null Beeld

Schrijfster Marjan Berk (84): “Inmiddels vind ik al dat gepraat over uiterlijk totaal oninteressant”

Als het gaat om liefde en sex, heeft schrijfster Marjan Berk (84) nooit een blad voor de mond genomen. Deze vrijmoedige vrouw vertelt over ouder worden, lichaam, liefde en seksualiteit.

Schrijfster Marjan Berk (84) is van huis uit actrice. Ze speelde jarenlang cabaret en legde zich in de jaren 80 toe op het schrijven van boeken voor volwassenen én kinderen. In totaal heeft de veelzijdige Berk meer dan 40 jaar boeken geschreven. Daarnaast schreef ze columns voor o.a. Algemeen Dagblad en Margriet. In 2001 speelde ze in het feministische toneelstuk De Vagina Monologen. Marjan Berk heeft 5 kinderen, haar huwelijk met componist Ruud Bos werd in de jaren 90 ontbonden. Sindsdien is ze vrijgezel.

Hoe ervaart u het ouder worden?

“Zolang ik geen pijn in mijn kapotte arm heb; uitstekend. Je speelruimte wordt absoluut minder, maar zolang je die ruimte vrolijk blijft benutten, is er niet zo veel aan de hand. Uiteindelijk buig je gewoon mee. Ik kan niet meer fietsen want als ik van mijn fiets val, breekt mijn skelet. Dat is jammer, maar aan de andere kant; ik heb zo veel gefietst in mijn leven, ik kan dat gevoel zo oproepen. Het gaat erom dat je jezelf nieuwe doelen blijft stellen. Ik schrijf met mijn 84 jaar nog iedere week een column voor het Algemeen Dagblad. Die wordt gelukkig heel goed gelezen, want tegenwoordig is dat het enige wat telt. En deze zomer verschijnt er weer een nieuwe roman. Ik ben vrij laat begonnen met schrijven. Ik heb eerst 27 jaar op het toneel gestaan, als actrice en cabaretière, maar toen ik eind jaren 70 eenmaal de pen oppakte was het alsof Hansje Brinker zijn vinger uit de dijk haalde; het bleef maar stromen. Schrijven is wat ik écht zelf wilde, het is mijn diepste wezen. Ik ben geen pamflettist, maar vond het wel fijn om controversiële thema’s bespreekbaar te maken. Erotische passages zijn onlosmakelijk met mijn boeken verbonden."

U bent uw halve leven bekend geweest, wat betekende het om in de jaren 60 een Bekende Nederlander te zijn?

“Ik ben bekend geworden in een heel andere tijd dan nu. Toen ik begon met spelen, was er één zender op televisie, in zwart-wit. Op donderdag werd de Televisietoneel-avond uitgezonden en dan was het doodstil op straat. Zo namen mensen kennis van wat er gebeurde in de kunsten. Je moest, bij gebrek aan kanalen, echt wat kunnen om bekend te worden bij het grote publiek. Je verdiende je plekje. Als een slager tegenwoordig 5 keer met zijn kop op televisie komt, kent het hele land hem. Maar dat zegt helemaal niks over zijn kwaliteiten als slager. Zo loopt er natuurlijk heel veel rond waarvan de kwaliteit arbitrair is. En natuurlijk, vroeger waren er ook domme blondjes, maar die vervulden ook een taak, zal ik maar zeggen.”

Hoe belangrijk is uw uiterlijk voor u geweest?

“Ik ben een oorlogskind en heb de hongerwinter meegemaakt. 3 dagen zonder eten was geen uitzondering. Het heeft zijn sporen nagelaten, in mijn gezondheid, maar ook in de manier waarop ik mijn lichaam heb ervaren en mijn verhouding met eten. Het gebrek aan kalk als opgroeiend kind heeft mijn skelet een opdonder gegeven. Zo heb ik altijd zwakke botten gehad en werd ik pas op mijn 15e ongesteld. Wat betreft mijn uiterlijk; doordat ik lange tijd ondervoed ben geweest, heb ik de rest van mijn leven honger gehad. En was ik altijd in gevecht met de kilo’s. Nu denk ik: wat zonde! Want inmiddels vind ik al dat gepraat over uiterlijk, en het belang dat er tegenwoordig aan wordt gehecht, echt totaal oninteressant. En dat is geen koketterie hoor. Ook ben ik altijd dol geweest op mooie kleren. Ik heb nog steeds een goede collectie, al zeg ik het zelf. Tijdens het laatste boekenbal droeg ik een heel mooie tweedehands jurk van Dries Van Noten. Die jurk heb ik al jaren en iets van dergelijke kwaliteit blijft altijd goed. Maar verder houd ik me, zoals gezegd, niet zo met het uiterlijk bezig. Het mentale, daar word je gelukkig van.”

Wat heeft de seksuele revolutie voor u betekend?

“In die periode, de jaren 60, was sex ineens een hot topic. Maar ik was een jonge moeder. De pil was er nog niet en op de dag van mijn eerste overgangsexamen op de toneelschool wierp ik mijn oudste zoon. Op mijn 26e had ik al 3 kinderen. Ik hield me zelfs een beetje op de achtergrond wat dit thema betreft. Want het was natuurlijk veel leuker als je het met 3 mannen tegelijk deed en die behoefte had ik totaal niet. Dus ik zag het maar zo’n beetje aan. Maar die openheid rondom sex, in theater, literatuur, musicals, daar genoot ik wel enorm van hoor. Ik ben zelf altijd tamelijk open geweest, van nature. Ik weet nog dat ik op jonge leeftijd Edmund Wilson’s Memoirs of Hecote County las en ik vond het fantastisch hoe erotiek daarin werd beschreven. Niet ranzig een nummertje beschrijven, maar juist een enorm spanningsveld opbouwen. Ik spreek zelf ook liever over erotiek dan over sex. Erotiek is veel meer dan het vullen van gaten. Later heb ik zelf ook altijd graag en veel over sex geschreven. Daar beleefde ik heel veel plezier aan. En ja, natuurlijk, er was zeker een bepaald soort preutsheid, vroeger. Tradities die dingen voorschreven als: geen sex voor het huwelijk. Dus met mijn eerste vriendje vree ik veel buiten, stiekem in bos en hei. Maar in dat opzicht is er geloof ik weinig veranderd, met vandaag de dag.”

De beste artikelen iedere week in je mailbox ontvangen? Abonneer je dan op de leukste nieuwsbrief van Nederland!

Tekst: Nienke Pleysier. Fotografie: Robert Alexander

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden