null Beeld

Sandra’s dochter werd misbruikt door haar zwemcoach: “Hoe kan ik dit gemist hebben”

Via school hoorde Sandra van Lohuizen (56) dat haar toen 14-jarige dochter al 2 jaar werd misbruikt door haar zwemcoach. Zij en haar man hadden niets gemerkt. “Later zei Ela dat ze wel had gewild dat we meer hadden doorgevraagd.”

"Ela’s coach haalde haar vaak bij ons thuis op. Het lag toch op zijn route naar het zwembad. Fijn, dat scheelde ons een ritje. Ze zwom 6 keer per week. Iedere keer zwaaide ik haar met een goed gevoel uit. Geen moment, geen seconde, heb ik gedacht: die man heeft foute bedoelingen. Ik merkte niks aan Ela. Ze had weleens een mindere dag, maar welk kind niet? Ze wilde altijd trainen, klaagde nooit. Ze kreeg veel complimenten van haar nieuwe zwemcoach, al stelde hij ook hoge eisen. Zij wilde gewoon heel goed worden en hij ging haar daarbij helpen, zei hij. Het was een aparte vent. Een beetje een nerderige ICT’er met weinig vrienden. Hij bemoeide zich, naar onze zin, te veel met het privéleven van onze dochter. Hoe laat ze naar bed ging, wat ze in het weekend deed, dat soort dingen. Dat zeiden we ook tegen hem. Hij had als argument dat Ela aan topsport deed, dat ook wat ze in haar vrije tijd deed invloed had op haar prestaties."

Zieke geest

"Achteraf blijkt dat we nog niet half wisten hoe hij haar leven probeerde te besturen. Hij belde haar constant, zelfs tot diep in de nacht. Het ging hem niet om haar prestaties in het zwembad. Hij was gewoon een zieke geest die het fijn vond om controle te hebben over een meisje van 12. Ze was nog maar een kind toen het misbruik begon. Eerst met een incidentele tongzoen in de auto, van daaruit ging het steeds verder en gebeurde het vaker. Wij hebben niets gezien. Je bedenkt als ouder toch niet dat een man van ruim 2 keer haar leeftijd wat van haar wil? Dat hij tijdens de hardlooptraining naar een donker bos reed, de deuren op slot deed, haar zoende en overal aanraakte. Zij onderging dat, terwijl wij thuis op de bank tv zaten te kijken. Voor de looptraining vroeg ze altijd aan haar zussen of zij mee wilden. Ik dacht dat ze dat gewoon gezellig vond. De waarheid was: ze wilde dat er iemand bij was, zodat niet weer gebeurde wat altijd gebeurde. Het was haar manier van hulp vragen. Later zei Ela eens dat ze had gewild dat we hadden doorgevraagd. Dat we specifiekere vragen hadden gesteld over haar coach en de trainingen. Aan de andere kant zei ze ook: ‘Ik weet niet of ik het dan wel verteld had.’ Het was niet dat ze zich schaamde. Ze dacht in het begin dat het wel over zou gaan, dat ze het zelf kon oplossen. Daarna vond ze dat ze al te lang haar mond had gehouden om het alsnog te vertellen. Ze was bang dat wij ons gepasseerd zouden voelen of zouden denken dat ze ons niet vertrouwde. Ook was ze bang dat het zwemmen dan zou stoppen, terwijl ze zich in het water zo gelukkig voelde."

Schuldgevoel

"Ela was 14 jaar toen we hoorden wat er al 2 jaar speelde. Ze vertelde het op school aan haar mentor, nadat die flink doorvroeg over haar zwemmen. Toen brak ze en vertelde dat haar coach haar al 2 jaar misbruikte. Hij dwong haar tot seksuele handelingen, manipuleerde, stalkte en chanteerde haar. De mentor stapte, met Ela’s goedkeuring, meteen naar de directeur van de school, die belde mijn man en zo kwam het nieuws bij mij. Het gekke is: ik weet niets meer van het moment dat ik het hoorde. Niet waar ik was, welke woorden er gebruikt werden, niet eens meer mijn eigen reactie. Eenmaal thuis hield ik Ela vast, dat weet ik nog wel. Al ben ik niet zo’n knuffelige moeder en is zij niet zo’n knuffelig kind. Het eerste wat Ela tegen me zei, was: ‘Mam, het spijt me dat ik het niet eerder aan jullie verteld heb.’ Ze zei ook meteen dat we ons niet schuldig moesten voelen omdat we het niet gezien hadden. Dat ze het bewust voor ons verborgen had, dat we het niet hadden kunnen weten. Ze voelde ons schuldgevoel aan en wilde dat wegnemen. Typisch Ela, meer bezig met wat een ander voelt dan met wat zij zelf doormaakt. Maar natuurlijk dacht ik: hoe kan het dat we dit hebben gemist?"

Woede

"Mijn man en ik gingen allebei totaal anders om met wat Ela gebeurd was. Hij was woedend. Niet gewoon boos, maar ziedend. Hij droomde ’s nachts dat hij haar zwemcoach vermoordde en werd dan badend in het zweet wakker. Die woede heb ik nooit gevoeld, al klinkt dat gek. Als je me voor dit alles gevraagd had hoe ik zou reageren als iemand aan mijn kind zat, had ik gezegd: ik doe hem wat aan. Toch was dat niet mijn gevoel. Ik had heel sterk de drang om verder te gaan. Om mijn dochter vooruit te helpen. In therapie. Een andere trainer. Een ander zwembad. Verwerken. En aandacht houden voor mijn andere kinderen, die hier ook onder leden. Mijn gezin bij elkaar houden. Daarin vonden mijn man en ik elkaar, dat is altijd ons gezamenlijke doel geweest. Persoonlijk schoot ik in een soort regelstand. Ik wilde het beste voor mijn kind, dat zoveel had moeten meemaken. Erover praten deden we wel, al was het soms lastig. Dan kroop mijn dochter tegen me aan op de bank, begon ik erover en zag ik haar onderlip al trillen. Dan durfde ik niet verder te vragen. Ik wist niet wat er allemaal boven zou komen, welke wonden ik zou openrijten door erover te beginnen."

Op zijn hotelkamer

"De exacte details van wat er gebeurd was, hoorde ik pas jaren later. Ela heeft alles opgeschreven met de hulp van mijn zus, die toneelschrijver is. Om het van zich af te schrijven, maar ook om het op die manier te kunnen delen zonder het aan iedereen te hoeven vertellen. Ik las het boekje in één ruk uit. Alles viel op zijn plek. Zo was het dus gegaan. Zo had hij haar ingesloten in zijn web. Haar verhaal beantwoordde al mijn vragen. Ik herinner me nog een zwemwedstrijd waar we flink botsten met Ela’s coach. Hij vond dat ze tussen 2 wedstrijden even moest gaan rusten, dat was goed voor haar prestatie. Wij wilden gewoon even met haar praten, net als haar zussen. Volgens hem was daar geen tijd voor, ze moest per se slapen. En dat kon in alle rust op zijn hotelkamer. Ik vond het overdreven. Het voelde alsof hij haar bij ons weghield. Maar Ela zei zelf: ‘Mam, ik ga wel even liggen. Misschien helpt het inderdaad.’ In haar boekje las ik dat hij toen achter haar aan kwam en op zijn hotelkamer sex wilde. Dat ze de hele boel bij elkaar moest gillen om hem van zich af te krijgen. Daarna verscheen ze gewoon weer bij het zwembad, alsof er niets gebeurd was. Dat ze dit alles zo lang voor zich heeft gehouden, vind ik het meest pijnlijk. Van haar twaalfde tot haar veertiende heeft ze rondgelopen met een groot geheim. Wat zal dat eenzaam hebben gevoeld. Niemand om erover te praten. Ze was nog maar een kind en moest nu al hiermee worstelen. Als ik denk aan dat meisje van toen, met de wetenschap van nu, word ik daar vreselijk verdrietig van."

Eindeloze rechtszaak

"Ela heeft moeilijke jaren gehad. In 2009 zakte ze weg. Ze werd al begeleid door de GGZ, maar belandde toen in een 24-uurs woongroep. Ze was depressief, het ging mis op school. Ze wilde vergeten wat er gebeurd was, maar de herinneringen en gedachten drongen zich voortdurend aan haar op, legde ze me eens uit. Het hielp niet dat de rechtszaak tegen haar coach zo lang duurde. Iedere keer werd ze weer met hem en zijn daden geconfronteerd. De man die mijn dochter heeft misbruikt, is 4,5 jaar nadat we aangifte deden in hoger beroep veroordeeld tot een taakstraf van 240 uur. De eerdere uitspraak was 12 maanden gevangenisstraf, waarvan 8 voorwaardelijk. Maar de rechter vond dat hij al genoeg gestraft was door het jarenlange proces en zijn ontslag als zwemcoach. Ze vonden het ook voor hem pleiten dat hij het na Ela nooit meer had gedaan. Alsof dat een prestatie was. Via via begreep ik dat hij met een vriendin uit eten was gegaan om de uitspraak te vieren. De woede die ik daarover voel, vind ik niet fijn. Met boosheid kan ik niks. Ik probeer me er nu op te focussen dat we dit met zijn allen overleefd hebben."

Cliché

"We gaan verschillend om met wat gebeurd is. Dat is soms ingewikkeld, maar ook juist mooi geweest. We konden elkaar helpen vooruit te kijken, positief te blijven, te zoeken naar oplossingen. Ik zeg niet: het heeft ons sterker gemaakt. Alsjeblieft zeg, wat een cliché. Het heeft mijn kind en mijn hele gezin beschadigd, ik wou niets liever dan dat het nooit was gebeurd. Maar het gaat nu goed met iedereen. Ela is nu 24 jaar oud, ze heeft een vaste vriend, studeert geneeskunde en wil kinderarts worden. Dat wilde ze altijd al. Veel slachtoffers van misbruik houden hun mond. Ela zwijgt niet langer over wat haar overkomen is. Ze ziet hoe in de sport wordt geworsteld met misbruikzaken en wil helpen dat te veranderen. Erover praten is de eerste stap. Dus doe ik dat ook. Zodat, uiteindelijk, niemand dit nog mee hoeft te maken."

Ela heeft besloten om het boekje waarin ze schrijft over het misbruik uit te geven. Onder Water - Een persoonlijk verhaal over misbruik in de sport bij uitgeverij Balans [ISBN 978-94-6003-852-5]

null Beeld

PS

Meldingen van seksueel misbruik in de sport worden vaak niet goed afgehandeld, zo blijkt uit onderzoek. Informatie blijft hangen bij clubs, bonden of NOC*NSF. De sportwereld schakelt zelden de politie in. Hierdoor kan het misbruik vaak langer doorgaan.

Bron: Bureau Beke / Vrije Universiteit Amsterdam

Interview: Renée Lamboo-Kooij. Beeld: Petronellanita

Iedere dag (gratis!) de best gelezen berichten van Libelle in je mailbox? Meld je aan voor de Daily Update!

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden