null Beeld

Waarom de kracht van hoop en positief denken zo belangrijk is

Hoop maakt het makkelijker om met stress en tegenslag om te gaan. En al is het maar een sprankje, het helpt ons óók bij het bereiken van een doel.

Maart 2020 was voor mij, net als voor veel anderen, een maand die ik het liefst in de prullenbak zou willen gooien. Deksel dicht, niet meer aan denken. Een week nadat premier Rutte de lockdown aankondigde, zou een groot festival plaatsvinden waar ik voor werk. In één klap was al dat werk van afgelopen jaar voor niets. April was niet veel beter: als zzp’er had ik weinig te doen, terwijl mijn man en ik nét het contract hadden getekend voor een XL verbouwing. Ondertussen raakte hij door de crisis zijn baan kwijt. Ik heb best wat middagen sip voor me uit zitten kijken in de tuin, met om me heen twee hysterisch blije katten: die zagen het vooral als een voordeel dat hun personeel veel thuis was.Toch bleef ik hopen dat het goed zou komen, en realiseerde me dat ik daar ook zelf iets aan kon bijdragen. Ik begon te zoeken naar nieuwe opdrachten, in hoeken waar ik eerder niet aan toekwam (want: te druk). Het leverde leuke nieuwe opdrachtgevers op en inmiddels draai ik zelfs meer omzet dan vóór corona. Mijn man is bezig met het werk dat hij al jaren wilde doen, maar waartoe hij nooit de stap durfde te zetten. En voor die verbouwing konden we een voordelige lening regelen.

Een eeuwige positivo wil ik mezelf trouwens echt niet noemen. Toch kwam ik er door deze crisis achter dat ik de moed niet snel opgeef. In tijden van stress andere manieren zoeken om mijn doel te bereiken, blijkt me creatief te maken. En hoop dat het ooit weer beter gaat, op welke manier dan ook, is daar een belangrijk onderdeel van.

Verkeerde associaties

Een aantal jaren geleden was het boek The Secret dé hit op zelfhulpgebied, zelfs Oprah was groot fan. Het idee: als je maar hard genoeg hoopt op een betere toekomst en deze ook visualiseert, wordt-ie je zo in de schoot geworpen. Helaas, zo eenvoudig is het meestal niet: wie alleen maar afwachtend hoopt, loopt al snel het risico naïef te zijn, óf weet als geen ander zijn problemen te ontkennen. Maar voor wie het goed aanpakt, is hoop eerder het érkennen van bepaalde problemen of een onbevredigende situatie, om vervolgens stappen te zetten die helpen hiermee om te gaan.

C.R. Snyder, een beroemde psycholoog die veel onderzoek deed naar dit onderwerp, zei dat hoop de mogelijkheid van een betere toekomst laat zien. Juist op de moeilijkste momenten zorgt het ervoor dat we door willen (en kunnen) gaan. Dit wil dus niet zeggen dat die droombaan vanzelf in de vorm van een dik betaald contract door de brievenbus komt klepperen, terwijl we zelf volledig relaxed op de bank liggen. Effectieve hoop is je actief richten op dingen waarvan je denkt dat ze je leven beter maken. Dit gaat niet vanzelf en er verschijnen geregeld wat beren op de weg, maar die weg gaat dan in elk geval wél de juiste kant op, aldus Snyder.

Marjon Bohré is psycholoog/trainer en stelt dat mensen vaak de verkeerde associaties hebben bij het woord ‘hoop’. “Je kunt hoop zien als puur een afwachtende emotie, maar het óók inzetten als een strategie om realistische doelen te stellen. Neem de gedachte: ‘Ik hoop dat corona snel voorbij is en alles beter wordt’. Het is onmogelijk om dat te beïnvloeden, zonder een arts te zijn die werkt aan een vaccin. Beter is het om na te gaan wat ‘dat alles beter wordt’ precies voor je betekent. Ik ben zelf ondernemer en mijn inkomen daalde sterk door de pandemie. In mijn geval betekende ‘beter’ bijvoorbeeld meer opdrachten binnenhalen. Een realistisch doel is dan kijken hoe ik mijn afspraken digitaal kan doen, of nieuwe dingen bedenken, zoals een webinar geven dat aansluit bij waar mensen op dit moment mee worstelen. Natuurlijk hoop ik ondertussen óók op een vaccin, het een sluit het ander niet uit. Maar dat is dan meer een wensbeeld, terwijl ik hoop ondertussen inzet om doelen te formuleren en die actief aan te pakken.”

Driestappenplan

En slim omgaan met hoop biedt nóg meer voordelen. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat hoop ons helpt om stress, angst en tegenslagen te managen. Ook draagt het bij aan gezondheid en geluk én motiveert het om positieve dingen te ondernemen. Hoopvolle mensen weten dat ze invloed hebben op hun leven en dat ze niet machteloos staan. Samen met andere positieve emoties, zoals moed en zelfvertrouwen, zorgt hoop voor een bredere kijk op situaties en meer creativiteit om problemen op te lossen. Kortom: hoop is dé eigenschap van veerkrachtige mensen.

Kun je dit ‘strategisch hopen’ leren? Jazeker, stelt Bohré, dit gebeurt voor een deel door de tegenslagen die je ervaart in je leven, en door de manier waarop je daarmee bent omgegaan. Marjon: “Opvoeding is daarbij belangrijk. Wat deden je ouders vroeger als je niet werd uitgekozen voor een hoofdrol in de schoolmusical? Gingen ze op hoge poten naar de juf om te klagen, of leerden ze jou je emoties hierover te uiten en om te gaan met teleurstelling?”

Gelukkig kun je je het ook op latere leeftijd eigen maken. Bohré adviseert bijvoorbeeld om te werken met een driestappenplan: “Stel ten eerste realistische doelen, die niet té specifiek zijn. Dus niet ‘ik hoop dat ik ooit in dat ene huis in die ene straat kan wonen’, want dan beperk je de mogelijkheden dat de wens uitkomt. Zeg eerder: ‘ik hoop dat ik een mooi huis met een grote tuin vind, in een gezellige buurt’. Bedenk vervolgens verschillende strategieën om dat te bereiken. Een plan A, maar ook een B en een C. Er is niet één weg die naar Rome leidt. En ten derde: heb er vertrouwen in dat je het kunt. Welke vaardigheden bezit je, die je kunt inzetten hiervoor? Hoe heb je eerdere vergelijkbare situaties opgelost? Welke mensen in je netwerk zijn beschikbaar om te helpen?”

Actie!

Zelf gaf ik een tijd geleden mijn kledingkast een grote opruimbeurt. De helft van de spijkerbroeken, rokjes en jurken die ik aantrok, bleek te klein (ehm, coronakilo’s). Ik verzamelde ze in een aparte bak en schoof ze achter in de kast, met de gedachte: ‘ik hoop dat ik ze ooit weer een keer ga passen’. Later schoot me mijn goede voornemen te binnen. Ik kan wachten en hopen wat ik wil, maar no way dat ik straks op magische wijze zomaar weer in die kleren pas. Dus ik besloot tot actie: elke dag een work-out van een halfuur via een handige app. Doordeweeks geen alcohol meer. Vaker fietsen in plaats van de auto. En zo nog wat maatregelen. Om mezelf te motiveren haalde ik mijn favoriete broek uit die verstopte bak, en hing hem aan een haakje in mijn slaapkamer. En jawel, laatst paste ik er zowaar weer in. Ik moet nog wel mijn adem inhouden om hem dicht te kunnen ritsen en ermee zitten is nog niet héél comfortabel, maar toch. Winst! Nu maar hopen dat er ooit een dieet wordt uitgevonden waarbij je afvalt als je chips eet. Want op zijn tijd een beetje hopen op onrealistische wensbeelden, is stiekem toch best lekker.

Inspiratie:

Een van de mooiste boeken over hoop is De zin van het bestaan, geschreven door de Joodse psychiater Viktor Frankl. Hij overleefde de Holocaust en wist, ondanks deze verschrikkelijke situatie, verbazingwekkend hoopvol te blijven. Zijn conclusie: mensen die hoop en een doel in hun leven bleven houden, hadden een grotere kans op overleving. Een andere inspirerende aanrader is De Keuze van Edith Eger, ook psycholoog en Holocaust-overlever. In haar onvergetelijke boek schrijft ze onder andere over hoe haar moeder, in de trein richting Auschwitz, vertelde dat niemand je gedachten van je kan afpakken. In het concentratiekamp hield Edith daardoor vast aan haar mantra: ‘Als ik vandaag overleef, dan zal ik morgen vrij zijn’. Zo kon ze hoop houden, in een situatie die hopeloos leek.Tekst: Sara Madou. Beeld: iStock.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden