null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Manons dochter werd jaren misbruikt door de buurman: Het schuldgevoel blijft

Als haar dochter Merel (12) opbiecht dat ze seksueel is misbruikt, vallen er voor Manon (45) ineens veel puzzelstukjes op hun plaats. Maar hoe nu verder? Want de dader woont naast hen.

Online redactie LibelleGetty Images

Het is maandagmorgen. Ik heb tig deadlines, maar ik zit thuis op de bank met mijn dochter. Ik houd haar vast, knuffel haar. Ze is overstuur. Bang. Vol schaamte over wat er is gebeurd. Verdrietig dat het háár is overkomen. Ik blijf herhalen dat het níet haar schuld is. Dat de buurman nooit aan haar had mogen zitten. Dat volwassenen geen sex mogen hebben met kinderen. Maar van binnen huil ik met haar mee.

Gisteren hadden we een buurtbarbecue. In plaats van met de andere kinderen te spelen, bleef Merel bij mij rondhangen. ’s Avonds na het douchen klaagde ze over jeuk en pijn aan haar vagina. "Mag ik even kijken?", vroeg ik. Het was wat rood. "Het lijkt of er iets in heeft gezeten."Mijn dochter is net 12, haar puberteit is begonnen; misschien is ze haar seksualiteit aan het ontdekken… Ik vraag niets en smeer wat zalf op de buitenkant.

Bezorgd

Terwijl Merel naar bed gaat, ruim ik de was op. Als ik langs haar kamer loop, zie ik haar voorover op bed liggen, haar hoofd onder het kussen. Ik ga bij haar zitten en vraag wat er is. Ze durft het niet te vertellen, zegt ze. Angst slaat me om het hart. "Ik weet niet wat er is, maar ik denk niet dat ik boos word. Ik zie dat jou iets dwarszit en ik ben bezorgd om je." Het blijft stil. Ik streel haar rug, herhaal mijn woorden, zeg dat ik van haar houd en haar wil helpen. Na een poosje klinkt het gesmoord vanonder het kussen: "Ik heb sex met Patrick gehad."

Patrick. Onze buurman. Hij is getrouwd met Suzy, ze zijn een leuk stel van begin 30. Merel komt er graag om met hun hondjes te spelen, te gamen of met hun neefje te voetballen. Het is alsof ik in een diep gat val. Ik weet meteen dat het waar is wat ze zegt, dat hoor ik aan haar stem. "Och meisje toch", zeg ik. "Wat erg dat jij dat moest meemaken." Mijn man Louis vloekt als ik het hem even vertel. "Ik bel de politie", zegt hij resoluut. We ijsberen door de kamer tot de agenten komen. Ze luisteren naar ons, bellen met collega’s en gaan weer weg met de mededeling dat de zedenpolitie contact met ons zal opnemen.

Gemiste signalen

Terwijl ik met Merel op de bank zit, blijf ik maar naar haar kijken. Mijn lieve, eigenzinnige meisje dat graag buiten raust en van dieren houdt, grappig met haar oog trekt als ze gaapt of lacht. Het kind dat ik een onbezorgde, vrolijke jeugd gun. Mijn hart huilt omdat ik haar niet heb kunnen beschermen. Hoe heeft dit onder onze ogen kunnen gebeuren? Veel erover praten wil ze niet. Nee, ze weet niet meer wanneer het precies begon, of hoe. Wel dat Patrick vlak voordat hij met Suzy ging trouwen had gezegd: "Als ik getrouwd ben, mag het niet meer. Dan mag ik niet meer vreemdgaan." Maar het gebeurde daarna gewoon weer, vertelt ze. Ik reken terug, die trouwerij was drie jaar geleden. Wat moet ze zich eenzaam hebben gevoeld.

Seksueel misbruik

Tegelijkertijd begrijpen Louis en ik eindelijk waar de problemen en klachten vandaan komen die Merel de afgelopen jaren had. Toen ik op de site van Slachtofferhulp zocht naar tips hoe ik mijn dochter kon opvangen, kon ik de checklist met signalen van seksueel misbruik zó afvinken. De nachtmerries, het eetprobleem waardoor ze veel was aangekomen, niet willen/durven logeren, overstuur zijn als er oppas kwam, buikpijn, in bed plassen. Ook haar wisselende stemmingen begrijp ik nu. En die keer dat ze zich op de grond had geworpen en riep dat ze niet meer wilde leven. Dat brak mijn hart, 9 jaar was ze toen. Toen hebben we al hulp gezocht, want wat wás er toch? Hoe konden we haar helpen?

De zedenpolitie belt en wijst ons op het belang van lichamelijk onderzoek om sporen veilig te stellen. Maar moet je een getraumatiseerd meisje dat net in de puberteit is met zoiets lastigvallen? "Het is de enige kans om de dader ooit te kunnen vervolgen", zegt de agent. "Daarvoor is wetmatig bewijs nodig. Anders is het haar woord tegen het zijne." De gedachte dat hij hiermee weg zou kunnen komen, is niet te verteren.

Forensisch onderzoek

De buurman wordt van zijn bed gelicht door het rechercheteam. Familierechercheurs komen om ons bij te staan, net als een casemanager van Slachtofferhulp Nederland. Ze geven ons houvast nu er zo veel op ons afkomt. Onderzoekers van het forensisch instituut pluizen onze wasmand uit om de kleding te onderzoeken die Merel zaterdag droeg, toen ze bij de buurman langs was geweest. Ze hebben mondkapjes voor en maken foto’s van de bewijsstukken voor ze die in een zak doen. Het lijkt CSI wel.

Een paar weken later krijg ik een telefoontje van de kinderarts: "Goed nieuws, uw dochter is niet zwanger en ze heeft geen gonorroe of een andere soa."Voer ik dit gesprek echt? Mijn meisje had nog in alle onschuld met poppen moeten spelen, bij wijze van spreken.

Nachten lig ik wakker. Ik zie voor me wat de buurman deed met ons kind en wat ze bij hem moest doen, want ze vertelt nu bij vlagen gedetailleerd over wat er is gebeurd. Het is hartverscheurend en walgelijk tegelijk. Hoe kón hij? En waarom zei ze niets? Bij ons thuis is toch alles bespreekbaar? We hebben haar voorlichting gegeven, uitgelegd dat niemand aan je lichaam mag zitten als je dat niet wilt. Inmiddels weet ik dat je een kind nooit weerbaar kunt maken tegen een volwassene.

Van hulpverleners en het onderzoeksteam hoor ik dat misbruik in 87% van de gevallen wordt gepleegd door een bekende. Iemand die je als ouder vertrouwt en met wie het kind een band heeft. 70 tot 80% van de misbruikte kinderen zwijgt erover als het graf. Uit angst voor de dader, uit loyaliteit naar de dader, uit schuldgevoel, omdat ze hun ouders geen verdriet willen doen, omdat ze zich schamen en/of ze zichzelf slecht vinden (!).

Slechtste moeder

Er zijn wel honderd redenen om te zwijgen. Ik begrijp dat het bijzonder en moedig is dat mijn dochter het wél heeft verteld. Ook hoor ik hoe vaak misbruik voorkomt: in elke schoolklas zitten een of twee kinderen die het hebben meegemaakt of op dit moment de klos zijn. En ik ontdek de vooroordelen, want die had ik zelf ook. Dat kinderen die slachtoffer zijn thuis vaak emotioneel worden verwaarloosd, bijvoorbeeld. Dat het vooral in lagere sociale milieus voorkomt. Idioot, ik weet het. Ik voel me de slechtste moeder van de wereld omdat ik mijn kind niet heb kunnen beschermen. Dat we haar met een gerust hart naar de buurman lieten gaan.

De buren zijn overigens in allerijl verhuisd. Hij ontkent alles, zij steunt hem. Dat grieft ons tot op het bot, al kan ik het haar niet kwalijk nemen. Ik zie haar ook als slachtoffer. Volgens Merel had zij niets door. Voor onze dochter is het bovendien verwarrend dat iedereen om ons heen boos is op hém, terwijl ze in haar ogen sámen iets hebben gedaan. Dat is ook een nieuw inzicht voor mij: misbruik is niet per definitie gewelddadig. Patrick en Merel hadden een leuke band. Juist daardoor kon hij van de gelegenheid misbruik maken.

Bang voor vergelding

Merel gaat in therapie bij het Landelijk Psychotraumacentrum in Utrecht. De impact van misbruik op een kind kan enorm zijn: depressie, zelfhaat, eetstoornissen, posttraumatische stress stoornis, persoonlijkheidsstoornissen, problemen met het aangaan van relaties, verslavingsgevoeligheid. Ik hoop zo dat de schade beperkt blijft. Naast gesprekken krijgt Merel EMDR, een therapie die helpt bij het verwerken van traumatische gebeurtenissen. Want ze durft niet alleen te slapen, niet alleen naar school of naar het winkelcentrum, niet naar het Halloweenfeest op school. Ze is bang dat onze buurman haar zal ontvoeren voor een vergeldingsactie.

Ook mijn wereld is niet meer hetzelfde. Fiets ik langs spelende kinderen, dan voel ik een steek: zij zijn ongeschonden. Nou ja, dat hoop ik dan maar. Elke man die ik in de buurt van kinderen zie, wantrouw ik. Ik ben niet meer mijn oude, vrolijke zelf. Tegelijkertijd denk ik pragmatisch: het is afschuwelijk wat er is gebeurd, maar hier moeten we het mee doen. Mensen maken van alles mee, dit ligt op óns bord, we gaan ermee dealen.

Wanhopig

Maar hóe, vraag ik me een jaar later wanhopig af. Met Merel gaat het beter. Ze is niet langer boos, afwijzend en ontwijkend. Ze is open, spontaan, zachter. De nachtmerries en de buikpijn zijn verdwenen. Ze heeft ineens vrienden en vriendinnen, terwijl ze zich eerder zo anders voelde dat ze geen aansluiting vond. Nu pas besef ik dat het misbruik ook ons gezinsleven heeft verpest, omdat alles draaide om haar heftige buien.

Ook het schuldgevoel blijft knagen, net als zorgen over de toekomst. Merel draagt deze ervaring de rest van haar leven met zich mee. Verliefd worden, relaties aangaan, kinderen krijgen, allemaal momenten waarop het misbruik kan opspelen. Ik voel me zo kwetsbaar omdat iemand dit mijn kind heeft kunnen aandoen. Ik huil veel en ben somber. Mijn man is minder labiel en heeft baat bij meditatie. Mij helpen gesprekken met een psycholoog een beetje, maar het wankele gevoel blijft.

3 jaar cel

Dat gevoel verdwijnt pas na twee gebeurtenissen. Het lucht op dat onze ex-buurman wordt veroordeeld tot drie jaar cel, vooral omdat de rechter hardop zegt dat het echt niet kan wat hij heeft gedaan. Daarnaast doen bijeenkomsten met lotgenoten me goed. Het is een verademing om te zien dat dat ook gewoon lieve betrokken ouders zijn die de dader vertrouwden omdat het een naaste was. Ik besef dat het normaal is dat we ons kind aan mensen om ons heen toevertrouwen. Ik heb niet gefaald als moeder. Het helpt om te weten dat wij niet alleen zijn hiermee, zodat we uiteindelijk kunnen aanvaarden wat is er gebeurd. Er zijn tegenwoordig zelfs dagen waarop ik me weer onbezorgd voel.

Alle namen in dit zijn stuk zijn gefingeerd.

Beeld: Getty Images.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden