IJzertekort Beeld Getty Images
IJzertekortBeeld Getty Images

Zó herken je ijzertekort (en zo vul je het aan)

Een ijzertekort komt vaker voor dan je denkt en kan grote invloed hebben op je dagelijkse functioneren. Maar hoe weet je nu of je een tekort hebt? Wat zijn de symptomen en hoe krijg je je ijzerpeil goed en stabiel?

Demi SchoenmakersGetty Images

Je lichaam heeft ijzer nodig om hemoglobine aan te maken. Dit is een stofje in de rode bloedcellen die ervoor zorgt dat de zuurstof uit je longen naar alle cellen in je lichaam gaat. Wanneer je een ijzertekort hebt, verstoort dat proces en krijgt je lichaam niet voldoende zuurstof. Dit kan leiden tot onder andere vermoeidheid. Maar ijzer heeft ook nog andere functies. Het mineraal helpt bij de afbraak van schadelijke stoffen in je lichaam en bij de productie van afweerstoffen die het immuunsysteem versterken.

Symptomen ijzertekort

Er zijn verschillende symptomen waarvan je last kunt hebben als je te weinig ijzer binnenkrijgt. We zetten ze op een rijtje:

Heb je last van één of meerdere van deze symptomen en denk je een ijzertekort te hebben? Ga dan langs je huisarts. Hij of zij kan met een eenvoudige bloedafname zien of je ijzerpeil oké is.

Oorzaken en gevolgen

Oorzaken ijzertekort

De meeste mensen die gezond eten en leven, hebben voldoende ijzer in hun lichaam. Toch kun je soms alsnog te weinig ijzer binnenkrijgen. Een ijzertekort kan verschillende oorzaken hebben:

  • Bloedverlies door ziekte of menstruatie kan leiden tot ijzerarmoede. Dit is dan ook de reden waarom vrouwen een hogere ijzerbehoefte hebben dan mannen. Vrouwen verliezen over het algemeen meer bloed dan mannen. Te beginnen met je menstruatie.
  • Een vegetarisch eetpatroon kan voor een ijzertekort zorgen, omdat dierlijke producten in grote mate onze ijzertoevoer verzorgen. Je moet goede vervangers in je dieet hebben om geen tekort te krijgen.
  • Soms neemt je lichaam het mineraal niet goed op in je darmen. Dit kan komen door bijvoorbeeld een darmaandoening.
  • Langdurige fysieke inspanning kan ook een ijzergebrek veroorzaken.
  • In bepaalde periodes heeft je lichaam meer behoefte aan ijzer. Dit geldt bijvoorbeeld voor kinderen in de groei, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven. Je kunt dan normaal gesproken voldoende ijzer binnenkrijgen, maar ineens toch last hebben van een tekort.

Gevolgen

Het is belangrijk om je ijzerpeil weer op te krikken als je een tekort hebt, aangezien dat op een geven moment schade kan veroorzaken. Zo kan een ijzertekort uiteindelijk leiden tot bloedarmoede (anemie). Bovendien hebben kinderen in de groei ijzer nodig om hun denkvermogen en spiercoördinatie te ontwikkelen.

Voeding en supplementen

Gezond voedingspatroon

Wie gezond eet, heeft normaal geen probleem met ijzer. Mocht je wél last hebben van een tekort, dan kun je dit voorkomen door goed op je voeding te letten. Door bepaalde voedingsmiddelen toe te voegen aan je maaltijden, kun je er al voor zorgen dat je meer ijzer binnenkrijgt. Kortom: gezond en gevarieerd eten is de eerste stap. Benieuwd naar echte ijzerrijke voedingsmiddelen? Je leest het hier.

Er bestaan twee vormen van ijzer:

  • Heem-ijzer vind je in dierlijke producten (zoals vlees, vis, gevogelte en eieren) en wordt heel goed door het lichaam opgenomen.
  • Niet-heemijzer komt voor in plantaardige producten (zoals fruit, brood, graanproducten, noten, zaden en groenten), en wordt minder efficiënt opgenomen.

Belangrijk is om te weten dat koffie, thee en calcium de opname van heem- en niet-heemijzer verlagen, terwijl vitamine C de opname juist verhoogt. Om het ijzer uit plantaardige producten goed op te nemen, kun je beste groenten en fruit eten die rijk zijn aan deze vitamine. Eet dus lekker veel citrusvruchten, kiwi’s, aardbeien en tomaten. Combineer dit bijvoorbeeld met je lunch om zo het ijzer uit brood beter op te nemen.

Supplementen ijzertekort

Ook zijn er supplementen met ijzer. Deze tabletjes kunnen je ijzertekort aanvullen, maar let wel goed op: een teveel aan ijzer is ook niet gezond. Bij een chronisch teveel aan ijzer door bijvoorbeeld inname van een multivitamine met ijzer gedurende lange tijd, kan ijzer gaan reageren met peroxiden en de vorming van vrije radicalen verhogen. Dit kan leiden tot slijtage en kan allerlei ziekten bevorderen. Slik dus niet zomaar supplementen met ijzer en doe dit altijd in overleg met je huisarts of een voedingsdeskundige.

Is het geen ijzertekort, maar heb je naast vermoeidheid ook last van spierkrampen? Dan je een magnesiumtekort hebben. Dokter Rutger legt uit wat het is:

Bron: Healthline, Sanquin, Voedingscentrum

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden