Zzp'ers in de zorg Beeld Getty Images
Zzp'ers in de zorgBeeld Getty Images

Dag loondienst, hoi zzp

Steeds meer zzp’ers in de zorg: wat zijn de voordelen?

“Ik miste het om echt tijd voor mensen te hebben”, vertelt Marieke (44). De werkdruk in de zorg werd haar te veel. Ze besloot haar baan op te zeggen en verder te gaan als zzp’er in de zorg. Is dat de oplossing?

Eva BredaGetty Images

Geen tijd meer voor een praatje, een kopje koffie of een goed gesprek als je je zorgen om iemand maakt: de werkdruk voor zorgmedewerkers is zo hoog geworden, dat de menselijkheid eraf gaat. Het is één van de redenen dat zorginstellingen hun medewerkers massaal zagen vertrekken en hun roosters amper konden vullen de afgelopen jaren. Dat merkte ook Jeroen Swanen, HR-manager van ouderenzorginstelling Vitalis. “Zorgmedewerkers kiezen het vak omdat ze houden van echte aandacht voor mensen. Maar tijd voor bijvoorbeeld een spelletje met bewoners hebben ze niet meer”, vertelt hij. “Ook de niet flexibele werktijden waren een reden dat we de afgelopen jaren veel medewerkers hebben zien vertrekken.” Het aantal zzp’ers in de zorg groeit daarentegen hard. In 2022 nam het aantal zelfstandigen in de zorg met 50% toe. Amy Jansen van brancheorganisatie SoloPartners adviseert zorg-zzp’ers en ziet de groei van dichtbij. “De werkdruk in de zorg is zo hoog geworden en de waardering zo laag, dat mensen op zoek gaan naar andere manieren om hun werkplezier en privébalans weer terug te vinden.”

Marieke werd zzp’er in de zorg

Marieke (44) werkte jarenlang in loondienst binnen de ouderenzorg en kon haar werkweek niet meer combineren met haar jonge gezin. “Ik moest vier dagen werken om aan mijn 16-urencontract te komen. Ik gaf bij mijn werkgever aan dat de vele korte diensten niet te combineren waren met mijn privéleven. Toen ik aan de bel trok bij mijn werkgever, kreeg ik te horen dat in loondienst ‘de diensten nou eenmaal zijn zoals ze zijn’.” Nu werkt Marieke als zzp’er in de zorg en heeft ze veel meer invloed op hoeveel uren ze werkt. “Ik neem losse opdrachten aan en zeg alleen nog ‘ja’ als de duur van de dienst me bevalt.” Dat zorgt er niet alleen voor dat je als zelfstandige veel meer afwisseling in je werk hebt, door bijvoorbeeld op maandag in de thuiszorg te werken, op dinsdag in de ouderenzorg en op vrijdag bij een wooninstelling voor gehandicapten, maar ook dat je veel flexibelere shifts kunt draaien. Zo maakt Marieke als stervensbegeleider diensten van 24 uur. “Ik blijf dan een hele dag en nacht bij iemand die op sterven ligt. Juist voor hen wil ik graag de tijd hebben, zoiets kun je niet even snel doen. Mensen die op sterven liggen hebben die rust en tijd nodig. Het is intensief, maar het ligt mij perfect, want zo zit ik soms met één werkdag al aan mijn uren en kan ik de rest van de week bij mijn gezin zijn.”

Geen tijd meer voor échte aandacht

Ook de werkdruk en de eisen van verzekeraars werden Marieke te veel. De verzekeraar bepaalt hoeveel tijd iemand aan een klacht mag spenderen. Iemand met een wond krijgt vanuit de verzekeraar bijvoorbeeld slechts tien minuten wondverzorging vergoed. Voor medicatie toedienen staat dan bijvoorbeeld weer vijf minuten. Deze ‘tijdsindicaties’ bepalen de roosters. Maar de werkdruk is daardoor bijzonder hoog. Marieke: “Soms heb je maar een paar minuten bij een cliënt en moet je alweer naar de volgende. Menselijk contact, een praatje als je merkt dat iemand somber is, iemand even helpen met een klein klusje of uitloop: dat kan allemaal niet. Maar soms heeft iemand nou eenmaal wat extra aandacht nodig.” Ligt een patiënt bevuild in bed? Is het huis zo’n rommeltje dat je je zorgen maakt om iemand? Of heeft een patiënt onverwacht toch even hulp nodig op het toilet? “Door de krappe planningen moeten veel medewerkers in loondienst kiezen tussen menselijkheid of efficiëntie en dat geeft veel werkdruk”, vertelt Amy. “Als zzp’er in de zorg hoef je vaak minder administratie te doen en woon je geen vergaderingen bij.” Daardoor houd je tijd over voor de patiënten en de zorg zelf.

“Sinds ik als zelfstandige werk, heb ik meer invloed op hoe ik mijn werkdagen indeel en hoe ik mijn werk doe”, zegt Marieke. “Ik hoef geen verplichte cursussen meer te volgen en bepaal zelf hoe ik me wil ontwikkelen en onderscheiden als zorgverlener. Zo heb ik in mijn werk als stervensbegeleider ontdekt dat ik veel energie haal uit gesprekken met cliënten over zingeving. Daarom volg ik nu cursussen over spirituele zorg en voer ik de mooiste gesprekken met mensen die op sterven liggen. Ook zij hebben daar veel behoefte aan. In loondienst had dat ongetwijfeld niet in het eisenpakket van de werkgever en verzekeraar gepast.”

Nadelen van ondernemerschap

De uitstroom in de zorg komt ook door financiële onderwaardering. Zzp’ers bepalen hun eigen uurtarief en krijgen bruto uitbetaald. “Maar vergeet niet dat je geen zekerheden meer hebt als je voor jezelf begint”, benadrukt Amy. “Als je ziek wordt of met vakantie gaat, krijg je bijvoorbeeld niet uitbetaald. Het zijn nadelen, maar ze wegen voor veel mensen niet meer op tegen de voordelen van zzp’en. Het zorgsysteem is gewoon stuk.”

Op zoek naar oplossingen

Sommige zorginstellingen doen hun best dat zorgsysteem te verbeteren. Zo probeert zorginstelling Vitalis juist te leren van de vertrekkende zorgmedewerkers én van de zzp’ers die ze daarvoor in de plaats hebben gekregen. “We vroegen onze vaste medewerkers hoe zij wél een betere werk-privébalans zouden krijgen. De vaste diensten gingen vaak niet goed samen met hun privéleven. Daarom hebben we ze zelf de verantwoordelijkheid gegeven om hun rooster te vullen zoals zij dat willen”, vertelt Jeroen. Zo kunnen werknemers in loondienst wél rekening houden met kinderen die moeten voetballen, huisdieren en andere privé-activiteiten. “Daarbij horen we van onze zzp’ers dat zij het zo fijn vinden dat ze minder administratiewerkzaamheden hebben en meer vrijheid in hoe ze hun werkdagen indelen. We proberen onze loondienstmedewerkers hetzelfde te bieden. Willen zij wél graag tijd hebben om dat spelletje met de bewoners te spelen? Dan proberen we daar tijd voor vrij te maken.”

Lang niet alle zorginstellingen zijn zo voortvarend bezig, dus zoeken veel zorgmedewerkers hun heil toch in het ondernemerschap. Amy: “Als zzp‘er in de zorg kom je weer dichter bij hetgeen waarvoor veel mensen ooit in de zorgsector begonnen: echte tijd, echte aandacht, echte menselijkheid. En vaak met een betere werk-privébalans en een fijner salaris.”

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden