null Beeld

Vriendinnen zonder grenzen: “We houden van elkaar zoals we zijn”

Ze komen uit een andere cultuur, spreken niet dezelfde taal en hebben totaal andere gewoontes. Dat staat de vriendschap tussen deze drie Nederlanders met een Syrische vluchteling helemaal niet in de weg. Zij zien de verschillen juist als een verrijking.

Online redactie Libelle

Musicus Maartje Epema (43) en voormalig lerares Hasna Oklah (40) leerden elkaar kennen op het schoolplein van hun kinderen. Extra bijzonder: ook hun dochters Maria en Lente zijn dikke vriendinnen.

Vriendschap

Maartje: “Ik had Hasna al een paar keer in het dorp zien rondlopen met haar zoontjes en dochter en dacht: ik ga haar een keer aanspreken om te vragen of ze een kop koffie wil drinken. Ik ben iemand die erg nieuwsgierig is naar andere culturen en houd enorm van koken, dus dan heb je al snel een gezellig praatje. Een ander raakvlak bleek dat Hasna in Syrië als lerares had gewerkt, wat ik ook deed voordat ik fulltime musicus werd. Eigenlijk dacht ik vanaf het eerste moment dat ik op het schoolplein op haar afstapte: dit kan weleens een vriendschap worden. Dat heeft niets te maken met het land waar Hasna vandaan komt of haar huidskleur, maar wel met openheid en interesse voor elkaar. Er was gewoon meteen een enorme klik tussen ons. Ze vertelde vrij snel over haar twee broers die in Damascus van de ene op de andere dag zijn verdwenen. Als je dat hoort, dan weet je dat iemand veel verdriet te verstouwen heeft gehad, maar Hasna staat nog steeds open voor het leven.

Vechten of wegwezen

Hasna: “Nadat mijn man in 2012 werd opgeroepen voor het leger, was het voor hem niet veilig meer in Syrië. Het was vechten of wegwezen. In 2014 lukte het hem om naar Nederland te vluchten, ik bleef in Damascus achter met onze drie kinderen. Dat was een zware, angstige tijd waarin we amper de deur uitkwamen. Elke dag vielen er bommen; soms ver weg, soms maar een paar meter bij ons huis vandaan en zelfs in het klaslokaal van mijn dochter. Af en toe kon ik bellen met mijn man, maar meestal was er geen elektriciteit. Toen mijn man in 2015 een verblijfsvergunning kreeg, waren we ontzettend opgelucht en zijn we plannen gaan maken om hem achterna te reizen. Dat lukte ongeveer een half jaar later. Hij had een huis toegewezen gekregen in het dorp Vorden, waar we door de buurtbewoners werden verwelkomd met bloemen en taart. Daarna nam de aanloop af en zat ik alleen thuis, want mijn man ging overdag naar taalles en de kinderen naar school.

Drie vriendinnen

In het eerste half jaar heb ik me erg eenzaam gevoeld. Ik miste Damascus en mijn moeder, die we niet konden meenemen naar Nederland. De eerste redding kwam in de vorm van twee oudere dames, mevrouw Mieke en mevrouw Eef, die langskwamen om te vragen of ze mij mochten leren fietsen, naaien en Nederlands praten. Niet lang daarna sprak Maartje mij aan op het schoolplein en had ik ineens drie vriendinnen. Wat een rijkdom! Daardoor voel ik me zelfverzekerder en maak ik ook makkelijker contact met andere mensen. Dat is goed voor mij, want ik wil heel graag integreren.”

Toen Lente de Haan (12) op Instagram een post voorbij zag komen van dorpsgenoot Maria Roushidat (14), dacht ze: leuk, die ga ik volgen. Het bleek de aftrap van wat zich zou ontwikkelen tot een warme, hechte vriendschap.

Verlegen

Lente: “Een paar weken nadat ik Maria was gaan volgen op Instagram, kwam ik haar in het echt tegen bij onze buurvrouw, die buddy was van Maria’s moeder. De buurvrouw gaf een feestje voor mensen die vluchtelingen in huis hadden. Omdat de Syrische vluchteling Rafeek in die tijd bij ons woonde, had ze ons ook uitgenodigd. Maria leek me een leuk meisje, maar we waren eerst allebei een beetje verlegen. Omdat onze moeders daarna de hele tijd met elkaar gingen koffiedrinken, zagen we elkaar steeds vaker en gingen we meer kletsen over van alles en nog wat. Vanaf dat moment werden we eigenlijk vanzelf vriendinnen.


Syrië

Soms zegt Maria iets in het Arabisch, dat vind ik heel grappig klinken. Over haar leven in Syrië hebben we het eigenlijk nooit, want daar durf ik niet echt naar te vragen. Ik weet niet zeker of ze daar echt over wil praten; misschien wordt ze er wel een beetje verdrietig van. We hebben het meer over leuke dingen, ook omdat ze nu alweer zolang in Nederland woont. Ze heeft hier haar leven en veel vriendinnen, dus het voelt voor ons niet anders of bijzonder als we bij elkaar zijn. Dat is iets waar de buitenwereld meer mee bezig is dan wij, denk ik. Wij houden gewoon van elkaar zoals we zijn.”

Constant bang

Maria: “Voor de oorlog had ik een superleuk leven. Mijn oma en ooms woonden vlakbij, we hadden een mooi huis, ik zat op basketbal en in het weekend sprak ik af met mijn vier beste vriendinnen. We hadden eigenlijk alles. Dat werd allemaal anders toen de problemen begonnen. Mensen verdwenen, mijn neef en vader moesten vluchten. Nadat mijn school drie jaar geleden werd gebombardeerd, was ik constant bang. Heel veel kinderen waren gewond en ik had glas in mijn nek. Ik durfde niet meer naar school en bleef overdag thuis met mijn jongere broertje. Dat was saai en ik hoopte dat we snel naar mijn vader in Nederland konden. Toen dat gebeurde, was ik eerst verdrietig omdat mijn oma en oom niet mee konden, maar het was ook fijn om me weer veilig te voelen.

Onwennig

In het begin was het nog een beetje onwennig, omdat ik de eerste twee maanden niet naar school ging en niemand kende. Gelukkig werd ik al snel vriendinnen met een paar Nederlandse meisjes uit de buurt die heel aardig zijn. Nog weer een paar weken later ging Lente me volgen op Instagram. Ik dacht eerst: wie is zij, dus ik stuurde haar een berichtje. Ze antwoordde dat ze in hetzelfde dorp woonde en ze vroeg uit welk land ik kwam. Toen we elkaar een tijdje later op een feestje tegenkwamen, kletsten we verder en werden we vriendinnen. Lente is een heel goede vriendin. Over Syrië praat ik alleen liever niet, omdat ik het nog zo mis: mijn school, mijn beste vriendinnen, mijn oom, mijn oma. Ik wil wel in Nederland blijven, maar ik zou heel graag in Syrië op bezoek gaan. Nu kan dat nog niet, omdat het te onveilig is, maar over een tijdje hopelijk wel.”

Ola Alkrdi (29) is een moderne, Syrische vrouw, maar ze worstelt soms met het kersverse moederschap en haar nieuwe leven hier. Henja Altena (62) staat altijd klaar voor Ola, haar man Nour en hun zoontje Dany.

Onrust

Henja: “In 2015 werd er in een sporthal in mijn woonplaats Amersfoort een crisisopvang voor vluchtelingen ingericht. Dat leverde onrust op. Ik dacht: je kunt van alles roepen, maar je kunt ook kijken of je iets kunt betekenen. Ik ben erheen gegaan en heb de vluchtelingen niet meer losgelaten. Ola viel me snel op, omdat ze meer dan anderen voor zichzelf en haar man opkwam. Ze leek me een lekker pittig type, maar ze had ook hulp nodig. Zeker toen ze midden in de asielprocedure voor het eerst zwanger werd, wist ze niet wat haar overkwam: in een nieuw land, haar familie ver weg, een echtgenoot die ze eigenlijk niet zo goed kende. Ze had een moeder nodig die haar kon bijstaan. Ik heb al twee kinderen en vond het niet erg om er een derde bij te krijgen.

Bevalling

In de tijd dat Ola en Nour nog geen eigen huis hadden en in een voormalige gevangeniscel bivakkeerden, haalde ik Ola regelmatig op voor uitjes. We hebben heel veel gepraat over de bevalling: hoe gaat dat in jouw land, wie is er bij, waar gebeurt het. Thuis bevallen is in Syrië sowieso niet aan de orde en er zijn alleen vrouwen bij: je moeder, schoonmoeder, eventuele zussen en nichten. Behalve Ola’s hartsvriendin Laura en ikzelf was Nour uiteindelijk toch bij de bevalling, omdat ik vond dat iemand Ola moest kunnen verstaan als ze in het Arabisch zou gaan praten. Ik heb zelf nog geen kleinkinderen, maar Ola’s zoontje Dany voelt wel zo: Ola noemt mij mam, voor hem ben ik oma. Ik was altijd al iemand bij wie het glas meer halfvol is dan halfleeg, maar door mijn vriendschap met Ola en Nour besef ik nog meer hoe belangrijk het is om op die manier naar het leven te kijken en niet te leven in overmorgen of volgend jaar, maar nú. Je weet maar nooit wat er kan gebeuren.”

Stiekem getrouwd

Ola: “Toen ik net in verwachting was, belde ik Henja soms wel twintig keer op een dag: ‘Mam Henja, hoe werkt dit, waarom voel ik me zo, is dit normaal?’ In Syrië woonde ik samen met mijn familie: mijn moeder, vader, ooms, tantes, nichtjes. Ik was er niet aan gewend om alleen te zijn. Natuurlijk is mijn man Nour er, maar wij moesten ook nog een beetje aan elkaar wennen. We kregen een relatie tijdens de studie toerisme en management die we allebei volgden. Niet lang daarna begon de oorlog en kon Nour zijn huis niet meer uit. Twee jaar lang bestond ons enige contact uit af en toe een telefoongesprek. Toen het hem uiteindelijk lukte om te ontsnappen, zijn we stiekem getrouwd en gevlucht. Dat was onze huwelijksreis.

Huilen en knuffelen

Eenmaal in Nederland dacht ik dat we een nieuwe start zouden maken, maar dat bleek niet zo simpel. Het duurde lang voordat we een verblijfsvergunning kregen. Het eerste moment dat ik me een beetje thuis voelde, was in de opvang in Amersfoort. Daar leerde ik ook Henja kennen, met wie ik steeds langer en intensiever optrok: heel veel praten, maar ook samen huilen en knuffelen. Ze is zo’n sterke, krachtige en slimme vrouw. Ik kan alleen maar hopen dat ik op haar leeftijd hetzelfde in het leven zal staan als zij. Al na een paar weken begon ze steeds meer te voelen als mijn tweede moeder en ging ik haar mam Henja noemen, in mijn cultuur een teken van groot respect. Mijn eigen moeder woont inmiddels in Rhenen en heeft Henja ook ontmoet. Het eerste wat ze zei was: ‘Dankjewel dat je voor mijn meisje zorgt.’

PS:

Op zaterdag 23 september vindt de landelijke Open azc-dag plaats: een dag waarop veel asielzoekerscentra hun deuren openen voor het publiek. Omwonenden kunnen kennismaken met de bewoners, er zijn workshops, rondleidingen en kinderactiviteiten. Door met elkaar in gesprek te gaan, ontstaat meer wederzijds begrip. Wie een kijkje wil komen nemen, is meer dan welkom.

Vandaag is op Open azc-dag. Ben je benieuwd naar het leven in een asielzoekerscentrum? Neem van 12.00 tot 16.00 uur een kijkje in het azc bij jou in de buurt. Op openazc.nl vind je alle informatie.

Interviews: Fleur Baxmeer. Fotografie: Bart Brussee

Iedere dag (gratis!) de best gelezen berichten van Libelle in je mailbox? Meld je aan voor de Daily Update!

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden