null Beeld

Zit je relatie in een dipje? Zó gebruik je de vakantie als een relatie-boost

Nee, een liefdesrelatie is geen auto, maar een beetje onderhoud op z’n tijd doet wonderen. Want hoe vaak zien we onze wederhelft niet als té vanzelfsprekend? Werk aan de winkel dus, en de vakantie is daarvoor een uitgelezen moment.

Het is vakantie. Tijd om samen te genieten van het goede leven. Rust, vrijheid, ontspanning en misschien weer eens tijd voor elkaar in bed. Of toch niet? De statistiek leert dat de vakantieperiode een riskant mijnenveld kan zijn. Na wekenlang samen doorbrengen kan het opeens duidelijk worden: de koek is definitief op. Dit niet nog een keer. De meeste scheidingen worden dan ook na de vakantie ingezet. Dus kan het ook anders? Kunnen we de vakantieperiode misschien juist inzetten om niet alleen onszelf maar ook onze relatie een opkikker te geven?

Stineke (39) weet het nog goed. “Zoals dat gaat als je kleine kinderen hebt, was het de dag voor de vakantie een en al stress. Vrienden kwamen in ons huis dus alles moest schoon. Mijn man was nog op zijn werk, hij had het al wekenlang erg druk. Ik kookte het avondeten en terwijl ik de kinderen naar bed bracht, opende mijn man zijn laptop nog even. Toen ik na drie boekjes voorlezen uitgeput naar beneden kwam en in de keuken een grote rotzooi aantrof, ontplofte ik. Om af te koelen liep ik de deur uit. Toen ik terugkwam, kennelijk eerder dan verwacht, reageerde mijn man als door een wesp gestoken. Geïrriteerd klapte hij zijn laptop dicht en begon demonstratief de keuken op te ruimen. Die nacht lag ik te malen. Er was iets, ik voelde het. Iets met die laptop en zijn werk. Bij het krieken van de dag sloop ik naar beneden en opende zijn laptop. Een datingsite. Hij wilde haar ook graag ontmoeten, kon ze over 2 weken? Gewoon onder zijn eigen naam. Zo gingen we die dag op vakantie.”

Sluitpost

Elke lange relatie kent slechte tijden, daar is geen ontkomen aan. In de maalstroom van het leven kun je als partners flink onderuitgaan. Een depressie, vreemdgaan, een chronisch ziek kind, een verhuizing, ouders die hulpbehoevend worden en steeds meer een beroep doen op de toch al schaarse vrije tijd. Het kost tijd, energie, samenwerking en soms ook gewoon een flinke portie mazzel om dit alles het hoofd te bieden. De verleiding om te vluchten ligt op de loer en de verleidingen zijn legio. Die leuke collega op het werk die wél aandacht geeft, dat tijdverslindende project waarmee we bewondering oogsten, de fles wijn die altijd koud staat bij de buurvrouw. De relatie delft maar al te vaak het onderspit, want ach… die partner is er immers toch wel? Voor we het weten, wordt onze relatie een sluitpost. In de vakantie maken we het wel weer goed, denken we dan. Dat kán goed gaan, maar als het al een tijdje niet zo lekker loopt tussen twee partners kan die langverwachte vakantie weleens heel anders uitpakken dan we hadden gehoopt. Gesprekken stokken, irritaties lopen op… weer in verbinding komen met elkaar blijkt helemaal niet zo vanzelf te gaan.

5 onmisbare ingrediënten

De Amerikaanse psychotherapeut Mira Kirshenbaum is er duidelijk over in haar boek Scheiden of blijven, een boek dat kan helpen om te beslissen of we de handdoek in de ring willen gooien of juist nog extra willen investeren. Als we het op vakantie goed hebben met elkaar, is dat volgens Mira een aanwijzing dat het de moeite waard is om door te gaan. We vinden elkaar kennelijk onder prettige omstandigheden nog leuk, maar thuis gaat het minder. Dat laatste moet dan volgens haar wel zijn oorzaak hebben in externe omstandigheden zoals te veel werkdruk of andere stress. En daar is wat aan te doen. De truc is volgens Mira de thuissituatie zodanig aan te passen dat er meer tijd en ruimte ontstaat voor ontspanning.

In haar laatste boek, De prins op het witte paard, vertelt ze wat de 5 onmisbare ingrediënten zijn voor een goede relatie: je op je gemak voelen bij elkaar, je veilig voelen in de relatie, het leuk vinden om samen te zijn, passie en genegenheid en wederzijds respect. “Is de grootste verliefdheid voorbij, dan kom je erachter of je relatie deze 5 aspecten heeft. Zo niet, dan kun je er beter een punt achter zetten. Het voelt goed om samen te zijn of niet, dat kun je niet afdwingen, ook niet met relatietherapie.”

Veiligheid

Daar zit zeker wat in, maar als relatietherapeut heb ik ook andere ervaringen. Zeker als er kinderen zijn, is het voor partners altijd de moeite waard om uit te zoeken waarom je je niet goed en veilig voelt bij elkaar. In de hechting tussen kind en ouder kan er iets zijn misgegaan wat zich nu mogelijk wreekt in de relatie met de partner. Vaak blijkt dat er sprake is van een negatief patroon dat gaandeweg is ontstaan. Eenmaal daarin verstrikt kan het al gauw bergafwaarts gaan. De zogeheten negativiteitsbias treedt in: elke keer krijgen we weer bevestiging van het negatieve beeld van onze partner. De mooie dingen kúnnen we niet eens meer zien omdat ze worden ondergesneeuwd door een berg van negativiteit. In relatietherapie leer je dat patroon herkennen en vooral ook hoe je er samen uit kunt komen. Met gerichte oefeningen, inzichten en openheid kan er een nieuwe relatie ontstaan waarin de veiligheid groeit.

Relatie-impuls

Maar misschien is relatietherapie niet nodig en kunnen we, als we het een beetje slim aanpakken, de vakantie gebruiken voor een nieuwe relatie-impuls. Hoe dan? Allereerst door bewustwording. Doe een stapje terug en kijk eens naar de relatie als een bedrijf. Misschien zakelijk, maar er zijn genoeg psychologische theorieën die een relatie zien als een uitwisseling met baten en kosten. De Amerikaanse psycholoog en professor Caryl Rusbult (in 2010 overleden) zag de relatie als een sociale bank. Zolang de baten de kosten overstijgen, is er niks aan de hand en even in het rood staan kunnen de meeste relaties ook wel aan. Dan investeren we wat meer, bijvoorbeeld als onze partner een drukke tijd heeft op het werk, in de overtuiging dat dit op een dag wel weer wordt rechtgetrokken. “Maar,” zo zei deze professor, “eenzijdige investeringen moeten niet te lang duren, want dan wordt het gevaarlijk. Niemand houdt dat op de lange duur vol.” Kijk daarom eens naar wie wat in de relatie investeert. Vaak blijkt onze partner er heel andere ideeën op na te houden over wat hij of zij voor de relatie doet. Die inspanningen zien we misschien niet als investering omdat ze niet direct te maken hebben met onze behoeften in de relatie. Je gebruikt als partners dan ieder ‘andere valuta’. Dat boven tafel krijgen, geeft al veel ruimte.

Analyseer het huwelijk

Maartje (43) werkt op de marketingafdeling bij een vliegmaatschappij en is gewend bij elk project zogeheten SWOT-analyses te maken: Strengths, Weaknesses, Opportunities en Threats. “Toen mijn relatie met Job te lang in een dip bleef hangen, heb ik zo’n analyse van ons huwelijk gemaakt. Sterke kanten waren er genoeg, zwakke helaas ook. Toen ik nadacht over kansen en bedreigingen floepten er opeens een heleboel lichtjes aan. Het was zo veel simpeler dan ik dacht: tijd bleek de allesbepalende factor. Job en ik waren allebei zo gericht op onze carrière dat dit een bedreiging voor onze relatie was geworden. Alles liep zogenaamd op rolletjes, we hadden een lieve au pair, genoeg geld en waren gezond, maar toch knaagde de leegheid. En opeens wist ik waarom: we zagen elkaar amper. Hoe konden we verwachten dat we de weinige tijd die we samen doorbrachten ook nog eens sprankelend en inspirerend zou zijn? We waren ’s avonds kapot en in het weekend moest er ook nog uitgebreid worden gesport en geborreld met vrienden. Toen de kinderen die avond in bed lagen, kaartte ik het aan. Tot mijn verbazing begon Job te huilen. Het bleek dat hij zich al maandenlang onder enorme druk voelde staan om alles vol te houden. Voor de buitenwereld waren we het perfecte stel: gezonde en slimme kinderen, knap, succesvol, altijd actief. Maar onder die vernislaag waren we hard op weg onszelf te verliezen. We zegden onze reis naar Bali af en besloten met de kinderen op fietsvakantie te gaan, met tentje en al. Toegegeven, dat was een wel erg groot contrast, maar de behoefte om te minderen werkte overal in door. We waren er opeens zo van doordrongen wat er op het spel stond. Elke avond maakten we een wandeling terwijl de kinderen met vriendjes op de camping speelden. Die wandelingen hebben ons huwelijk gered. Alsof we samen een nieuw project startten, begonnen we met nadenken over de vorm van onze relatie, wat voor gezin we wilden zijn, onze waarden, hoe we er over 5 jaar voor wilden staan en welke keuzes we daarvoor het komende jaar zouden moeten maken. Bij thuiskomst zei Job zijn baan als artdirector op en ging hij thuis voor zichzelf werken om veel bij de kinderen te kunnen zijn. Ik ging een dag minder werken en liet mijn baas weten na 5 uur geen werkmails meer te beantwoorden. Van de au pair namen we afscheid. Natuurlijk hebben we nog af en toe lastige dagen, maar dat hoort erbij. Deze vernieuwde relatie past zo veel beter. Er is meer ruimte en ontspanning en dat werkt door in hoe we ons allemaal voelen.”

Klassiek patroon

In het geval van Stineke lukte het niet op eigen kracht. “De vakantie was nog best oké, mijn man schaamde zich diep toen ik hem met de datingsite confronteerde wat mij in eerste instantie een gevoel van macht en een morele overwinning gaf. Ik was de goeie, hij de slechterik. Na een paar dagen van zon, ontspanning en lekker eten verzachtte de sfeer tussen ons. Ik ‘begreep’ hem ergens ook wel. De laatste tijd zat ik voortdurend op hem te vitten. Na de geboorte van de kinderen was ik steeds perfectionistischer geworden. Uit onzekerheid over mijn moederschap wilde ik het in alles zo goed mogelijk doen. Hij kon daar niet aan tippen en had het uiteindelijk maar opgegeven – het was immers nooit goed. Ongemerkt waren we in het klassieke patroon terechtgekomen waarin ik hem continu achter de broek zat en hij zich verschool achter tv, werk en dus ook datingsites. Ik werd steeds kritischer, hij sloeg op de vlucht. Vanwege onze kinderen besloten we in therapie te gaan. Dat hadden we veel eerder moeten doen – de schellen vielen ons van de ogen. Eindelijk een concreet handvat om onszelf bij de lurven te pakken en samen te constateren: daar gaan we weer, we zitten weer in dat patroon. We hebben er ook vreselijk gelachen, vooral achteraf als we in de lift stonden. Na tien sessies zat ik veel beter in mijn vel, ik voelde me veel meer gehoord en gezien en snapte ook zijn kant van het verhaal. Het wederzijdse gevoel van veiligheid werd weer sterker en de sfeer thuis honderd procent beter. Het is nu 2 jaar later, maar onze kinderen hebben het er nog over, dat er opeens weer gelachen werd aan tafel.”

Tips voor een goed gesprek

De vakantie is bij uitstek een periode om stil te staan bij wat er goed gaat en wat er verbeterd kan worden. Maak het niet te zwaar, geniet van de vrije tijd en maak plannen voor elke dag iets leuks. Bewaar ‘zware’ gesprekken voor enkele vooraf bepaalde momenten en kader dit goed af, bijvoorbeeld maximaal 3 kwartier. Evalueer het jaar. Wat ging goed en wat kan beter? Luister naar uw partner en vraag door zonder in de verdediging te gaan.

  1. Stel individuele, relatie- en gezinsdoelen. Maak het een gezamenlijk project. Als je kinderen hebt: betrek hen erbij. Wees mild naar uzelf en elkaar.
  2. Moeite om een gesprek gaande te houden? Gebruik vragenkaartjes. Goede kaartjes zijn die van Skin Deep Media (USA), met vragenkaartjes voor stellen en voor gezinnen. In het Engels.
  3. Elke lange relatiekent goede én slechte tijden, daar is geen ontkomen aan.
  4. Stel verwachtingen bij. Denk na een periode vol spanning niet dat de vakantie alles goedmaakt. Wees mild voor uzelf en uw partner en focus eerst op ontspanning. Probeer pas als dat is bereikt, constructieve gesprekken te voeren.
  5. Bereid goed voor. Probeer tegemoet te komen aan de behoeften van allebei. Overleg en maak een indeling waarbij ieder aan zijn trekken komt. Bereid uitstapjes goed voor. Zo wordt geen tijd verspild aan twijfelen en zoeken.
  6. Wees mild. Voor veel vrouwen is dit lastig: kritiek inslikken. Bedenk bij elke irritatie wat het échte gevoel is. Vaak zit er onder boosheid een kwetsbaarder gevoel, meestal verdriet. Probeer dat toe te laten en eventueel te delen. Niemand is verantwoordelijk voor dit gevoel, het is tenslotte úw boosheid of verdriet.
  7. Maak een relatiewaardentaart. Welke onderdelen in een relatie zijn voor u belangrijk? Familie, samen sporten, veel bij elkaar zijn of juist wat meer apart van elkaar doen, filosofische gesprekken voeren? Maak een taart met vijf punten, voor elke relatiewaarde één, en verdeel die punten naar belangrijkheid. Hoe essentiëler een relatiebehoefte is, hoe groter de taartpunt. Kijk dan hoe de relatietaart van de ander eruitziet en bespreek de verschillen.
  8. Stel een doel. Waar wilt u heen met de relatie? Hoe wilt u zich over vijf jaar voelen en wat is daar het komende jaar voor nodig?
  9. Geef. Focus 1 of 2 dagen op wat je partner prettig vindt. Dat zet een positieve stroom in werking, vaak wordt een partner hier ook gevend van.
  10. Ken jezelf Bedenk wat u nodig heeft om te ontspannen en zorg daarvoor. Bijvoorbeeld elke ochtend een rondje hardlopen of wandelen door de mooie omgeving en op de terugweg langs de bakker.
  11. MediteerHeadspace is een app vol (Engelstalige) meditaties, van waardering tot omgaan met irritatie. In 3 tot 10 minuten ontstaat er een positieve vibe.

Vrij

In veel lange relaties is sex een sleur geworden. Zonde, want vrijen is fijn, lekker, verbindend en gezond. De gelukshormonen endorfine en dopamine die erbij vrijkomen zijn een weldaad voor lichaam en geest. De vakantie is een mooie periode om de draad op te pakken. Als er een tijd niet is gevreeën: rustig aan. Eerst een paar dagen alleen strelen en masseren en elkaar in de ogen kijken. Het belangrijkste is dat sex geen taboe wordt. Om de lust aan te wakkeren, kunt u elkaar misschien voorlezen. Uit Erotische Intelligentie van Esther Perel bijvoorbeeld of prikkelende verhalen die onder andere zijn te vinden op shespot.nl.

Tekst: Francisca Kramer. Beeld: iStock.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden