null Beeld

Mantelzorg 2.0: Kim zorgt met de hele buurt voor buurman Jan (85)

Slecht verzorgde en eenzame ouderen. Het zijn er steeds meer, blijkt uit een rondgang van de NOS. Artsen en wijkverpleegkundigen zien vaak ouderen die te weinig professionele huishoudelijke hulp of mantelzorg krijgen. En dat vraagt om creatieve oplossingen. 

Elselien van Dieren

De 29-jarige Kim heeft samen met haar Rotterdamse buren een mooie oplossing gevonden voor de zorgproblematiek van haar buurman Jan. Samen mantelzorgen ze voor hun 85-jarige buurman, die suikerziekte heeft en dementerend is. Vorig jaar vertelde ze haar verhaal in Libelle 39:

"Een tijdje geleden wilde Jan ons geld geven voor de hulp die hij van ons krijgt. 'Nee Jan, dat willen we niet', zeiden wij, 'we gaan van dat geld wel iets leuks doen.' Ik nam hem mee naar Breda. We gingen naar de C&A, kochten een mooie bloes, dronken op een terras een biertje. Zo'n dagje uit met Jan vind ik echt gezellig. We vieren ook altijd Kerst samen en voor zijn verjaardag organiseren we elk jaar een barbecue voor de hele buurt. Jan is een allemansvriend. Iemand die van gezelligheid houdt, humor heeft en door alle kinderen in de buurt wordt aangesproken met 'opa Jan'. Vroeger had hij een groot sociaal leven en dronk hij graag iets in het café. Maar na de dood van zijn vrouw, nu tien jaar geleden, had het leven voor hem niet meer zo veel zin, denk ik. Hij is depressief geworden en verzorgde zichzelf slecht. Hij was gek op zijn vrouw en heeft jarenlang voor haar gezorgd toen ze ziek was. Hij kan nog steeds niet over haar praten."

Een vervuild huis

undefined

"Ik kende Jan als de oudere man die een verdieping onder mij woonde. We zeiden elkaar altijd vriendelijk gedag, maar hadden verder geen contact. Tot ik twee jaar geleden terugkwam van vakantie en het me opviel hoe slecht Jan eruitzag. Ik besprak het met een andere buurman, Rob, die ook voorzitter was van de Vereniging van Eigenaren. Die ging eens bij hem thuis kijken en zag hoe slecht Jan eraan toe was. Hij was ziek en zijn huis was vervuild. Het toilet werd niet schoongemaakt, er zaten gaten in Jans kleren, hij at en dronk slecht. Hij bleek suikerziekte te hebben en werd opgenomen in het ziekenhuis. Met een paar buren maakten we zijn hele huis schoon. De huisarts opperde dat hij maar naar een bejaardenhuis moest, maar Jan zei: 'Daar ga ik niet heen.' Hij wilde thuis blijven, in zijn vertrouwde flat waar hij iedereen kende. Met familie bleek hij geen contact te hebben. Jan heeft nooit kinderen gekregen en zijn nog levende broers en zussen zag hij niet meer. Als buren besloten we toen er samen voor te zorgen dat hij thuis kon blijven wonen."
LEES OOK: MANTELZORGERS ZELF VAKER ZIEK
Een paar keer per week

"Ik werk vier dagen per week in een tbs-kliniek en volg daarnaast een opleiding. Mijn leven is best hectisch en in mijn eentje zou ik nooit voor Jan kunnen zorgen. Jan is ook aan het dementeren en kan veel dingen niet meer zelf. Maar met alle buren samen is het te doen, al zijn er best dagen dat ik nog weinig puf heb als ik thuiskom van mijn werk. Een paar keer per week ga ik bij Jan langs. Ik strijk zijn was, houd de administratie bij, haal boodschappen en doe leuke dingen met hem. Voetbal kijken bijvoorbeeld of samen naar de markt. Rob maakt elke maandag het huis van Jan schoon en doet de was, buren Robert en Christina regelen zijn financiën.
Via de groepsapp

Elke ochtend en avond komt de thuiszorg een kwartiertje en overdag gaat Jan naar de dagbesteding. Zo gaat het goed. Met de buren overleggen we via de groepsapp wie wat doet als we elkaar niet spontaan tegenkomen. Vakanties nemen we van elkaar over. Doordat Jan aan het dementeren is, kon hij in het begin moeilijk onthouden wie er allemaal bij hem kwamen. Daarom heb ik een map gemaakt met alle foto's van de mensen om hem heen erin. Ik ben de buurvrouw van nummer 41. Mijn hondje Sparky staat er ook in, die gaat altijd mee naar Jan en heeft een eigen kleedje voor de kachel."

Weggelopen

"Wat bijzonder dat jullie het zo doen, horen we vaak. In veel buurten in de stad groeten mensen elkaar amper, maar in onze flat is er altijd veel contact geweest tussen de buren onderling, we zijn betrokken bij elkaar. Ik vind dat fijn. Het geeft een goed gevoel dat we er samen voor zorgen dat Jan thuis kan blijven. In een bejaardenhuis zou hij doodongelukkig worden. In onze samenleving moeten we steeds meer voor elkaar gaan doen. Ik vind dat wel een goede ontwikkeling. Als je kunt helpen, moet je dat doen. Al kan mantelzorgen ook veel stress geven. Vroeger had je aan één inkomen genoeg, nu moet je samen werken om het hoofd boven water te houden. Dan is er niet altijd tijd om nog voor anderen te zorgen. Als ik een gezin erbij had, zou het ook niet lukken."

LEES OOK: GONNY'S MOEDER KREEG ONDERMAATSE ZORG

Ontroerd

"Jan is vaak ontroerd door de hulp die we hem geven. Dan huilt hij en zegt: 'Zonder jullie had ik het niet gered.' Hij wil altijd iets terugdoen, maar dat hoeft van mij niet. Ik heb zelf geen makkelijke tienerjaren gehad. Op mijn dertiende liep ik weg van huis. De ouders van mijn vriendje hebben me toen liefdevol opgevangen en uiteindelijk ben ik tien jaar lang bij hen blijven wonen. Voor mijn gevoel stond ik er ook helemaal alleen voor toen ik wegliep en ik heb zelf ervaren hoeveel anderen voor je kunnen betekenen. Ik wil ook graag iets goeds doen."

Overvallen

"Een man als Jan is kwetsbaar. Toen we begonnen met de zorg ontdekten we dat er een grote som geld van zijn rekening was verdwenen. Waarschijnlijk is hij een keer gaan pinnen en is zijn pasje gestolen en pincode afgekeken. Vervolgens nam hij gewoon op de ouderwetse manier geld op aan de balie van de bank, en het is niemand ooit opgevallen dat er geld was verdwenen. Omdat hij nooit aangifte heeft gedaan, krijgt hij het geld niet meer terug. Ook kwamen een tijdje geleden twee jongens zijn huis binnen met een verzonnen verhaal. Jan werd in een hoek geduwd en de trouwringen van hem en zijn overleden vrouw, die we naast elkaar voor de televisie hadden gelegd, werden gestolen. Dat is afschuwelijk. We hebben overal camera's laten ophangen en een intercomsysteem geïnstalleerd. Want als buren mogen we betrokken zijn bij elkaar, we wonen wel vlak bij een wijk waar veel problemen zijn. Ouderen worden snel gevonden."

Toekomst

"Jan wordt langzaam slechter. Maar over de toekomst praten we niet. Misschien gaat hij op een dag dwalen of wordt het gevaarlijk voor hem om alleen thuis te zijn. Het is goed mogelijk dat hij ooit 24-uurszorg nodig heeft. Met de buren hebben we afgesproken dat we doorgaan zolang we het volhouden."

PS

12% van de Nederlanders zorgt voor een zieke buurman of buurvrouw, blijkt uit onderzoek van TNS-NIPO. 30% zou daartoe bereid zijn.

Bron: NOS. Interview: Rosa Koelemeijer. Fotografie: Bernice van Wissen

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden