null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Toeslagouder Lieke (51): “Ik ben een schim van wie ik was”

Lieke* (51) woont samen met haar zoon (13). Door de toeslagenaffaire is ze alles kwijtgeraakt, belandde ze in de schuldsanering en werd ze klant van de Voedselbank. "Uiteindelijk ging ik antidepressiva slikken."

‘U bent officieel aangemerkt als toeslagouder.’ Toen het herstelteam van de Belastingdienst mij twee weken geleden belde met deze mededeling kon ik alleen maar onbedaarlijk huilen. Vier jaar had ik gevochten om aan te tonen dat ik geen fraudeur ben en tijdens dat gevecht was ik alles kwijtgeraakt: mijn baan, mijn vrienden en zelfs bijna mijn leven. En nu sprak iemand deze verlossende woorden. 'Zie je wel’, dacht ik, ‘ik ben onschuldig. Ik ben een toeslagouder en géén fraudeur.’

Kinderopvang

Het was 2016 toen mijn toeslagen werden stopgezet. Ik zou onjuiste gegevens hebben verstrekt over het aantal uren dat mijn zoontje gebruikmaakte van de kinderopvang. In eerste instantie dacht ik dat het een foutje betrof en dat alles zou goed komen, maar na eindeloos bellen met instanties, de kinderopvang, mijn werkgever en de belastingdienst realiseerde ik me: ‘dit komt niet goed’. Erger nog, ik was gebrandmerkt als fraudeur en voelde me als een heks die levend op een brandstapel werd gegooid. Ik wist: ‘dit ga ik niet winnen, ik tegen de logge, stugge overheid.'

Antidepressiva

Ondertussen was mijn huurtoeslag stopgezet waardoor mijn huurachterstand dusdanig was opgelopen dat ik met huisuitzetting werd bedreigd. Ik kon mijn zorgverzekering en de kinderopvang niet meer betalen en raakte mijn baan kwijt waardoor ik in de schuldsanering terechtkwam. Voor levensmiddelen was ik aangewezen op de Voedselbank. Met de verse producten kookte ik voor mijn zoon en zelf leefde ik op boterhammen met pindakaas, melk, pap, soep en vla. Het leek wel alsof ik een sneeuwbal zat die in een noodtempo naar beneden suisde, terwijl de problemen zich opstapelden. Ik was alleen maar bezig met overleven.

Op een gegeven moment breekt zo’n overlevingsstrijd je op. Het ging zelfs zo ver dat ik in december 2017 met de gedachte speelde om naar het Belastingkantoor te rijden en van de bovenste verdieping te springen. Uiteindelijk kwam ik in de psychische hulpverlening terecht. Ik onderging EMDR-therapie en ging antidepressiva slikken.

Toeslagenaffaire

Lange tijd dacht ik dat ik de enige was in deze situatie. En ondanks het feit dat ik zeker wist dat ik geen fraudeur was, ging ik twijfelen aan mijzelf: had ik dan toch ergens een foutje gemaakt? Keer op keer herhaalde de Belastingdienst immers dat ik deze situatie aan mijzelf te danken had. Er werd geïnsinueerd dat ik de boel moedwillig had bedonderd. Wat als iemand dat zou geloven? Ik durfde mijn verhaal aan niemand te vertellen, zelfs niet aan mijn moeder en zoontje. De schaamte was te groot.

Toeslagouders

Afgelopen jaar kreeg ik een mailtje van de kinderopvang waarin het vermoeden werd geuit dat ik wellicht behoor tot de groep van gedupeerde toeslagouders. Vanaf dat moment ben ik me gaan verdiepen in de toeslagenaffaire. Ik zag huilende ouders op tv, bij de rechtbank, en dacht: dat ben ik! Zij zijn mij! Ik ben niet alleen! Voortaan was ik niet meer een ‘fraudeur’, maar een ‘toeslagouder’.

30.000 euro

Twee weken geleden werd ik gebeld door het ‘herstelteam’ en kreeg ik een aardige dame aan de lijn. De toon van het gesprek was empathisch, heel anders dan het contact dat ik voorheen had gehad. De dame gaf toe dat er fouten zijn gemaakt en dat er hard werd gewerkt aan een tegemoetkoming. Goed nieuws, al dacht ik direct: eerst zien dan geloven, want mijn wantrouwen naar de overheid zit heel diep. Vorige week volgde het bericht dat alle toeslagouders € 30.000,- zullen ontvangen. Dat zie ik als een teken dat er actie wordt ondernomen. Al maakt dat geld het leed niet goed. Bovendien zal ik er maar weinig van terugzien; het bedrag gaat rechtstreeks naar de boedelschuld.

Erkenning

Belangrijker dan de financiële tegemoetkoming vind ik de erkenning. Er is zó grof met me omgegaan. Het is de overheid gelukt om een sterke, levendige, intelligente vrouw te reduceren tot een angstig, wantrouwend hoopje mens. Ik ben een schim van wie ik was. Letterlijk. Door alle ellende ben ik 20 kg afgevallen, terwijl, ik was al geen zwaargewicht. Boos? Ik ben woest. Vóór de toeslagaffaire leefde ik braaf mijn leven en probeerde ik samen met mijn zoontje iets op te bouwen. De overheid is erin geslaagd om alles waaraan ik mijn leven lang heb gewerkt met de grond gelijk te maken. Ze hebben alles van me afgenomen en ik moet helemaal opnieuw beginnen.

Parlementaire enquête

Het is frustrerend om te zien hoe iedereen tijdens de parlementaire enquête naar elkaar wijst en niemand de verantwoordelijkheid op zich neemt voor de fouten die er zijn gemaakt. Voor mij is het duidelijk dat er koppen moeten rollen. Als ík dit soort fouten op mijn werk had gemaakt dan was ik op staande voet ontslagen. Toch durf ik weer voorzichtig vooruit te denken, iets wat ik jarenlang niet heb gekund. En ook de schaamte verdwijnt langzaam. Ik durf mensen over mijn situatie te vertellen want ik ben geen dader, maar slachtoffer.

*Vanwege privacyredenen is deze naam gefingeerd.

De beste berichten van Libelle in je mailbox ontvangen? Meld je nu aan voor de nieuwsbrief!

Tekst: Paulijn van de Pot. Beeld: iStock.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden