Vervelend, maar gelukkig vrij makkelijk op te lossen door een tandarts, mondhygiënist of in ernstigere gevallen een paradontoloog.”

Een andere heel belangrijke bron van stank is onze tong. Bacteriën nestelen zich graag op het ruwe oppervlak en dan vooral in het gebied achterin. Winkel: “Daar zit gemiddeld vijftig procent van alle mondbacteriën die samen een laagje vormen dat wittig, geel of grijs van kleur kan zijn.”

Tong schrapen

Door de tong goed schoon te houden, kunnen we al een hoop vieze luchtjes voorkomen. “Dat zijn wij westerlingen gek genoeg niet gewend”, zegt Winkel. “In Indonesië en Suriname is het wel de gewoonte om de tong mee te nemen bij de mondhygiëne.” De tong met een tandenborstel poetsen helpt een beetje, maar een tongschraper werkt nog beter. Eén keer per dag is genoeg om de tong mooi roze en dus schoon te houden. Wie behoefte heeft aan een extra schoonmaakboost kan daarnaast een mondspoeling gebruiken. Winkel: “Kies dan wel de goede, want sommige mondwaters doen meer kwaad dan goed. Die bevatten bijvoorbeeld alcohol dat even een fris gevoel veroorzaakt, maar verder niets doet. Of chemische oplosmiddelen die allerlei vervelende bijwerkingen hebben, zoals tand- en tongverkleuringen of smaakvermindering. Kies er liever een op basis van natuurlijke ingrediënten. Dan is het ook geen probleem als je er bij het gorgelen iets van binnenkrijgt.”

Halitose-angst

Het vervelende is dat we onze eigen adem niet goed kunnen ruiken omdat we eraan gewend zijn. In je hand blazen heeft geen enkele zin, want ook met een hoge concentratie ruiken we onze adem niet goed. Ook de tip om aan de binnenkant van je pols te likken en daaraan te ruiken, werkt niet, aldus Winkel. “Speeksel heeft een luchtje, dus dat is wat je dan ruikt. Het zegt niets over de geur van je adem. De smaak die je in je mond hebt, is trouwens ook geen indicator. Alleen sterke etensgeuren zijn in je adem te ruiken, maar dat is tijdelijk en ook die ruik je zelf niet of nauwelijks.”

Mede hierdoor zijn er mensen die denken onaangenaam te ruiken, terwijl dat niet klopt. Vaak is er zo rond hun puberteit een keer tegen ze gezegd dat ze uit hun mond stinken en dat heeft zich in hun hoofd genesteld. “Ongeveer acht procent van de mensen in mijn praktijk denkt halitose te hebben terwijl dat niet zo is”, vertelt Winkel. “Die mensen zijn zo onzeker geworden dat ze alle non-verbale communicatie als bewijs interpreteren. Zelfs de uitslag van de Halimeter kan hen niet altijd overtuigen.”

Ouder worden

De kans op halitose wordt met het klimmen der jaren groter. Dat komt doordat onze speekselproductie afneemt naarmate we ouder worden. Veel water drinken helpt en zorg vooral ook voor een schoon gebit en schone tong. Mannen en vrouwen hebben overigens even vaak een slechte adem, alleen hebben vrouwen vaak een betere neus. Zij hebben er dus meer last van als iemand onfris ruikt.

Open zijn

Er bestaan apparaatjes die ademgassen meten, maar die werken volgens Winkel niet goed genoeg. Veruit de beste manier om te weten hoe je adem ruikt, is dat door een ander te laten checken. Helaas blijkt dat in de praktijk helemaal niet zo vanzelfsprekend. Zelfs partners vinden het lastig om hier open over te zijn tegen elkaar. Want het is natuurlijk niet leuk om te horen dat je onfris ruikt. Dus zwijgen we maar liever en hopen er het beste van. “Dat is nou echt zo zonde”, vindt Edwin Winkel. “Het heeft zo veel impact op de kwaliteit van je leven. Júist omdat het bijna altijd snel oplosbaar is, moet je het de ander wel laten weten. Neem iemand even apart en zeg gewoon: ‘Joh, je ruikt niet zo fris uit de mond. Weet je wat jij moet doen? Je tong goed reinigen en een mondspoeling gebruiken dan is het zo weg.’ Hoe moeilijk kan het zijn? Bijna altijd is de ander je enorm dankbaar. Je helpt iemand er echt mee.”

Wat kan er nog meer aan de hand zijn?

  • Diabetes kan zorgen voor een weeïg zoete tot een naar aceton ruikende adem. Dat is een teken dat de bloedsuiker-spiegel veel te hoog is.
  • De bijholtes kunnen ontstoken zijn.
  • Er kunnen poliepen in de neus zitten.
  • Zuuroprispingen zorgen voor een dito geur.
  • Bij een zogenaamde Zenker-divertikel steekt er een soort zakje uit de slokdarmwand. Hierin kunnen etensresten achterblijven en bederven.
  • Bij mensen met een middenrifbreuk sluit het spiertje tussen de slokdarm en de maag soms minder goed.
  • Een verstopping in de darmen kan leiden tot overmatige gasvorming. Deze gassen kunnen via het bloed in de adem terechtkomen.
  • Ernstige lever- of nierziekten veroorzaken soms een slechte adem.
  • Trimethylaminurie is een zeer zeldzame aandoening die zorgt voor een lucht die lijkt op rotte vis. Helaas is daar nog niets tegen gevonden.

Tekst: Judith van Ankeren. Beeld: Shutterstock.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden