null Beeld

Waarom 1 juli altijd al een belangrijke dag was voor columnist Etchica en vele anderen

Etchica Voorn (1963) is schrijver, columnist en talentcoach. Haar debuut Dubbelbloed won de Opzij literatuurprijs in 2018. Ze is getrouwd, heeft 1 zoon en woont met haar Jordanese groenteman Ko en witte herder Luna in Amsterdam. In 2020, toen alle coronamaatregelen nog van kracht waren, schreef ze onderstaande column ter ere van Keti Koti, de viering van de afschaffing van de slavernij.

Online redactie Libelle

Vanmorgen werd ik blij wakker en dacht: ik heb zin in heri heri. Energiek gooide ik mijn benen over de rand van mijn bed en plantte mijn voeten op de vloer. De maand juli is begonnen en er is reden genoeg om goedgemutst te zijn. Vandaag eindigen officieel de beperkingen die ons op slimme wijze coronaproof gevangen hielden. Hoera, we zijn vrij!

Zou de premier de eerste juli bewust als vrijheidsdatum hebben gekozen? Een symbolische daad om 2 vliegen in één klap te slaan: de verhitte gemoederen in onze samenleving verkoelen en mensen met elkaar verbinden?

3 oma’s geleden - op 1 juli 1863 – schafte Nederland namelijk de slavernij af in zijn toenmalige koloniën Suriname – waar mijn vader geboren en getogen is – en de Nederlandse Antillen. Er kwam een einde aan ruim 200 jaar slavernij. Lange tijd had ik geen idee dat Nederland, als enige kolonisator, nog 10 lange jaren erbij kaapte door de 'vrijgemaakte slaven' verplicht door te laten werken op de plantages tot 1 juli 1873. Maar ja, ik wist zoveel niet.

In het Oosterpark, om de hoek waar mijn huis woont, staat het nationaal slavernijmonument, gemaakt door Erwin de Vries. Telkens als ik voor het kunstwerk sta, lijken de figuren recht op me af te stevenen met de oerkracht van het overleven en het lijden dat eraan voorafging.

Op 1 juli is het Keti Koti, Surinaams voor ‘verbroken ketenen’, de herdenking van de vrijmaking die begint rondom het slavernijmonument. De plechtigheid wordt ingeleid met een plengoffer dat mij nog altijd koude rillingen bezorgt, dan volgen toespraken van de burgemeester en andere prominenten. Camera’s van de nationale en lokale televisie zwenken met hun lange knikboogarmen over de hoofden van de bont gekleurde en geklede menigte, zittend en staand in de felle zon. Daarna barst het festival los, waar ik mezelf vol overgave instort.

Etensgeuren dringen in mijn neus en het water loopt me in de mond. Met duizenden mensen heupwieg ik mee op ritmische muziek die van alle kanten op me afkomt, over de paden langs de honderden standjes gevuld met houtsnijwerk, boeken uit de Caraïbische literatuur, traditionele omslagdoeken, inheemse kledingdracht en eten. Veel eten. Hindoestaanse roti, Javaanse bami, Creoolse broodjes kip, pom en bakkeljauw. Op reusachtige ijzeren BBQ-drums worden bergen gemarineerde kip geroosterd. De saamhorige sfeer en de zich langzaam maar zeker vullende magen verzachten alle kleuren gezichten en doen de geesten samensmelten.

Dit jaar gaat het feest niet door. Op voorhand voelde ik me ontheemd, wat te doen op deze belangrijke dag? Toen las ik over het hartverwarmende alternatief ‘De Grootste Heri Heri Tafel’. Maar liefst 4000 porties heri heri, bereid door topchefs, zijn gratis af te halen op verschillende locaties, jammer genoeg alleen in Amsterdam. Mijn hunkering vanmorgen naar dit verrukkelijke gerecht met cassave, banaan en zoute vis was niet uit de lucht komen vallen.

In het Surinaams betekent heri zoveel als ‘heel’. Het verhaal wil dat de schotel eeuwen op het menu stond van de, oorspronkelijk Afrikaanse, tot slaafgemaakten en dat ze haar naam ontleent aan het feit dat de aardvruchten in hun geheel werden gekookt.

Maar bij navraag bij een tante antwoordde ze snuivend dat heri 'niets beduidende onzin' betekent, verwijzend naar de karige maaltijden die de mensen op de plantages kregen voorgeschoteld. Hoe dan ook, het gerecht is een regelrechte verbinding met onze voorouders en dus met onze geschiedenis.

Het waait en de zon schijnt. Een weertype dat past bij mijn stemming. Ik trek mijn mooiste pangi aan met bijpassende hoofddoek. Straks verorber ik een bordje heri heri. Zittend in het Oosterpark in harmonie met stadgenoten. We zijn vrij, wat een feest!

De beste berichten van Libelle in je mailbox ontvangen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Tekst: Etchica Voorn

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden