ASCOT, ENGLAND - JUNE 22:  Queen Elizabeth II and Prince Andrew, Duke of York attend day 3 'Ladies Day' of Royal Ascot 2017 at Ascot Racecourse on June 22, 2017 in Ascot, England.  (Photo by Mark Cuthbert/UK Press via Getty Images) Beeld UK Press via Getty Images
ASCOT, ENGLAND - JUNE 22: Queen Elizabeth II and Prince Andrew, Duke of York attend day 3 'Ladies Day' of Royal Ascot 2017 at Ascot Racecourse on June 22, 2017 in Ascot, England. (Photo by Mark Cuthbert/UK Press via Getty Images)Beeld UK Press via Getty Images

Wat ging er mis met de Golden Boy van de Windsors, prins Andrew?

De Britse koningin houdt zielsveel van haar omstreden zoon Andrew. Hij mag nog steeds, net als vroeger met Sarah, naast zijn moeder gefotografeerd worden als ze naar de kerk gaan. Zelfs na het erbarmelijke interview over zijn vriendschap met multimiljonair en zedendelinquent Jeffrey Epstein.

Lievelingszoon van de Queen. Felbegeerde vrijgezel. Militaire held. Maar ook: wanbetaler en pompeuze braller. En de man die op die overbekende foto staat, een arm om het middel van een zeventienjarig meisje geslagen, met haar vermeende pooier op de achtergrond. Prins Andrew (60), het derde kind van koningin Elizabeth, heeft een enorm probleem en de vraag is of hij ooit in staat zal zijn zich te rehabiliteren. Waar ging het mis met de Golden Boy van de Windsors?

Oorlogsheld Randy Andy

Toen Andrew in 1960 werd geboren, was hij tweede in lijn van de troonopvolging. Zus Anne werd niet meegeteld. Elizabeth was inmiddels een ervaren koningin. De druk was eraf – Andrew was het kind dat ze vooral voor haar eigen plezier kreeg en is altijd haar lieveling gebleven. Een gevaarlijke voorkeurspositie voor een jongen wiens kansen op de troon alleen maar verder zouden afnemen. Als kind kwam hij goed mee op school en was hij heel sportief, als adolescent stond hij bekend als Randy Andy in het uitgaansleven van Londen. Veelbesproken was zijn relatie met Koo Stark, een actrice die voor haar werk weleens uit de kleren ging, wat destijds als schandalig werd beschouwd. Zijn carrière in het leger sprak mensen weer wel aan: Andrew schopte het tot helikopterpiloot, instructeur en kapitein van een oorlogsschip en vocht op schip HMS Invincible mee tijdens de Falklandoorlog.

Andrew trouwde in 1986 met Sarah Ferguson en kreeg die dag de titel Hertog van York, wat zijn prestige vergrootte. Het waren gouden jaren. In vergelijking met kroonprins Charles en prinses Diana en de spanningen die toen al tussen hen speelden, hadden Andrew en Sarah het samen heel gezellig. Ze kregen twee dochters, Beatrice (1988) en Eugenie (1990), maar begin jaren negentig ontstonden er toch barstjes in de relatie. Andrew was door zijn werk bij de marine vaak maanden van huis, Sarah zocht uitbundig haar heil bij andere mannen.

Haar gedrag genereerde zo veel negatieve publiciteit dat Buckingham Palace op een scheiding aandrong en die kwam er ook, maar Andrew en Sarah zijn nooit echt uit elkaar gegaan. Ze bleven toegewijde ouders van hun dochters én bleven gewoon samenwonen op hun landgoed Sunninghill (elk in een aparte vleugel, dat dan weer wel).Toen Andrew in 2007 naar de Royal Lodge op het terrein van Windsor Castle verhuisde, kocht Sarah het naastgelegen Dolphin House. Na een brand daar trok ze bij hem in en sindsdien wonen ze weer onder één dak. “Hij is en blijft mijn knappe prins”, zei ze niet zo lang geleden.

Dubieuze zaken, foute vrienden

De lossere relatievorm zorgde ervoor dat Sarah haar schulden weg kon schnabbelen en Andrew intussen meer vrijheid had dan een getrouwde man. Die vulde hij niet altijd even chic in. Hij laat zich zonder aarzelen in een helikopter van het Koninklijk Huis naar een nabijgelegen golfbaan chopperen om een balletje te slaan met vrienden. In Thailand genoot hij regelmatig van vakanties in gezelschap van schaars geklede jongedames. Na zijn carrière bij de marine ging hij aan het werk als onbezoldigd handelsambassadeur voor het Verenigd Koninklijk. Diplomaten zagen hem liever gaan dan komen. Arrogant, eigenwijs, niet te briefen. Dat zijn nog de aardigste dingen die er over hem werden gezegd. Naast geruchten over ongepast taalgebruik leverde het bovendien dubieuze contacten op met wapenhandelaren en buitenlandse potentaten.

Dat Timur Kulibayev, miljardair en schoonzoon van de president van Kazachstan, drie miljoen pond meer betaalde dan de vraagprijs voor het totaal vervallen Sunninghill is slechts een van de vele voorbeelden die het paleis zorgen baarde. Zijne Koninklijke Hoogheid diende in zijn rol meer zijn eigen portemonnee en die van zijn vrienden dan de Kroon. “Prins Andrew laat zich gemakkelijk verblinden als hij wordt geconfronteerd met immense rijkdom en is gevallen voor vriendschappen met slechte, corrupte en slimme mannen, niet alleen in de Verenigde Staten, maar ook in Libië, Uzbekistan, Tunesië en elders”, zo schreef een onderzoeksjournalist in 2015 in The Times. En een van die mannen was financier Jeffrey Epstein, de magnaat die Andrew uiteindelijk ten val zou brengen.

Seks met een minderjarige

Andrew kende Epstein al jaren en genoot van luxueuze vakanties in zijn villa’s en comfortabel reizen in zijn privéjets. Jeffrey wist de Yorks nog meer aan zich te binden door een deel van de voortdurende schulden van Sarah af te betalen. Hij kon met een prins in zijn entourage zijn eigen netwerk weer vergroten. Het komt erop neer dat hij Andrew in zijn zak had. De foto waarop de prins met zijn arm om Virginia Giuffre (destijds Virginia Roberts) staat, is in 2001 genomen. Zij zegt in opdracht van Epstein drie keer seks met hem te hebben gehad. Virginia was toen zeventien. In 2021 dient zij daar een officiële aanklacht over in.

Het contact met vriend Epstein kostte Andrew in 2011 al zijn rol als handelsambassadeur. Vorig jaar barstte de bom toen steeds meer bewijs naar buiten kwam over de warme banden tussen Andrew en Jeffrey.

Zoals bekend misbruikte Epstein vrouwen en meisjes en belandde hij in de cel. Tijdens zijn gevangenschap pleegde hij op 10 augustus 2019 zelfmoord. Aan het eind van dat jaar gaf Andrew een bizar interview aan de BBC dat was bedoeld om zijn naam te zuiveren, maar het tegenovergestelde opleverde. Het gesprek leverde dodelijke quotes op. Dat Andrew zei dat hij zich ‘te fatsoenlijk en eerbaar achtte om het contact met een vriend te verbreken’ was buitengewoon pijnlijk voor de slachtoffers van Epstein. Het zegt iets over zijn wereldbeeld dat hij het interview zelf ‘een groot succes’ noemde en ervan overtuigd was dat het hiermee klaar was.

Vanuit pr-oogpunt waren Andrews ontboezemingen ongeveer net zo schadelijk voor de monarchie als de reactie van het Britse koningshuis op de dood van prinses Diana in 1997. Het had in ieder geval grote gevolgen voor de prins. Hij raakte zo’n beetje al zijn beschermheerschappen kwijt en KPMG stopte met de sponsoring van zijn Pitch at the Palace (een project voor start-ups). Van de koningin moest hij zijn officiële taken neerleggen. Met name terugtreden als (ere)kolonel van de Grenadier Guards, een rol waar hij zeer trots op was, moet er bij hem flink in hebben gehakt.

ASCOT, ENGLAND - JUNE 22: (L-R) Queen Elizabeth II, Prince Andrew, Duke of York, Princess Anne, Princess Royal and Princess Beatrice of York are seen in the Parade Ring as they attend Royal Ascot 2017 at Ascot Racecourse on June 22, 2017 in Ascot, England.  (Photo by Chris Jackson/Getty Images) Beeld Getty Images
ASCOT, ENGLAND - JUNE 22: (L-R) Queen Elizabeth II, Prince Andrew, Duke of York, Princess Anne, Princess Royal and Princess Beatrice of York are seen in the Parade Ring as they attend Royal Ascot 2017 at Ascot Racecourse on June 22, 2017 in Ascot, England. (Photo by Chris Jackson/Getty Images)Beeld Getty Images

Hoe heeft het zo ver kunnen komen?

Sinds eind 2019 is de prins nog nauwelijks in het openbaar gespot. Hij golft op een besloten club en rijdt paard op het terrein rond Windsor Castle, verder zou hij zijn dagen vooral lezend doorbrengen. Insiders meldden dat hij voorspelbaar verongelijkt is onder de gang van zaken en nog steeds niet helemaal beseft dat hij echt fout zat met Virginia. Zijn situatie wordt niet geholpen door een nieuw relletje. Sarah en hij hebben opnieuw geldproblemen en zijn in Zwitserland aangeklaagd als wanbetalers omdat ze vijf miljoen pond schuld hebben bij de mede-eigenaar van hun chalet in Verbier. Daar komt bij dat Andrew 355.000 pond van een charity heeft gebruikt om privéschulden af te betalen. Het bedrag heeft hij inmiddels onder druk terugbetaald, maar het feit alleen al dat hij zoiets heeft gedaan, getuigt niet bepaald van integriteit dan wel noblesse oblige en maakt het zo goed als onmogelijk voor hem om nog ooit terug te keren naar een publieke rol binnen de Windsors.

Hoe heeft het zover kunnen komen? Vrienden omschrijven Andrew als een aardige man. Hartelijk en loyaal. Iemand die is opgegroeid in een luchtbel. Met als gevolg dat hij geen idee heeft van de privileges die hij geniet en ook niet echt beseft wat de waarde van geld is. Beetje raar, want hij is, zeker toen hij bij de marine werkte, vaak genoeg onder ‘normale’ mensen geweest om te weten hoe het echte leven werkt. Bedenk ook even dat hij al eerder is gestruikeld over zijn eigen, niet onaanzienlijke ego. Toen Andrew werd geboren, was hij tweede in de lijn van troonopvolging. Jarenlang heeft hij zich gewenteld in die rol binnen de royal eredivisie. Hij genoot van het prestige en van de waardering van zijn ouders. Elizabeth heeft zoals gezegd een enorm zwak voor hem. Zij vader, rouwdouwer Philip, had meer met de stoere, sportieve Andrew dan met de gevoelige, intelligente Charles. Andrew was de Golden Boy, de sportieveling, de playboy en de macho die mensen veel interessanter vonden dat Charles.

Stapje terug voor het Huis van York

Sinds de komst van prins William en prins Harry, en later de kleine Cambridge’jes en Archie, is Andrew steeds verder achteruitgeschoven in de hiërarchie: hij is nu achtste in de lijn van troonopvolging. Hij lijkt er geen rekening mee te hebben gehouden dat zijn moeder en vooral zijn broer Charles – die inmiddels toch al een paar jaar officieel kroonprins-regent is – een klein en efficiënt Koninklijk Huis voor ogen hebben om de monarchie te kunnen blijven rechtvaardigen tegenover de belastingbetaler. Diep in zijn hart heeft Andrew altijd gedacht dat het wel los zou lopen, dat hij als hertog van York aanzien zou houden én onderhouden zou worden én dat zijn dochters als fulltime royals eeuwig dekking zouden hebben van de Kroon.

Het liep anders. Beatrice en Eugenie hebben gewoon banen. Daarmee verdienen ze natuurlijk niet genoeg om zich een royal lifestyle te kunnen veroorloven. Gelukkig wonen ze allebei tegen minimale kosten in woningen van hun oma en gaan ze verstandig om met de toelage die uit het trustfonds van hun overgrootmoeder, de Queen Mum, komt. Ze doen een paar charitatieve dingen, maar afgezien van in een koets zitten en op het balkon staan bij Trooping the Colour hebben ze geen officiële rol. Dit steekt Andrew enorm, omdat hij zo het prestige van ‘zijn’ Huis van York ziet verdampen. Hij heeft nu een kleinere toelage, die passend is bij zijn huidige positie. Dat maakt het vermoedelijk verleidelijk om zijn titel te gelde te maken bij scharrige types die nog wél onder de indruk zijn van een Britse prins.

Sarah, Beatrice en Eugenie

De prins neemt moeilijk advies aan en is zo driftig dat hij ooit door een hek van Windsor reed omdat hij niet anderhalve kilometer wilde omrijden. Was hij maar niet zo eigenwijs geweest. Dan had hij vorig jaar nog aardig wat kunnen redden van zijn reputatie door te proberen de schade te beperken. Een mea culpa was op zijn plaats geweest. Het had hem gesierd als hij de kant van de slachtoffers van Jeffrey Epstein had gekozen en meteen zou hebben samengewerkt met de diverse onderzoeken. In plaats daarvan biedt hij volgens de openbaar aanklager ‘nul medewerking’ en heeft hij inmiddels drie formele verzoeken van de FBI om met hen te praten naast zich neergelegd. Hij zou hierbij officieel worden verhoord, het feit dat hij daaraan niet wil meewerken, zegt eigenlijk al dat hij veel te verbergen heeft en foute vrienden wil dekken.

Andrew lijkt zich zo steeds verder in het nauw te werken en ongewild ook zijn gezin – uitgerekend de mensen die hij graag binnen Buckingham Palace wil houden – mee te slepen. Maatje-voor-het-leven Sarah, die zich eerder wel distantieerde van Epstein, blijft hem loyaal verdedigen. Maar ze is zoals altijd financieel niet stabiel en moet uitkijken dat ze geen inkomsten aan schnabbels verliest door haar associatie met hem. Sinds hun scheiding heeft Andrew haar al vaak uit de schulden gered. Deels ongetwijfeld omdat hij echt veel om haar geeft en deels omdat Sarah álles weet van hem en miljoenen zou kunnen verdienen aan een onthullend boek. Zoiets ligt niet voor de hand zolang ze haar natje en haar droogje heeft, maar binnen het paleis zijn er zorgen dat ze naar buiten zou kunnen komen met onsmakelijke geheimen, als de nood te hoog wordt.

De halsstarrige houding van de prins heeft ook invloed op het leven van zijn dochters. Zij laten hem, net als hun moeder, niet vallen. Maar Eugenie heeft hem vanwege alle controverses liever niet meer bij events rond de galerie waarvoor ze werkt. En het lijkt er ook op dat hij Beatrice en de rest van de familie heeft beroofd van een sprookjesbruiloft op Windsor Castle. De eerder al sterk versoberde ceremonie is inmiddels helemaal afgeblazen vanwege de coronabeperkingen. Maar zelfs als er toch nog een groot feest komt, is het de vraag of hij haar zou kunnen weggeven zonder protesten van demonstranten. En hoeveel de Queen ook van hem houdt en hoe vaak ze zich ook door hem naar de kerk laat vergezellen, zolang het probleem van zijn vriendschap met Epstein niet is aangepakt, kan ze het niet maken om hem bij officiële momenten te laten zijn. Het zou de monarchie geen goed doen.

Hoe moet het nu verder?

Goed beschouwd heeft Andrew zijn kans op rehabilitatie al verspeeld. Hij kan niet worden uitgeleverd aan de Verenigde Staten, maar je kunt je afvragen of blijven zwijgen de beste optie is. “Wil je dit de rest van je leven boven je hoofd en je familie hebben hangen?” vraagt advocaat David Boies zich af. Hij vertegenwoordigt samen met anderen Virginia Giuffre. “Is dat wat je op je grafsteen wilt hebben: ik wist het recht te ontlopen?” Tenzij hij alsnog meewerkt, open kaart speelt en spijt betuigt, hebben de Queen en Charles geen andere optie dan Andrew uit beeld te houden. Zijn dagen zal hij vooral moeten doorbrengen in de Royal Lodge, zijn toelage zal worden verlaagd (wie niet werkt, heeft minder recht op security en vergoedingen) en zijn pensioen van de marine dekt op geen enkele manier zijn voorkeur voor privéjets en andere luxe zaken. Hij zal dus moeten bezuinigen en de rest van zijn leven verder in de anonimiteit moeten verdwijnen. Dat is het weinig aanlokkelijke vooruitzicht van een man met een enorm ego, die zijn hand grandioos overspeelde.

Tekst: Ella Vermeulen.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden