null Beeld

PREMIUM

Tijd is kostbaar: “Geef aandacht aan anderen en ga voor bijzondere ervaringen”

De tijd glipt vaak als zand door je vingers, dus het is zaak om er betekenis aan te geven. Trendwatcher James Wallman vertelt journalist José Rozenbroek wat werkt: geef aandacht aan anderen en ga voor bijzondere ervaringen.

Na een lezing vertelde een man aan schrijver en trendwatcher James Wallman (39) dat hij zijn zoon wilde meenemen op safari om nijlpaarden te spotten. Zijn zoon had geantwoord: “Dank je pa, maar ik blijf liever thuis en bekijk wel op internet hoe nijlpaarden eruitzien. Wel zo makkelijk.” Op dat moment besloot Wallman te onderzoeken wie gelijk had, de vader of de zoon, en wist hij ook wat het thema van zijn volgende boek moest zijn. “Intuïtief wist ik dat samen op avontuur gaan, met het risico dat je de hele vakantie geen nijlpaard tegenkomt, een oneindig zinvollere ervaring zou opleveren dan thuisblijven.”

Deze zomer verscheen Wallmans tweede boek 'Tijd en hoe die te besteden. De 7 regels voor rijke gelukkige dagen.' Het gaat niet over tijdmanagement, zoals je misschien zou verwachten, niet over hoe we onze tijd zo efficiënt mogelijk kunnen besteden. Nee, het boek gaat over tijd als ons kostbaarste bezit. En toch laten we het als zand door onze vingers glijden, zegt Wallman. We verspillen het aan zinloze activiteiten die ons uiteindelijk geen goed gevoel bezorgen.

Geliefden, kinderen, 
familie en vrienden geven pas 
écht zin aan ons leven

Geen spullen maar ervaringen

Als ik James Wallman ga interviewen, is hij bijna klaar met het ontbijt in zijn hotel. Hij draagt een skinny spijkerbroek en een vaalgrijs T-shirt. Naast zijn blote voeten liggen teenslippers. Hij bestelt nog een zwarte thee met melk en honing en neemt alle tijd voor ons gesprek, waarbij hij ook vragen aan mij stelt: “Wat heb je gisteravond gedaan? Was het leuk?”

Hij vertelt dat dit boek als vanzelf voortvloeide uit zijn eerste boek, Ontspullen, dat wereldwijd een hit werd. We leven in een kapitalistische maatschappij, schreef hij in Ontspullen, met als dwingend dictaat: werk hard en verdien geld zodat je spullen kunt kopen, dan word je gelukkig. Wallman pleitte in Ontspullen voor een maatschappij die niet zozeer gericht is op het vergaren van spullen, maar op het bijeensprokkelen van ervaringen. Ervaringen, zo blijkt uit veel wetenschappelijk onderzoek, verschaffen ons uiteindelijk meer geluk en voldoening dan materiële goederen. Hij voorspelt (en hoopt) dat de 21e eeuw de eeuw van het ‘experimentialisme’ wordt, de eeuw waarin ervaringen centraal staan. En dan liefst ervaringen die je deelt met anderen. Want geliefden, kinderen, familie en vrienden geven pas écht zin aan het leven. Toen zijn eerste boek uitkwam, vroegen mensen aan hem: oké, we moeten dus ervaringen verzamelen in plaats van spullen, maar wát voor ervaringen moeten we dan verzamelen? Vertel ons, wat maakt een leven zinvol?

Wallman dook opnieuw in de wetenschap, en op grond van al die kennis ontwikkelde hij zijn zeven regels voor rijke, gelukkige dagen. In zijn boek trekt hij de vergelijking met eten. Af en toe een hamburger of een patatje-met is heerlijk, maar we zouden ons vies en vadsig voelen als we elke dag alleen maar fastfood zouden eten. Toch gaan we vaak wel zo achteloos om met onze vrije tijd. Hoe vaak hangen we niet een avond op de bank voor de tv? Hoeveel uur per dag brengen we door met de telefoon, scrollend door Facebook of Instagram, berichtje hier, fotootje daar? Ik moet bekennen: sinds mijn screentijd wordt weergegeven op mijn iPhone, schrik ik elke dag van de hoeveelheid tijd die ik verspil.

Veilig is saai

Wallman roept ons op om aandachtiger met onze tijd om te gaan, al kan hij geen succes en geluk garanderen. “Sterker nog, als één ding zeker is in het leven, is het dat er ook dingen zullen mislukken. Soms zit het leven behoorlijk tegen. Maar moet je je door die angst voor mislukking laten tegenhouden en daarom sommige dingen níet doen? Het leven níet leven? Altijd maar risico’s mijden? Die geen-garantie-op-geluk blijkt voor veel mensen een reden om veilige wegen te bewandelen. Daarom gaan we naar vakantiebestemmingen waar we al eerder zijn geweest, brengen we tijd door met oude vrienden, bestellen we steeds dezelfde gerechten in dezelfde restaurants. Dan weet je waar je aan toe bent. Dat is veilig.” Maar veilig is ook saai, vindt hij. Daarom roept hij ons op om onze kostbare tijd zo goed mogelijk te besteden. Want: “Hoe we onze dagen doorbrengen, is hoe we ons leven doorbrengen.”

Ik vertel hem dat zijn boek me inspireert, maar ook zenuwachtig maakt. Mag ik nou nooit meer lummelen? Dat schijnt toch goed te zijn voor een mens? Of zomaar een weekend met de kranten op de bank doorbrengen en eten met oude vrienden? Nooit meer naar mijn vertrouwde Italiaanse vakantiehuisje waar ik al jaren kom? Wallman: “Ik zeg niet dat je geen vreugde kunt putten uit alledaagse of terugkerende gebeurtenissen. Of dat je altijd maar grootse avonturen moet beleven. Ik zeg wél: doe regelmatig iets wat je niet eerder hebt gedaan. Vanochtend heb ik een praatje aangeknoopt met die meneer daar.” Hij knikt naar de ober die een tafel aan het afruimen is. “Hij blijkt een vluchteling uit Birma te zijn, dat is toch razend interessant? Moet je je voorstellen wat voor levensreis die man achter de rug heeft. Zo’n gesprek blijft me misschien wel voor de rest van mijn leven bij. Dus zeg ik tegen iedereen: kom van die bank af, leg die telefoon weg, loop de straat op, maak een wandeling, voer een gesprek met een vreemdeling. Je zult zien: je leven wordt er waardevoller door.”

STORIES CHECKLIST:

Voor een rijker & gelukkiger leven

James Wallman is dol op checklists zoals die ook in de cockpit of operatiekamer worden gebruikt. Hij heeft er zelf een ontwikkeld voor een uitdagend leven. “Met alle keuzemogelijkheden van tegenwoordig is het leven een vliegtuig geworden dat te ingewikkeld is om door één persoon bestuurd te kunnen worden. We hebben allemaal een checklist nodig.”

De checklist die Wallman heeft ontworpen noemt hij STORIES, zeven letters die staan voor zeven regels die helpen om tijd zo zinvol mogelijk te besteden. Geen keurslijf, maar een hulpmiddel. “Je hoeft ze echt niet alle zeven elk weekend af te vinken. Maar door een of twee vinkjes per keer te zetten, kun je je leven meer inhoud geven en word je je ervan bewust hoe je met je tijd omgaat.”

De 7 regels voor rijke gelukkige dagen

S

Story

Verhaal dus, of, vrij vertaald: ervaringen. De ervaringen die we opdoen, bepalen grotendeels onze identiteit, wie we zijn, de story of our life. Daarnaast zorgen ervaringen voor concrete verhalen. Kijk naar de verhalen die mensen al eeuwenlang aan elkaar vertellen, en grofweg is altijd hetzelfde patroon zichtbaar. Dit zou je kunnen samenvatten als ‘de reis van de held’. Neem maar eens een bekende film of boek in gedachten, bijvoorbeeld Love actually of Harry Potter. De hoofdpersoon leeft zijn gewone leventje, maar dan gebeurt er iets waardoor er een avontuur begint. Hij doorstaat een aantal beproevingen en uiteindelijk wordt hij beloond voor zijn moed en doorzettingsvermogen. Hij keert terug, maar zijn leven zal nooit meer zijn zoals het was.

Een verhaal kan een goed of een slecht einde hebben. Psychologen hebben ontdekt dat mensen die hun leven vertellen aan de hand van verhalen met een slechte afloop, vaker depressief zijn. Mensen die verhalen vertellen met een goede afloop, zijn juist vaker gelukkig. Wallman geeft als tip: “Vertel over de beproevingen, over de vijanden die je onderweg bent tegen gekomen, maar geef je verhalen ook een positieve draai. Benoem de mazzel, de vrienden die je onderweg hebt gemaakt.” Bijvoorbeeld dat weekendje weg naar Schiermonnikoog. Vertel over de bootreis, die woest was omdat het stormde. Vertel over het leuke hotel waar jullie onthaald werden met warme chocolademelk. Vertel over de ruzie tijdens die lange wandeling terwijl de regen in jullie gezicht sloeg, maar ook dat de ruzie later werd bijgelegd met een heerlijke vrijpartij.

T
Transformatie

Is er iets in je leven dat je graag wilt veranderen? Dat kan iets groots en veelomvattends zijn, bijvoorbeeld als vrouw een man willen worden of de wens om te scheiden. Het kan ook iets kleins zijn, zoals een muur rood verven, minder vlees eten of een vriendin afwimpelen die vooral energie kost. Wallman: “Bewandel je ploeterend een weg die je misschien niet stomvervelend vindt, maar die je ook niet het gevoel geeft dat je ten volle leeft? Als ik terugkijk op de afgelopen tien jaar heeft wanhoop over mijn leven ertoe geleid dat ik mijn baan heb opgezegd, een boek heb geschreven, aan Pilates ben gaan doen en twitter en e-mail van mijn telefoon heb gegooid.”

O
Offline en Outside

Dit aandachtspunt is essentieel, maar makkelijk af te vinken: wees geregeld offline en ga vaker naar buiten. Uit veel onderzoeken blijkt dat we het minst gelukkig zijn als we ziek op bed liggen. We zijn juist het gelukkigst als het we buiten zijn en horen het liefst natuurlijke geluiden - het ruisen van de golven, de wind in de bomen, het fluiten van vogels. Ook vinden we het zalig om de geur van gemaaid gras op te snuiven, de zilte zeelucht, een kruidig herfstbos. Daarnaast is de mens gemaakt om te bewegen! Beweging maakt ons gezond en ontspannen.

R
Relaties

Mensen hebben mensen nodig, al zijn we nog zo graag alleen. We gedijen bij relaties met anderen: geliefden, kinderen, familie, vrienden, buren. Onderzoek heeft aangetoond dat eenzaamheid dodelijk kan zijn, letterlijk, omdat het zorgt voor de aanmaak van meer stresshormonen, een stijgende bloeddruk, meer vetafzetting in de aderen en een groter risico op een hartaanval, diabetes, depressie en dementie. Veel mensen durven niet toe te geven dat ze eenzaam zijn, ze schamen zich ervoor. Maar zie het als honger, pijn of dorst: een essentieel signaal van lichaam en geest dat niet mag worden genegeerd.

Wat is de oplossing voor eenzaamheid? Wallman: “Denk weer aan die verhalen, aan ervaringen. Ga iets dóen, sluit je aan bij een hardloopclub, ga op yogales, neem een hond. Daardoor zie je andere mensen, krijg je het idee dat je ergens bij hoort, maak je dingen mee waarover je verhalen kunt vertellen. En daardoor maak je verbinding met anderen, en dat is het állerbelangrijkste.”

I

Intensiteit

We denken dat we het gelukkigst zijn als we onze takenlijst hebben afgewerkt, als het werk gedaan is en we op de bank liggen uit te puffen. Maar in de jaren zeventig van de vorige eeuw ontdekten Amerikaanse psychologen dat mensen het gelukkigst zijn als ze dingen doen met overgave en intensiteit, écht gefocust. Kortom: het gaat er niet om wát we doen, maar hoé. Of het nu om quilten of handballen gaat, als we het doen met ‘psychische energie’ komen we in een ontspannen, gelukkige geestelijke toestand, de zogeheten flow. De beste activiteiten om in die flow te raken zijn niet te makkelijk, niet te moeilijk, maar precies goed. Ze geven het gevoel dat er nog controle kan worden uitgeoefend. De makkelijkste manier om in een flow te komen, is tijdens een uitdaging. Bijvoorbeeld in een vreemde stad die ontdekt mag worden, of tijdens een tenniswedstrijd tegen een nieuwe tegenstander aan wie u nog nét gewaagd bent.

E

Extraordinary

Oftewel: buitengewoon. Het grootste deel van ons leven is waarschijnlijk doodgewoon, misschien zelfs op het saaie af. Al die dagen die op elkaar lijken, zullen we vergeten. Wat we ons wél herinneren, zijn de piekervaringen, positieve én negatieve. De dag van de diploma-uitreiking. Het moment dat hij de verkering uitmaakte. De geboorte van de kinderen. Die black-out tijdens die toneelvoorstelling. Waarschijnlijk zijn alle zomers in hetzelfde pension in Zeeland niet meer van elkaar te onderscheiden, maar staat die vakantie in de Dordogne, toen het noodweer was en de tent instortte, nog in de herinnering gegrift. Piekervaringen zijn niet altijd leuk, maar ze geven wel kleur en intensiteit aan het leven. Toch naar die oude, vertrouwde camping? Dan adviseert Wallman om minstens één nieuwe ervaring te plannen, één nieuw piekmoment te creëren. Doe ook iets bijzonders op het einde van de vakantie, bijvoorbeeld lunchen in dat bijzondere restaurant op dit berg, met uitzicht op zee. Ook dat wordt waarschijnlijk een mooie herinnering. Later denken we terug aan die buitengewone ervaringen, die we vervolgens gebruiken om de hele film te reconstrueren.

S

Status

Mensen die laag op de sociale ladder staan, laag zijn opgeleid en geen of ongeschoold werk doen, leven korter en zijn tijdens hun leven ongezonder. Over het algemeen geldt: hoe hoger de opleiding, hoe hoger het inkomen, hoe gezonder en fitter, hoe meer macht en controle over het eigen leven en hoe hoger de status.

Status heeft een onaardige bijklank als het uitsluitend gaat om succes en prestige voor onszelf. “Maar als je er gul van uitdeelt”, zegt Wallman, “wordt het iets warms en menselijks.” Dat kan door een deel van onze kostbare tijd aan anderen te besteden. Daar doen we onszelf trouwens ook een plezier mee. Uit onderzoek blijkt namelijk dat geven een goed gevoel geeft, een beter gevoel zelfs dan krijgen. Ga iets doen wat u én een ander blij maakt. Word bijvoorbeeld lid van de plaatselijke actiegroep die zorgt voor meer groen in de buurt, help de buurvrouw met het schrijven van die lastige brief aan een instantie of breng een bezoekje aan een eenzame tante. Het kost niets, maar levert veel op: voldoening en het gevoel dat uw leven zin heeft. Dat is precies wat Wallman wil met zijn boek en zijn checklist: ons inspireren om van ons leven een meesterwerk te maken.

Tijd, en hoe die te besteden. De 7 regels voor rijke gelukkige dagen door James Wallman € 20,- (Kosmos Uitgevers)

Tekst: José Rozenbroek. Illustraties: Josselin Bijl

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden