null Beeld

PREMIUM

Marianne Thieme: “Zorg ervoor dat je soms over je grenzen heengaat”

Haar guilty pleasure is chocola (“Ik ben geen heilige”), reizen doet ze zo duurzaam als mogelijk is. Oud-fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren Marianne Thieme zou zich schuldig voelen als ze zich niet meer met haar idealen zou kunnen bezighouden. “Ik wil mensen wakker schudden.”

Sinds een paar maanden heeft Marianne Thieme een puppy, Chica. Haar "individuele projectje", zegt ze liefkozend. Chica is een Spaans zwerfhondje, het spreekt voor zich dat de vrouw die jarenlang het boegbeeld van de Partij voor de Dieren was, nóóit een hond bij een fokker zou kopen. "Een hond uit een asiel verdient ook een fijn leven en ik heb altijd thuis gezegd: als het leven weer normaal wordt, nemen we een hond." Sinds een halfjaar is het leven van Marianne Thieme weer normaal. Dat wil zeggen: ze heeft afscheid genomen van de politiek en van de Tweede Kamer waar ze ruim 12 jaar in zat als lijsttrekker van haar partij. Dat was afkicken. "Al die jaren dat zodra ik wakker was ik op mijn mobieltje keek: wat is het nieuws? Meteen reageren, meteen een mening formuleren namens de partij. Nu hoef ik alleen nog maar namens mezelf te spreken."

Is dat niet verwarrend voor de buitenwereld? Marianne Thieme is toch synoniem voor Partij voor de Dieren?’

"Ik ben nog steeds betrokken bij de partij. Ik werk mee aan interne opleidingen, ik geef lezingen, ik heb gesproken op het laatste partijcongres. Er zit geen licht tussen de opvattingen van de partij en die van mezelf. Dus dat is niet ingewikkeld."

We hebben afgesproken dat we tutoyeren. Voel je je niet schuldig dat je het schip hebt verlaten in een moeilijke periode? Het rommelt flink in de partij.

"Ik heb sterk het gevoel dat de partij dit aankan. Ik zou me pas schuldig voelen als ik me niet meer met mijn idealen zou kunnen bezighouden. Er zijn vele wegen die naar een groenere, diervriendelijker samenleving leiden. Ik heb ook boeken geschreven en documentaires gemaakt over dierenwelzijn, vleesconsumptie en de toekomst van de planeet. Vooral die documentaires vond ik erg inspirerend om te maken, dat wil ik graag blijven doen."

Je gaat dus niet iets heel anders doen, zoals een veganistische lunchtent openen of een kledinglijn beginnen.

Lachend: "Als het duurzame kleding is, best een leuk idee! Maar inderdaad, het ligt meer voor de hand dat ik mijn stem gebruik om mensen te inspireren of wakker te schudden. Activist blijf ik altijd."

5 jaar geleden interviewde ik Marianne Thieme ook al eens. Ze vertelde toen over het gezin waarin ze is opgegroeid. Niet heel activistisch of politiek actief, wel kregen zij en haar broertje mee dat je verantwoordelijkheid draagt: voor elkaar, voor het milieu, voor de dieren. Hun moeder kon, als ze met de kat op schoot zat, dingen zeggen als: "Marianne, mensen kunnen de knapste dingen maken, computers en hoge gebouwen en noem maar op, maar hoe dit diertje in elkaar zit en wat dit diertje kan, daar kan niks tegenop."

Haar activistische hart ontwaakte in 1995 toen ze op tv naar de VPRO-thema-avond Wat wil de koe keek. "Daarin werd een koe getoond met een siliconendop op een van haar magen. Die dop kon eraf zodat haar maaginhoud kon worden geanalyseerd, met als doel de productie van vlees of melk te optimaliseren. Het dier was een ding geworden. Ik dacht: zolang ik doorga met het eten van vlees, gebeurt dit ook uit mijn naam. Toen was het klaar."

Ze was 30er toen ze leider werd van de Partij voor de Dieren, waarvan zij een van de oprichters was. Onder haar leiding is de partij, die jaren lang niet helemaal serieus werd genomen en soms werd weggezet als ‘de partij van die dierengekkies’, uitgegroeid tot een niet te negeren factor in de politiek en de maatschappij. "Inmiddels zijn er in de wereld 19 partijen voor de dieren. Dat is toch geweldig? In de totstandkoming daarvan heb ik een rol gespeeld en daar ben ik trots op."

Je bent nu 47. Denk je weleens: de rest van mijn leven ga ik iets heel anders doen?

Zeer beslist: "Totáál niet. Ik heb juist het gevoel dat ik mijn droom heb waargemaakt, dat er veel is bereikt. Dat besef dringt nu pas tot me door, zo van: wauw, de wereld ziet er echt een beetje anders uit dan pakweg 10 jaar geleden! Niet dat ik die verandering in mijn eentje heb bewerkstelligd. Het was ook een trendbeweging en ik zat bovenop die golf."

Je hebt, zoals ze dat zeggen, een steen in de rivier verlegd.

"Kijk alleen al eens rond bij de grotere supermarkten. Daar wordt nu met bordjes aangegeven of een product vegan is. Dat was 5 jaar geleden toch onvoorstelbaar? Overal waar je komt kun je vegetarisch of plantaardig eten. Mensen nemen dierenmishandeling en het bestaan van dierenpolitieagenten serieus, ze maken zich druk over de misstanden in de bioindustrie en zijn zich bewust van het klimaatprobleem. Natuurlijk, er is altijd een tegenbeweging die dan nog fanatieker wordt, maar die mensen moeten steeds harder schreeuwen om te worden gehoord."

Jullie waren ook lang de enige partij die vraagtekens plaatste bij economische groei.

Triomfantelijk: "Precies! Dat economische groei de oorzaak is van heel veel problemen, denk aan overproductie, overconsumptie, ongelijkheid, dringt langzaam maar zeker door tot mensen. Ontwikkeling is prima, zeggen wij, maar wel binnen de grenzen van wat de aarde aankan. De vraag is: hoe kunnen we een prettig leven leiden zonder dat het ten koste gaat van de natuur, dierenwelzijn, de aarde? Zodat de planeet leefbaar blijft voor onze kinderen en kleinkinderen."

Valt de aarde nog wel te redden?

Lange stilte. "Dat vind ik een gewetensvraag. Nee, toch ben ik niet pessimistisch. Wat een paar jaar geleden nog gezien werd als radicaal, is nu het nieuwe normaal. Ook miljonairs roepen inmiddels dat ze aan de slag moeten om de planeet te redden. Zelfs de Financial Times, een zeer conservatieve krant, schreef eind vorig jaar dat het kapitalistische systeem een reset nodig heeft."

Wat kunnen we doen? Wat doe jij? Jij houdt toch ook van een goed leven?

"Zeker. Ik hou van mooie kleren, ik heb net nog prachtige kleren aangetrokken voor de fotoshoot. Allemaal duurzaam, de styliste heeft ze met veel zorg uitgekozen."

Je hebt een hippe ribbroek van Levi’s aan. Is die ook duurzaam?

Diepe zucht. "Elke broek die je extra koopt, is niet duurzaam. Ik ben geen heilige, maar ik zeg altijd: beter inconsequent goed, dan consequent fout. Laten we gewoon allemaal een steentje bijdragen."

Wat vind je zelf lastig om te laten staan?

"Chocola! Ik weet dat er nog veel te winnen valt op het gebied van arbeidsomstandigheden en het vervuilende transport." Ze veert op. "Ik heb gehoord dat er een Amsterdams bedrijfje is dat per zeilboot chocola gaat aanvoeren!"

En verder?

"Ik vlieg zo min mogelijk, alleen als het echt niet anders kan, vanwege mijn werk bijvoorbeeld. Ik probeer zo veel mogelijk te skypen en als ik met de trein kan, doe ik dat. Komende zomer gaan we naar Kroatië met het gezin. Dan zoek ik uit hoe we daar zo duurzaam mogelijk kunnen komen. Het plan is nu om met de elektrische auto te gaan."

Je was een tijd van de radar, omdat je ziek was. Al dat activisme kost ook veel energie zeker?

"Als je niet oppast, ga je ten onder aan je eigen zwaartekracht. Daarom is het zo belangrijk om je successen te vieren. Elke keer als je de krant haalt met een wantoestand in de bio-industrie, als je mensen hebt weten wakker te schudden, dat zijn momenten van triomf! Ook al is het probleem nog niet opgelost, het is goed om taart te halen en het met z’n allen te vieren."

Dan kun jij momenteel elke dag wel een taartje eten.

"Ik moet denken aan de Amerikaanse oud-president Theodor Roosevelt. Hij hield in 1910 de beroemde toespraak De man in de arena. Daarin zei hij dat als je je nek uitsteekt, je vaak wordt uitgelachen, belachelijk gemaakt, met modder bekogeld. Ik denk dat iedereen die zich buiten de gebaande paden begeeft, dat wel herkent: je faalt, je valt, je raakt besmeurd met modder, bloed, zweet en tranen. Maar liever dát dan een lauw leven zonder hoogte- of dieptepunten."

Is dit ook een boodschap die je je kinderen meegeeft?

"Wat ik ze meegeef: je moet altijd proberen. Het hoeft niet meteen resultaat op te leveren. Moed tonen, dat is veel spannender en bevredigender. Zorg ervoor dat je soms over je grenzen heengaat. Doe af en toe iets waarvan je denkt dat je het niet kunt."

Wanneer heb jij je grenzen verlegd?

"Als student was ik lid van het studentencorps in Rotterdam en moest ik als eerstejaars voor de vuist weg een toespraak houden, dat wordt een lullepot genoemd. Ik was verlegen, dacht dat ik dat niet kon, maar ik deed het toch. Dat gevoel van triomf! Zo ook toen de partij werd opgericht en er een lijsttrekker moest komen en alle vingers naar mij wezen."

Ze vonden je blijkbaar geschikt voor die rol.

"Blijkbaar, maar in wezen ben ik verlegen. Op de basisschool vond ik het doodeng om een spreekbeurt te geven. Ik vond het verschrikkelijk om te spreken in het openbaar, dat zit van nature niet in mij. Althans, dat dacht ik."

Je partner is de econoom en publicist Ewald Engelen. Hij is ook niet op zijn mondje gevallen. Hoe gaat het er bij jullie thuis aan toe?

"Joh, het is echt niet zo dat wij thuis de hele dag aan het debatteren zijn. Ben je gek. We vullen elkaar juist aan. Ik ben behoorlijk rationeel, Ewald leert me dat niet alles te beargumenteren valt."

Kun je een voorbeeld geven?

Voorzichtig: "Dat gaat vaak over geven en nemen, over de logistiek van een huishouden bijvoorbeeld. Misschien is wat jij voorstelt wel logischer, maar is het toch beter om het zus of zo te doen, omdat de ander daar blijer van wordt."

Je hebt 2 dochters: Annika van 18 en Amélie van 8, uit 2 verschillende relaties die allebei zijn stukgelopen. Een scheiding is heftig, zeker als er kinderen bij betrokken zijn. Je hebt het nu 2 keer meegemaakt.

Lange stilte. "Natuurlijk is dat pijnlijk en natuurlijk is dat verdrietig. Wat ik mooi vind aan mens zijn is die enorme veerkracht. Dat je altijd weer vol hoop en optimisme verder kunt na een moeilijke periode. Voor de rest wil ik er niet te veel over zeggen. Juist omdat hier meer mensen bij betrokken zijn, mijn ex, mijn partner, mijn kinderen…"

Je woont inmiddels samen met Ewald. Hoe lastig is het om een samengesteld gezin te vormen?

Onwillig: "Dat vind ik ook weer een heel persoonlijke vraag. Ik vind het moeilijk als Annika straks in Libelle leest wat ik daar allemaal van vind. Laat ik het zo samenvatten: we zijn inmiddels in rustig vaarwater beland."

Mag ik wel vragen wat je er zelf van hebt geleerd?

"Dat je het leven moet nemen zoals het komt. Dat je niet alles kunt plannen, het leven is onvoorspelbaar. Daarnaast heb ik ervan geleerd dat ik kan blijven vertrouwen op mijn geloof en mijn veerkracht. Het een heeft te maken met het ander: mijn geloof en mijn veerkracht helpen mij op koers te blijven."

Hoe werkt het geloof voor jou?

"Ik weet: je doet je best en dat is goed genoeg. Je kunt vertrouwen op liefde. Zoals mijn moeder altijd zei: 'Als er ergens een deur dichtgaat, gaat er elders een raampje open.' Typisch een uitspraak voor moeders, vind je niet?"

Geloof je in liefde of geloof je in een god?

Beslist: "In God. Er is méér in het leven dan ratio. Kijk naar de natuur: die zit zo fabelachtig en intelligent in elkaar, hoe zou ik níet in God kunnen geloven?"

Wat geef je door aan je kinderen?

"Ik vertel ze wat ik geloof en ik geef ze de ruimte op hun eigen manier wel of niet te geloven."

Je bent lid van de Zevendedagsadventisten. De kerkdiensten zijn op zaterdag. Wil de oudste nog mee?

"Ach, toen ik 18 was wilde ik ook nergens mee naartoe. Mijn dochters mogen zelf bepalen wat ze op zaterdag doen."

Je vindt een persoonlijk interview geven ingewikkeld hè?

"Ja, dat je privéleven onder een vergrootglas komt te liggen als bekende Nederlander, vind ik vervelend. Privacy is van onschatbare waarde, dat beseffen mensen niet altijd. Tegelijkertijd wilde ik ook niet die gepokte en gemazelde politica zijn die altijd op haar woorden let. Dan word je een pratende pop."

Denk je dat je ooit weer in de anonimiteit kunt verdwijnen?

"Dan moet ik niet dit soort interviews geven, maar dat doe ik toch, omdat ik graag praat over mijn idealen."

En dan heb je ook nog een redelijk bekende man.

‘Klopt. Ewald en ik houden erg van dansen, maar dat doen we alleen maar in het buitenland en ook daar word je soms herkend. In Lissabon overkwam het me dat iemand joelend op me afkwam: 'Hé, ben jij niet Marianne Thieme?' Ook gebeurt het weleens dat er iemand naar me toekomt en zegt: 'Weet jij wel dat dat je heel erg op Marianne Thieme lijkt?'" Schaterlach. Dan moet ze rennen. Naar huis, naar de dochters en naar Chica.

Dat is toch Marianne Thieme?

Marianne Thieme, geboren in Ede op 6 maart 1972, studeerde rechten aan de Erasmus Universiteit. In 2002 richtte ze samen met o.a. Niko Koffeman de Partij voor de Dieren op. Ze maakte documentaires en publiceert over dierenrechten, waaronder het boek De kanarie in de kolenmijn, dat ze samen met haar partner Ewald Engelen schreef. Sinds oktober 2019 is ze geen Tweede Kamerlid meer, maar nog wel prominent lid van de partij en activist. Ze heeft 2 dochters: Annika (18) en Amélie (8).

Tekst: José Rozenbroek. Beeld: Oak & Fir

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden