null Beeld

Voedselwetenschap weet niet wat gezond eten is

Jaap Seidell is een van de belangrijkste voedselwetenschappers van dit moment. Toch weet hij zelf niet precies wat gezond eten eigenlijk ís. Hoe kan dat? En: hoe kan hij ons dan adviseren over wat we moeten eten?

MH

Het blijkt lastig een stempel te drukken op eten: is het gezond/ongezond? Er wordt volop onderzoek naar gedaan, maar de resultaten zijn onbetrouwbaar omdat er veel meer factoren meespelen dan eten en drinken alleen. Het hangt ook af van wat voor opleiding iemand heeft gedaan, of hij/zij veel sport, rookt en drinkt. En alleen op de langere termijn kun je aantonen of iets écht werkt. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, want iemand moet zo'n lange-termijn-onderzoek betalen. De vraag is wie.

Schooltuintjes

Zo wilde Seidell onderzoeken wat het effect is van schooltuinen op het eetgedrag van kinderen, maar om dat nou samen met bijvoorbeeld HAK te doen... wat is daar de meerwaarde van? Hoe objectief is zo'n onderzoek als het bedrijfsleven (dat belang heeft bij een bepaalde uitslag) het heeft gefinancierd? Dus wordt het in uitgeklede versie uitgevoerd door studenten of promovendi. Zij hebben alleen niet de middelen om die kinderen 12 jaar lang te volgen. En dat zou wél moeten. Hoe weet je anders wat voor effect het zelf kweken en oogsten van groenten in de schooltuin heeft gehad op hun leven?

Meer appels

Dat geldt ook voor bepaalde aannames. Zo zou je denken dat als je groenten en fruit goedkoper maakt, moeders dat sneller kopen. Wat bleek? Er werden inderdaad meer appels en bananen gekocht maar van het geld dat overbleef, kochten ze ongezonde dingen. Zo aten ze onderaan de streep niet gezonder maar vooral méér.

Geen pakjes en zakjes

De Schijf van Vijf is ook al geen holy grail meer. Die laat namelijk zien hoeveel voedingsstoffen je nodig hebt en waar je die vandaan kunt halen. Maar een plaatje van broccoli staat voor groenten in het algemeen en niet letterlijk voor broccoli, zoals sommige mensen toch denken.

Geen pakjes en zakjes meer

Mensen van allochtone komaf kunnen sowieso weinig met de Schijf omdat zij andere dingen eten dan aardappels, groenten en vlees. En dan zijn er nog de mensen die überhaupt geen gluten of eiwit eten omdat ze daar bijvoorbeeld allergisch of overgevoelig voor zijn.

De Schijf zou alleen werken als je kunt vasthouden aan je eigen voorkeuren – of die nou medisch, religieus of cultureel van aard zijn. De Gezondheidsraad werkt nu aan nieuwe richtlijnen waarbij meer wordt uitgegaan van voedsel dat we zelf bereiden en aan tafel opeten. Het devies luidt daarbij: géén pakjes en zakjes meer.

Dora the explorer-worst

Volgens Seidell is overgewicht een armoedeprobleem. In een interview met Vrij Nederland noemt hij obesitas 'de cholera van deze tijd' en beweert hij dat behandeling zinloos is als je niet eerst de omgeving aanpakt. Vergelijk het met een klas die iedere dag wordt blootgesteld aan snoep. Van die kinderen kun je niet verwachten dat ze de traktatie laten staan. Oplossing: vraag de ouders gezonde traktaties mee te geven. Seidell wilde reclame voor ongezond eten aan kinderen onder de 13 jaar tegengaan (denk aan Dora the explorer-worst, yoghurt met Anna en Elsa van Frozen erop of pasta in de vorm van een Studio 100-held) maar hij kreeg nul op het rekest. ‘Het lijkt de politiek niet te interesseren.'

Betutteling

Als reden geeft hij aan dat Nederlanders nogal bang zijn voor betutteling. Toen minister Klink ooit een tax voor ongezond eten wilde invoeren, werd hij bij De Wereld Draait Door meteen tot 'minister van betutteling' gebombardeerd.

Er zit wat in: iedereen moet zelf weten of hij met de auto naar zijn werk gaat en of hij een lekker frietje haalt bij de McDrive. Maar als de overheid die keuzes minder voor de hand liggend maakt, is de keuze voor de fiets en een salade misschien wel sneller gemaakt.

Ongezond voedsel duurder maken

Een andere mogelijkheid is natuurlijk om op de verpakking te zetten dat je ergens dik van wordt, maar dan is de vraag: waar ligt de grens? En heeft het wel zin? Bij sigaretten had vooral de prijsstijging effect: de boodschap erop niet.

Komen we toch weer terug bij het idee om ongezond voedsel duurder te maken. En, naar een idee van een hoge Pief op universiteit Harvard, met dat geld gezond eten te subsidiëren. Blijft de vraag: wat wel en wat niet? Moeten we frisdrank duurder maken of alle suikerhoudende drank? In fruit zit ook suiker. Boter, vlees en zoutrijke producten zijn ook slecht voor je gezondheid. Wat blijft er over?

Turks kind 5x zo zwaar

Toch is het slim om de koe bij de hoorns te vatten als op het consultatiebureau blijkt dat een kind van Turkse komaf van 5 maanden oud gemiddeld 5 keer zo zwaar is als een kind van Nederlandse komaf. Dat betekent dat de sociaal-culturele, de economische, de fysieke en de politieke omgeving moet worden verbeterd. Best een klus.

Bron: VrijNederland. Beeld: Phenomenomnom

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden