null Beeld Shutterstock / Wirestock Creator
Beeld Shutterstock / Wirestock Creator

Zoemende zaken

Zo herken je een ‘monsterwesp’

De Aziatische hoornaar verspreidt zich over Nederland. Inwoners worden opgeroepen om ogen en oren open te houden voor de gevreesde ‘monsterwesp’. Er werden afgelopen jaar in heel Nederland liefst zeventien nesten gevonden. De laatste vondst is de meest noordelijke ooit in Nederland en dat baart zorgen.

RedactieShutterstock / Wirestock Creator

Hoewel de monsterwespen – twee keer zo groot als een gewone wesp – voor mensen niet gevaarlijk zijn, vragen EIS Kenniscentrum Insecten, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit NVWA en onder meer de provincie Utrecht, mensen die deze exoot spotten er meteen melding van te maken. De kans bestaat dat de hoornaars dit jaar vaker dan ooit te zien zullen zijn.

De hoornaar, een van oorsprong Aziatisch insect dat rond 2004 vermoedelijk vanuit China naar Frankrijk kwam overwaaien, wordt sinds een aantal jaar waargenomen in Nederland. Zeeland had in 2017 de landelijke primeur, toen de Aziatische hoornaar voor het eerst in Nederland werd gezien. “In 2018 werd de hoornaar een paar keer gezien. In 2019 was het weer rustig, maar in 2020 barstte het van de waarnemingen. Op 26 plekken werd de hoornaar gezien: er werden in totaal 17 nesten gevonden”, vertelt Wilfred Reinhold van Platform Stop Invasieve Exoten.

Snacks

Sinds mei druppelen er opnieuw meldingen binnen, onder meer in Middelburg (Zeeland), Etsberg en Guttecoven (Limburg), en Milheeze en Bergen op Zoom (Noord-Brabant). En één buitengewoon opvallende waarneming: het hoornaarnest dat vorig jaar werd aangetroffen in Veenendaal. “Die waarneming was bijzonder, nog nooit werd er zó noordelijk een hoornaar gezien in Nederland. Hij werd daarvoor vooral in het zuiden gespot, in Zeeland, Noord-Brabant en Limburg”, aldus Reinhold.

De hoornaar werd vrijwel direct aangepakt: het nest werd opgespoord, bestreden met gif en weggehaald. Dat wil niet zeggen dat het probleem daarmee is opgelost. “Of we er op tijd bij waren, is niet helemaal zeker. De koninginnen vliegen lange afstanden om te paren met mannetjes, dus het kan best zijn dat de hoornaar zich al had verspreid op het moment dat het nest werd aangetroffen en zich dus heeft verspreid op meerdere plekken in het gebied.”

LEIDEN - Een opgezette Aziatische hoornaar in museum Naturalis. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
LEIDEN - Een opgezette Aziatische hoornaar in museum Naturalis.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

En dat scenario is verre van ideaal. Het is namelijk van groot belang dat de Aziatische hoornaar bestreden wordt, weet Reinhold. Hoewel het beestje voor de mens niet gevaarlijk is, vormt de hoornaar een grote bedreiging voor insecten. “De hoornaar zelf eet ontzettend veel insecten, maar daarnaast hebben ze vaak duizenden larven die ook nog eens veel voedsel nodig hebben. Om die reden proberen we dan ook te voorkomen dat ze zich vestigen of verder uitbreiden.” Vooral de honingbij, maar ook rupsen en spinnen zijn smakelijke ‘snacks’ voor het gevaarlijke beestje.

Maar zo’n hoornaar opsporen? Dát is zo simpel nog niet, want Nederland kent slechts enkele experts. Om deze reden roepen de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en de provincie Utrecht mensen dan ook op om de ogen goed open te houden. Reinhold: “We willen burgers gebruiken om de beestjes op te sporen. Wie een Aziatische hoornaar ziet, wordt gevraagd om de provincie te informeren, zodat zij het diertje vervolgens kunnen bestrijden.”

Makkelijker gezegd dan gedaan, moet gezegd worden. “EIS, het kenniscentrum voor insecten, krijgt soms honderd waarnemingen op een dag binnen, waarvan er 99 géén hoornaar blijken te zijn.” En dat is zo gek ook niet: het beestje lijkt op een Europese hoornaar, een wespensoort die erg veel voorkomt in Nederland.

Hoe worden de twee dan uit elkaar gehouden? “De Aziatische hoornaar is iets groter dan een bij. Hij is donker, écht zwart, een heeft een soort geel-oranje vlek op zijn achterwerk. Als je twijfelt, kan het handig zijn om een app als Obsidentify te gebruiken. Een fotoherkenningsapp waarmee je snel kunt identificeren om welk beestje het gaat.” Een foto nemen is áltijd een goed idee, weet Reinhold. “Zo kunnen de experts online nog eens goed meekijken.”

Door het nest van vorig jaar is de kans aanwezig dat oplettende insectenspotters de hoornaar dit jaar in de provincie Utrecht tegenkomen. “Met name in de buurt van Veenendaal, maar ook in een wijde cirkel van zo’n 70 kilometer eromheen, zou hij zich inmiddels verspreid kunnen hebben.”

Aziatische hoornaar gespot, en dan?

Wie een Aziatische hoornaar spot ,moet allereerst niet bang zijn. Ze hebben het vooral op bijen gemunt, en doen een mens in principe geen kwaad. Maar jaag het insect niet op.

Als het lukt, kun je een foto maken van het insect. Zo kunnen experts later met zekerheid zeggen of het om deze specifieke hoornaar ging. De foto en locatie kunnen worden doorgegeven op Waarneming.nl en bij het EIS, het kenniscentrum insecten.

Indien mogelijk kun je een hoornaar volgen tot het nest. Dan is direct duidelijk waar de insecten vandaan komen. Het is de bedoeling dat een nest daarna verdelgd wordt, door een professional.

Bron: AD

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden