Interview

Stephanie (29) over traumatiserende turnwereld: “Het heeft me kapotgemaakt”

Stephanie Tijmes in de documentaire 'Mist' Beeld Still uit 'Mist' - BNNVARA
Stephanie Tijmes in de documentaire 'Mist'Beeld Still uit 'Mist' - BNNVARA

Stephanie Tijmes (29) kwam als zesjarig meisje in de wereld van het professionele turnen terecht. Tien jaar lang deed zij mee aan de meest prestigieuze turnkampioenschappen, maar werd zij ook stelselmatig mishandeld. “Het heeft me kapotgemaakt”, zegt Stephanie over de grimmige turncultuur, waar binnenkort meer over te zien is in de documentaire Mist.

Stephanie: “Ik herinner me nog goed dat ik een hersenschudding had opgelopen tijdens de training. In plaats van te stoppen en rust te nemen moest ik gewoon doorgaan met turnen. Dat was de trainingscultuur. Ik dacht dat het er nou eenmaal bij hoorde als je topsporter wilde zijn. Nu, jaren later, zie ik in dat de grimmige cultuur in de turnwereld helemaal niet normaal is. Het is kindermishandeling. Maar ik was te jong om dat te weten.

“Soms werd ik uitgescholden of als straf geïsoleerd van de rest van de groep”

Ik kwam als zesjarig meisje de turnwereld binnen. Als je een beetje talent hebt, word je al snel doorgeschoven naar het topsportprogramma. Vanaf mijn zesde tot mijn zestiende heb ik professioneel geturnd en meegedaan aan het NK, EK en World Cups. Ik trainde meer dan dertig uur in de week.

Grimmige wereld

Vrijwel gelijk toen ik in de wereld van professioneel turnen terecht kwam, kwam ik in een cultuur waarin een grimmige manier van handelen ’normaal’ was. Het gebeurde overal om me heen: kinderen straffen en ze opsluiten in een ijskoude kleedkamer, turnsters laten doortrainen met blessures. Als ik iets fout had gedaan werd ik vaak voor de rest van de training genegeerd door de trainer. Soms werd ik uitgescholden of als straf geïsoleerd van de rest van de groep. Ook werden we constant gewogen en werd er gezegd dat we te dik waren.

Still uit de documentaire 'Mist' Beeld Still uit 'Mist' - BNNVARA
Still uit de documentaire 'Mist'Beeld Still uit 'Mist' - BNNVARA

Kindermishandeling is het. Dat zie ik nu. Maar destijds had ik dat niet door. Ik was te jong om het te beseffen. Maar ook sloot ik mezelf vrij snel emotioneel af van wat er om me heen gebeurde. Ik denk dat ik dat deed om mezelf te beschermen. Op mijn zestiende kwam alles ineens wel binnen. Ik was opgebrand. Ik kon niet meer. Ik besloot uit de turnwereld te stappen.

Robots

Pas nadat ik stopte had ik door wat voor impact deze misstanden op mij hebben gehad en hoezeer dat me kapotgemaakt heeft. Als kind heb je ruimte en vrijheid nodig om je zelf te ontwikkelen. Je moet gekke dingen kunnen doen, foutjes kunnen maken. Ik zat tien jaar lang in zo’n keurslijf. Er was geen ruimte voor fouten of dingen ontdekken. Ik had geen tijd voor een sociaal leven, ik woonde in een gastgezin, ver weg van mijn ouder en heb nooit ruimte gehad om op een gezonde manier mijn identiteit als jongvolwassene te ontwikkelen. Het heeft me voorgoed veranderd. Mijn identiteit is me ontnomen. Mijn medeturners en ik zijn tot een soort robots gemaakt.

“Door de trauma's heb ik last van dissociatie. Ik ‘verdwijn’ af en toe uit de realiteit.”

Trauma

Vanaf het moment dat ik stopte, kreeg ik allerlei problemen. Eerst dacht ik dat er iets mis was met mijn ogen. Maar na onderzoek bleek dat is last heb van dissociatie, een mechanisme dat zich vaak ontwikkelt na trauma. Zelf bleek ik dit overlevingsmechanisme overgehouden te hebben aan mijn traumatische turnperiode. Als gevolg van mijn dissociatie ‘verdwijn’ ik af en toe uit de realiteit. Op momenten dat ik me bijvoorbeeld fysiek inspan of als de spanning in mijn hoofd oploopt, is het alsof er een enorme laag mist over mijn wereld trekt. Ik ben er dan wel maar toch ook niet, ik voel niets meer en alles om me heen wordt wazig. Hierdoor zijn veel dagelijkse dingen die voor anderen heel normaal zijn, voor mij heel zwaar: uit bed komen, eten maken, het vuilnis buiten zetten.

Dissociatie is een overlevingsmechanisme dat mensen helpt een traumatische periode door te komen. Nu ik niet meer turn, is het iets wat me erg belemmert in mijn leven. Het maakt het moeilijk om echt te kunnen genieten van dingen.

Door middel van therapie probeer ik mijn turnperiode te verwerken en weer meer van het leven te genieten. Maar dat is moeilijk. Ik heb allerlei therapievormen ondergaan. Psycho-educatie, traumatherapie, lichaamsgerichte therapie. Met veel sessies en veel vallen en opstaan, gaat het steeds iets beter met me en ik zet stappen vooruit. Maar er zijn ook dagen waarop ik het gevoel heb ik dat ik ineens weer twee stappen terug zet.

Erkenning

Op dit moment ben ik vooral heel moe vanwege alle aandacht rond het turndossier. Ik ben blij dat de NOS/NSF (Nederlands Olympisch Comité en de Nederlandse Sport Federatie, red.) en Turnbond KNGU excuses hebben gemaakt. Ze erkennen en benoemen de misstanden en maken daarmee het statement dat grensoverschrijdend gedrag - kindermishandeling - niet meer wordt getolereerd in de sport. Inmiddels is de oud-turnsters een schade-erkenning van 5000 euro beloofd. Het is geen schadevergoeding, want dat zou in veel gevallen vele malen hoger moeten zijn. Maar dit bedrag maakt de erkenning wel tastbaar.

Mist

De afgelopen jaren hebben Danila Koster, één van mijn medeturnsters, en ik meerdere malen geprobeerd aandacht te krijgen voor de gevolgen van wat ons is overkomen tijdens onze turnperiode. In 2019 hebben wij het idee om een documentaire te maken aangedragen bij regisseur Sophie Kalker. Uiteindelijk is daaruit de documentaire Mist ontstaan.

In de documentaire is te zien hoe mijn mede oud-turnsters en ik nog dagelijks last van hebben van de stelselmatige mishandeling die we jarenlang ondervonden. Voor mij is het belangrijk dat mensen meer begrip krijgen voor mijn situatie en wat zo’n trauma met iemand kan doen. Ik hoop dan ook dat er nu ook écht iets gaat veranderen in de turncultuur, zodat de nieuwe generatie turnsters met plezier de gymzaal binnenloopt. Ook hoop ik dat er passende zorg komt voor de oud-turnsters die nog elke dag leven met de trauma’s. Ik weet namelijk als geen ander hoe zwaar dat is.”

De teledoc Campus Mist van regisseur Sophie Kalker is op zondag 24 oktober om 23.00 uur te zien bij BNNVARA op NPO 2. Bekijk de trailer alvast hier.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden