null Beeld

Vliegen op frituurvet? Dit zijn de tech-trends van de toekomst

Afval scheiden, minder vlees eten, we doen al veel zelf om bij te dragen aan een gezonder milieu. Ondertussen zitten onderzoekers en ontwerpers ook niet stil. Deze 10 nieuwe technologische ontwikkelingen – van robotbij tot kweekburger – moeten hun steentje gaan bijdragen aan een betere wereld.

1. Groene bushokjes

Reis je in Utrecht met de bus, dan is de kans groot dat je binnenkort in 1 van de 300 nieuwe groene bushokjes staat. Op het dak liggen niet alleen zonnepanelen, er groeit ook sedum, een soort vetplant. De planten vangen fijnstof af, bieden een plek voor bijen en vlinders en houden regenwater vast. Naast dit groen brandt er in de hokjes ledverlichting, zijn de bankjes van bamboe en is de bodem gemaakt van gerecycled beton. Of zo’n minituintje op een dak zin heeft? Absoluut, zei Harry Boeschoten, programmadirecteur Groene Metropool bij Staatsbosbeheer, tegen de NOS: “Door hun aantal zijn ze, hoe klein ook, belangrijk voor de natuur in de stad, zeker in combinatie met al aanwezige geveltuintjes, plantenbakken en perkjes rond bomen.” Het lijkt erop dat meer gemeentes de hokjes gaan plaatsen: zowel Rotterdam, Arnhem en Nijmegen hebben al toegezegd. En ook media uit Groot-Brittannië, Duitsland, Italië, Amerika en India reageerden enthousiast. Grote kans dus dat de groene hokjes de wereld gaan veroveren.

2. Gewenst onkruid

Steden gaan inefficiënt om met groen ontdekken Bennie Meek en Vincent Wittenberg tijdens hun studie aan de Design Academy in Eindhoven. Enerzijds zijn gemeenten bijna dwangmatig bezig met het verwijderen van onkruid en anderzijds wordt veel geld gestoken in het aanleggen en onderhouden van groen. Dat kan anders, dachten de studenten. Het tweetal bedacht stoeptegels met gaten waar ‘onkruid’ doorheen kan groeien. Hét stadsgroen van de toekomst volgens de initiatiefnemers, want onkruid bestaat niet. Onkruid betekent dat de verkeerde plant op de verkeerde plaats op het verkeerde moment groeit. Met de tegels bepaal je zelf waar de planten mogen groeien. De gemeente Enschede was de eerste grote klant van Gewildgroei en verving in het voorjaar van 2018 10.000 stoeptegels door tegels met gaten. Inmiddels liggen de tegels ook in Rotterdam en Den Bosch. gewildgroei.nl

3. Plastic fuik

In Amsterdam laten we geregeld een flesje, plastic zakje of koffiebeker in een van de grachten vallen. Drijfvuilboten van Waternet halen dagelijks zo’n 350 kilo van dit soort afval uit het water. Het kleinere plastic (van 1 tot 5 millimeter) blijft daarbij vaak in de grachten achter. Daarvoor is nu een oplossing: The Great Bubble Barrier. Dit scherm van luchtbellen is in november 2019 diagonaal in het Westerdok in Amsterdam geplaatst, op de plek die de grachtengordel met het IJ verbindt. Het afval drijft hierdoor vanzelf naar één kant, waar het opgevangen kan worden. Zo stroomt het niet meer naar zee en hoeft het Nederlandse bedrijf The Ocean Cleanup het dáár niet meer uit te vissen. Het bellenscherm is in 2017 bedacht door drie Nederlandse zeilvriendinnen. Anne Marieke Eveleens, Saskia Studer en Francis Zoet wonnen er zelfs een half miljoen mee bij een grote internationale duurzaamheidswedstrijd. De Bubble Barrier werkt dag en nacht, 7 dagen per week en schepen en vissen hebben er geen last van. Hoewel het systeem best prijzig is, hebben buiten Amsterdam al meerdere partijen interesse getoond in de installatie ervan. thegreatbubblebarrier.com

4. Van PET- naar PEF-fles

Frisdrank is in ons land zo populair dat we er elk jaar gemiddeld ruim 35 liter per persoon van drinken. Daarvoor worden in totaal 603 miljoen PET-flessen gebruikt, die van aardolie zijn gemaakt. Dat kan duurzamer, dacht Gert-Jan Gruter, technisch directeur van het bedrijf Avantium dat biobased kunststoffen en chemicaliën ontwikkelt. Op een creatieve vrijdagmiddag loste hij een zakje suiker op in alcohol. Zo ontdekte hij de belangrijkste bouwstof voor biobased plastic: PEF, een afkorting voor polyethylenefuranoaat. Als plastic niet meer van aardolie gemaakt hoeft te worden, bespaart dat niet alleen heel veel CO2, PEF heeft meer fijne eigenschappen. PEF is sterker, houdt koolzuurbubbels langer vast en laat zuurstof buiten de fles, hierdoor blijft de frisdrank langer vers en kunnen de flessen langer in het schap blijven staan. Maar zover is het nog niet. Voor het maken van PEF is een heel nieuw chemisch proces nodig, wat eerst geperfectioneerd moet worden. Daarna wil Avantium de duurzame flessen samen met frisdrankconcern Coca-Cola, zuivelgigant Danone en verpakkingsproducent Alpla tot een commercieel succes maken.

5. Shampoocapsule

Shampoo bestaat voor ongeveer 80% uit water. Dat betekent dat 4 van de 5 vrachtwagens die shampoo vervoeren alleen water transporteren. Dat is hartstikke zonde, vindt Mirjam de Bruijn, afgestudeerd aan de Design Academy in Eindhoven en oprichtster van Twenty. Ze bedacht een manier om al het water uit de shampoo te filteren, en alleen een capsule over te houden waar de nodige 20% aan ingrediënten in zit. Door alleen die 20% te verkopen, worden naast transportkosten en de CO2-uitstoot van 4 vrachtwagens ook verpakkingsmateriaal bespaard. De shampoocapsule doe je vervolgens thuis in een herbruikbare fles die je vult met water waarin de capsule oplost. Zo ontstaat er weer een vloeibare shampoo. Het bedrijf Twenty werd tweede bij de ASN Bank Wereldprijs 2019. Twenty wil de shampoocapsules dit jaar op de markt gaan brengen. mirjamdebruijn.com/twenty

6. Bij op batterij

Van alle groenten en fruit die we eten, danken we zo’n 3kwart aan de bij en andere insecten die de planten bestuiven. Zonder hen zouden we veel minder vruchten van die planten kunnen plukken. Hulde dus aan de bij. Al gaat het in Nederland niet goed met dit beestje. Door een gebrek aan voedsel, bedreiging door de varroamijt en bepaalde bestrijdingsmiddelen in de landbouw wordt meer dan de helft van de wilde bijen met uitsterven bedreigd. De Technische Universiteit Delft bedacht een sciencefictionachtige oplossing: een robotbij. Dit kleinste klapvliegtuig ter wereld, beter bekend als de DelFly Micro, heeft een spanwijdte van 10 centimeter en weegt slechts 3 gram. Helaas kan de DelFly nog niet zo lang vliegen: na drie minuten is z’n batterij leeg. In die tijd heeft de robotbij maximaal 50 meter afgelegd. Het is nog onbekend hoeveel bloemen het technologische beestje in dit tijdsbestek zou kunnen bestuiven, laat staan hoeveel robotjes je nodig hebt om de helft van het aantal wilde bijen te vervangen. Voorlopig is dit dus nog toekomstmuziek en kun je beter wat meer bloemen in je tuin zetten, zodat bijen meer voedsel hebben. delfly.nl

7. Vliegen op frituurvet

Vliegen zorgt voor maar liefst 7% van de CO2-uitstoot in Nederland en wereldwijd voor 2% tot 3% . Politici lijken daar niets aan te willen doen, in het Klimaatakkoord van Parijs zijn geen afspraken over de luchtvaart gemaakt. Sterker nog: politici stimuleren zelfs het gebruik van kerosine, de brandstof voor vliegtuigen, met subsidies. Gelukkig startte KLM onlangs met de bouw van 's werelds eerste fabriek voor biokerosine. Deze duurzame kerosine wordt gemaakt van olieachtige reststoffen zoals afgewerkt frituurvet en is 85% schoner dan gewone kerosine. De fabriek komt in Delfzijl te staan en als alles voorspoedig gaat, is de eerste biokerosine in 2022 beschikbaar. Hoewel de fabriek slechts 20% van de kerosine die KLM gebruikt gaat leveren, is de CO2-uitstoot die verminderd wordt behoorlijk indrukwekkend. Het staat gelijk aan 1000 retourvluchten van Amsterdam naar Rio de Janeiro.

8. Visnet wordt T-shirt

Nederlanders kopen ieder jaar gemiddeld 20 kledingstukken en 6 paar schoenen. Zo vaak kleding kopen als de modetrends wisselen is niet duurzaam waarschuwt Milieu Centraal op haar website. Wat nu? Een van de tips die de voorlichtingsorganisatie geeft is om kleding van duurzame materialen te kopen, bijvoorbeeld van gerecyclede stoffen. Econyl is zo’n stof: het bestaat uit nylon dat is gerecycled tot nieuw garen. Nylon zelf is gemaakt van petroleum (aardolie) die wordt omgezet in plastic vezels. Deze vezels in kleding worden niet afgebroken door de natuur en blijven altijd bestaan. Een kledingstuk van nylon, zoals een panty of bikini moet worden verbrand om er vanaf te komen. Volgens The Guardian bestaat 10% van het afval in de oceaan uit nylon, onder andere door visnetten. Goed nieuws dus, dat nylon gerecycled kan worden. Econyl wordt steeds vaker door kledingontwerpers worden waaronder Gucci, Stella McCartney en Adidas gebruikt. Ondanks deze hoopvolle recycling waarschuwt Greenpeace dat het probleem van de plastic soep nog steeds blijft bestaan. De enige manier om dáár iets aan te doen is de productie van plastic wereldwijd te verminderen. econyl.com

9. Vlees uit het laboratorium

Een kwart 1.000.000 euro kostte de eerste hamburger ter wereld die hoogleraar Mark Post in 2013 maakte van kweekvlees. Ofwel, vlees dat hij in kweekschaaltjes in het laboratorium maakt van stamcellen van dieren. De dieren zelf merken daar niets van en blijven gelukkig gewoon in leven. Volgens Post was kweekvlees een ideale oplossing om iedereen op de wereld in de toekomst van genoeg voedsel te blijven voorzien. De wetenschapper richtte in 2016 het bedrijf Mosa Meat op, het eerste Nederlandse bedrijf dat nu een proeffabriek voor kweekvlees aan het opzetten is. Dat is nodig omdat de techniek nog in de kinderschoenen staat en bovendien nog veilig bevonden moet worden door de Europese voedselautoriteit. Op z’n vroegst zou de eerste betaalbare kweekvleeshamburger in 2021 in de supermarkt moeten liggen.

10. Schrijven met koffiedik

Toen de Nederlandse Eline Leising tijdens een summerschool met de Franse Julia Tasse en de Costa Ricaanse Evaluna Marquez Salazar brainstormde, maakten ze gebruik van zwarte pennen om hun ideeën op post-its te schrijven. Het drietal zocht uit hoe duurzaam de inkt uit die pennen eigenlijk was en ontdekte dat inkt gemaakt wordt door de onvolledige verbranding van zware aardolieproducten als koolteer. Stoffen die in grote hoeveelheden niet alleen slecht voor onze gezondheid zijn, maar ook nog onder slechte werkomstandigheden in Azië worden gemaakt. Op zoek naar een alternatief kwamen ze op het idee koffiedik te gebruiken vanwege de donkerbruine kleur. Koffie is immers de meest gedronken drank ter wereld: wereldwijd gooien we per dag 3 Eiffeltorens in gewicht aan koffieafval weg. De 3 vrouwen vonden een manier om koffieprut te hergebruiken en er milieuvriendelijke inkt van te maken. Deze inkt kan worden gebruikt in papier, textiel, voeding en cosmetica. Met hun initiatief CaffeInk wonnen ze de derde prijs van ASN Bank Wereldprijs 2019. caffeink.net

Tekst: Desiree Hoving. Beeld: iStock

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden