null Beeld

Wat is online profilering en hoe kun je deze praktijken voorkomen?

Het is vast geen onbekend scenario: je opent Google en de advertenties van de tas die je al zo lang wilt kopen vliegen je om de oren. Het is alsof de zoekmachine je haast toefluistert de aankoop te doen, terwijl je juist wilt sparen. Herkenbaar? Dergelijke situaties komen tot stand door jouw online profiel. Maar wat is dit eigenlijk, en hoe wordt zo’n profiel gecreëerd?

Advocaat Christiaan Alberdingk Thijm legt het ons uit.

Wat is een online profiel?

“Een online profiel is jouw online identiteit, en dat profiel is in grote mate niet door jezelf gemaakt maar door bedrijven gecreëerd. Ik heb dit de drie G’s genoemd, om het wat te vergemakkelijken. Gedrag, Geven en Graven. Oftewel: je online gedrag, wat je zelf geeft aan het internet en hoe interzetmachines graven naar jouw informatie”, steekt Christiaan van wal.

“Het geven, wat je zelf voedt aan het internet, heb je wel enigszins in de hand. Bijvoorbeeld de foto’s die je uploadt, wat je op je sociale media plaatst, of je openbare profielen online hebt enzovoorts. Het gedrag heb je iets minder in de hand. Dit bestaat uit in hoeverre mensen informatie over jou te weten kunnen komen aan de hand van jouw online gedrag. Hieronder vallen bijvoorbeeld de locaties die je deelt, de termen die je intikt op Google, maar ook hoe snel je typt. Aan de hand van al die gedragingen kan er een vrij duidelijk en specifiek beeld over jou als persoon gevormd worden. Over het graven heb je minder invloed als internetgebruiker. Dit gaat namelijk over algoritmes die bepalen wie jij bent en hoe jij eruit ziet.”

Persoonlijke informatie

Met zo’n profiel wordt er een vrij volledig profiel van jou gecreëerd, legt Christiaan uit. “Of je man of vrouw bent, hoe oud je bent, in welke buurt je woont, wat je inkomen is, of je gelovig bent, of je ziek bent, wat je liefhebberijen zijn, of je sport… er zijn zo’n 20.000 datapunten over jou bekend en aan de hand daarvan wordt er een plaatje van jou gemaakt." Dat persoonlijke plaatje kan ertoe leiden dat jij bepaalde advertenties wel of niet te zien krijgt als je online bent. Aas je bijvoorbeeld al langere tijd op dat mooie horloge? Dan is de kans groot dat de verleidelijke advertentie ervan je dagelijks voorgeschoteld worden. Probeer dan maar eens sterk genoeg te zijn om het klokje níet te kopen...

Informatiebubbel

Dit heet targeting en kán handig zijn, want het zorgt ervoor dat je sneller vindt wat je online zoekt. Maar er zit een keerzijde aan. “Het verdergaande gevolg is dat we allemaal in onze eigen informatiebubbel terechtkomen en we dus niet meer zo goed weten wat er om ons heen gebeurt omdat we simpelweg niet meer te zien krijgen op internet.” En daar zit het gevaar, legt Christiaan uit. "Als jij een truitje al gekocht hebt maar je de advertentie nog steeds blijft zien, kan dat een gevoel van opdringen veroorzaken. Bovendien kan iets aan jou voor een andere prijs worden aangeboden op basis van jouw profiel.”

Propaganda

Het verlies van controle is dus één ding. Maar Christiaan legt uit dat het in feite te maken heeft met het beïnvloeden van het individu. “De mate waarin je iemand kan beïnvloeden op basis van het online profiel is ontzettend groot. Je kunt het eigenlijk zien als een kleine vorm van propaganda, die er in het ergste geval voor kan zorgen dat je in zulke grote mate beïnvloed wordt dat je anders gaat denken over bepaalde thema’s. En dat heb je helemaal niet door omdat het zo subtiel gaat.”

Wat kun je doen?

Dit klinkt wellicht wat angstaanjagend, maar gelukkig zijn er dingen die je zelf kunt doen om je te wapenen tegen dergelijke praktijken. Christiaan deelt doelgerichte stappen die je kunt ondernemen om jezelf te beschermen tegen online profilering:

  • Wees je bewust van jouw sociale mediagebruik. Scherm je profielen af, en zet ze niet zomaar openbaar.
  • Gebruik een betere browser, Safari of Firefox zijn een stuk veiliger dan bijvoorbeeld Chrome.
  • Accepteer niet zomaar alle cookies, maar wees kritisch. Soms betekent dit dat je bepaalde websites niet kunt bezoeken, maar dit moet je dan maar op de koop toenemen.
  • Je hebt de mogelijkheid aan bedrijven te vragen welke informatie ze over je hebben. Dit heet een inzageverzoek. Dit is best de moeite waard om af en toe te doen, zodat je de controle over je online identiteit terugkrijgt. Hierdoor weet je welke informatie erover jou verzameld wordt.
  • Steun de Privacy Collective! Deze organisatie initieert en/of ondersteunt vorderingen op grond van misbruik van gegevens die resulteert in schendingen van privacyrechten met betrekking tot persoonsgegevens. Ga naar theprivacycollective.nl en geef een duimpje omhoog. Zo draag jij je steentje bij in de strijd tegen het stoppen van online profileren.

Internetfraude komt steeds vaker voor. Met onderstaande tips kun je dat voorkomen:

Iedere dag de best gelezen berichten van Libelle in je mailbox? Meld je aan voor de nieuwsbrief!

Beeld: iStock

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden