null Beeld

Zo pak je een carrièreswitch aan: “Ik vond het tijd om een maatschappelijke stap te zetten waar ik passie voor heb”

Voor wie al langer droomde van een baan voor de klas kan de coronacrisis – en het groeiende lerarentekort – net dat laatste zetje zijn. Hoe pak je zo’n carrièreswitch aan?

Ontdek of het onderwijs echt bij je past

Op onderwijsloket.com staan alle vragen en antwoorden over werken in het onderwijs. Het loket organiseert ook online evenementen en inspiratiecolleges, waarin zij-instromers en leraren hun ervaringen delen. Verzamel zo veel mogelijk informatie en praat met leraren. Van Vroonhoven ging naar een paar verschillende basisscholen voor een snuffelstage. “Door op meerdere scholen van het vak te proeven en de verschillen tussen die scholen te ervaren, ontdekte ik wat bij mij past.”

Zoek uit of het financieel en praktisch haalbaar is

Een carrièreswitch kan (tijdens de studietijd) een stap terug in salaris betekenen, dus het is verstandig eerst te kijken of dat financieel haalbaar is. Ook in praktische zin zal er veel veranderen. Hoe ziet de werk- en studieweek er straks uit en is dat te combineren met een druk (gezins)leven? Maak dat concreet én wees realistisch. Uit onderzoek van het Landelijk Overleg Leraren-opleiding Basisonderwijs (LOBO) blijkt namelijk dat zo’n 20 procent van de zij-instromers uitvalt, mede doordat ze onderschatten hoe zwaar het is om twee jaar lang te studeren en te werken. Ook belangrijk: ben je bereid om weer een beginner te zijn? Van Vroonhoven: “Wie de overstap maakt, moet een paar jaar studeren en zal straks de minst ervaren leraar van de school zijn. Dat betekent feedback krijgen van collega’s die vaak veel jonger, maar wel ervarener zijn. Gun het jezelf om fouten te maken en nieuwe dingen te leren.”

Kies de juiste studieroute

De pabo is een hbo-opleiding om leraar in het primair onderwijs te worden. Om te starten is een mbo4- of havodiploma nodig. Wie dat niet heeft, kan een 21+ toets doen om toegelaten te worden. In tegenstelling tot jongeren, kiezen volwassenen vaak voor de deeltijd-pabo. Met deze studie volg je colleges aan een hogeschool en loop je een aantal dagen per week stage. De studie van € 1200,- à € 2100,- per jaar betaal je zelf, met eventuele tegemoetkomingen en/of subsidies. Afhankelijk van eventuele vrijstellingen vanwege vooropleidingen duurt de studie twee tot vier jaar. Wie al een hbo- of universitaire studie heeft afgerond, kan kiezen voor zij-instromen. Via deze weg sta je direct voor de klas en kom je bij de school in dienst, de opleiding wordt door de school betaald. Je geeft twee à drie dagen per week les, de andere dagen zijn bestemd voor opleiding. Na maximaal twee jaar heb je je lesbevoegdheid.

Volgens Van Vroonhoven valt voor beide studiewegen wat te zeggen. “Het voordeel van zij-instromen is dat zowel de studie als de werkuren op school worden betaald. Het voordeel van de deeltijd-pabo is de mogelijkheid om tijdens stages verschillende scholen uit te proberen. Een montessorischool bijvoorbeeld, een school met een bepaalde geloofsovertuiging of het speciaal onderwijs. Ik doe heel bewust de DigiPabo vanwege de flexibiliteit, ik studeer wanneer het mij uitkomt. Anderen vinden het juist fijn om een keer per week naar de hogeschool te gaan.”

Kies de juiste school door naar open dagen te gaan en met mensen te spreken die de studie hebben gedaan. Er zijn ook speciale opleidingen voor vernieuwend onderwijs en de vrije school. Bedenk vooraf in welke stad of dorp je zou willen werken en kies een pabo die samenwerkt met de schoolbesturen in de buurt.

Aan de slag!

Van Vroomhoven zit inmiddels in het tweede jaar van de DigiPabo en heeft op drie basisscholen in Den Haag stagegelopen. “Elke school is anders, staat in een andere wijk, dus ik kom in aanraking met kinderen en ouders van allerlei verschillende achtergronden en nationaliteiten. Dat is ontzettend leuk en ik leer er heel veel van.” Ze heeft nog geen dag spijt gehad van haar keuze om de financiële wereld vaarwel te zeggen. “Ik kan intens genieten van een meisje dat enorm trots is omdat ze een som opeens appeltje-eitje vindt. Of van een stille, introverte jongen die zelfverzekerd naar een volgende klas gaat en zegt: ‘Ik ga je missen, juf.’ Of van hoe mijn klas schatert om mijn flauwe grapjes. De opleiding is pittig, maar je houdt het vol dankzij de kinderen. Ze geven je zo veel onvoorwaardelijke liefde, zijn zo eerlijk en puur. Voor de klas kun je écht iets betekenen voor kinderen. Je leert hen niet alleen rekenen en schrijven, maar ook hoe je met elkaar omgaat, hoe je samenspeelt en je plek krijgt in de maatschappij. Ik kom elke dag thuis met verhalen. Juf zijn is echt een práchtig vak.”

Wat schuift dat?

De salarissen in het basisonderwijs en het speciaal basisonderwijs lopen uiteen van € 2.678,- tot € 5.990,- bruto per maand. Dat is exclusief vakantiegeld, eindejaarsuitkering en toeslagen.

Middelbare school

Voor lesgeven op een middelbare school is een tweede- of eerstegraads lerarenbevoegdheid nodig. Met de tweedegraad bevoegdheid (hbo-lerarenopleiding) mag je lesgeven op het vmbo en in de onderbouw van havo en vwo. Met een eerstegraads bevoegdheid kan worden lesgegeven aan de bovenbouw van havo/vwo, hiervoor is een universitaire master nodig. Het is ook mogelijk om deze bevoegdheden als zij-instromer te behalen. Meer informatie: onderwijsloket.com.

Zij lieten zich omscholen

Astrid Meij (53) was jurist en taxichauffeur leerlingenvervoer. Nu is ze zij-instromer in het speciaal basisonderwijs en ze geeft les aan een gemengde groep 6, 7 en 8.

“Ik stond nog geen maand voor de klas en toen kwam corona. Een achterstand op doorgewinterde collega’s voelde ik toen niet, want niemand wist hoe dat moest, online lesgeven. Inmiddels sta ik weer twee dagen per week voor de groep en ik merk nu dat ik echt nog wel wat te leren heb. Ik loop één dag stage bij andere klassen en elke vrijdag heb ik zelf college. Maar bij die vier dagen blijft het zelden, ik moet colleges voorbereiden en met studiegenoten opdrachten maken. Het is zwaar, mijn sociale leven moet ik soms on hold zetten. Ook mijn concentratie is minder goed dan dertig jaar geleden. Maar zodra ik voor de klas sta, weet ik waarvoor ik het doe. Kinderen in het speciaal onderwijs hebben vaak een laag zelfbeeld. Wat wil je als je voorheen dikwijls te horen kreeg dat het niet goed genoeg was? Laatst kreeg ik een berichtje van ouders: hun zoon was in tijden niet zo vrolijk geweest. Blijer maak je me niet.”

Lydie Vellema (52) was organisatie-adviseur bij Deloitte. Nu is ze deeltijd-pabostudent en staat ze voor een kleuterklas.

“Ik kom uit een echt onderwijsgezin, mijn vader was hoofd van de school. Maar mijn droom om juf te worden verdween na het vwo naar de achtergrond. Ik ging bestuurskunde studeren en woonde en werkte jaren in het buitenland. Sinds vier jaar ben ik terug in Nederland. Ik werd raadslid in mijn gemeente en kreeg onderwijs in mijn portefeuille. Toen begon het weer te kriebelen. Tijdens een open dag van de pabo maakte ik kennis met Spring, een nieuwe deeltijd-pabo die studenten opleidt tot leraar in het vernieuwend onderwijs. Scholen met vernieuwend onderwijs werken niet met vaste methodes, maar stellen hun onderwijs samen op basis van de leervragen en ontwikkelingsbehoeften van kinderen. Dat sprak me meteen aan. Ik loop nu twee dagen per week stage op een basisschool in Den Haag. In het bedrijfsleven verdiende ik meer dan ik straks ga verdienen. Toch vond ik het tijd om een maatschappelijke stap te zetten waar ik passie voor heb. Dat kon onder andere dankzij het salaris van mijn echtgenoot. In mijn vorige werk speelde ik vaak een rol, voor de klas ben ik honderd procent mezelf.”

Ralph Beijer (47) was zij-instromer in het basisonderwijs en gaf les aan groep 5. Sinds kort is hij terug bij zijn oude baan als financieel adviseur.

“Voor de klas zijn er dagen waarop je je plannen binnen vijf minuten overboord kunt gooien. Ik had voor een muziekles een keer 25 kazoos gekocht, een klein blaasinstrument. Een leuke manier om ritme en toonhoogtes te leren, dacht ik. Ik legde uit wat we gingen doen, maakte groepjes, deelde de instrumenten uit en toen gebeurde het: de hele klas ging op de kazoos tekeer alsof hun leven ervan afhing. Zo hard dat zelfs collega’s de gang op stormden om te kijken waar de herrie vandaan kwam. En ik maar manen om stilte. Sommige mensen vinden dat heerlijk, kunnen daar heel goed mee omgaan, maar ik niet. Ik ben een financial, bereid me tot in de puntjes voor en ga uit van bepaalde structuren en verwachtingen. Dat bleek mijn valkuil. Je moet echt vanuit je tenen de drive hebben om kinderen iets te willen leren. Overal voelsprieten voor hebben en elke minuut van de dag oprecht geïnteresseerd zijn in iedere leerling. Ik ben er tweehonderd procent voor gegaan, maar het was niet genoeg. Spijt heb ik absoluut niet, het was een leerzaam jaar.”

Tineke Hoopman (53) was manager in de foodindustrie. Nu is ze Nt2-docent in een inburgeringsklas.

“In mijn vorige baan werd ik van leidinggeven niet meer blij. Ik nam ontslag en ging als vrijwilliger bij VluchtelingenWerk aan de slag. Daar ontdekte ik hoe leuk lesgeven is en besloot ik de eenjarige post-hbo-opleiding tot Nt2-docent te doen. Elke twee weken les op vrijdag, ik liep veel stage en maakte opdrachten met studiegenoten. We filmden onze lessen en gaven elkaar feedback. Leuk, leerzaam en keihard werken. Nu werk ik op een inburgeringsschool met twintigjarige vluchtelingen en ben ik gelukkiger dan ooit.”

Edwin van der Meer (51) is beheerder gebouwbeheersystemen in het UMC Utrecht. Daarnaast studeert hij in deeltijd aan de pabo en geeft hij les aan groep 5.

“Ik werkte al dertig jaar in de automatisering en het leek me leuk om daar cursussen in te gaan geven. Tijdens een open avond van de Hogeschool Utrecht kwam ik per ongeluk bij de stand van de pabo uit. Ik deed een proefles mee en was meteen enthousiast. Ik bleek het lesgeven gewoon in me te hebben. Voor de zekerheid heb ik daarna een snuffelstage gedaan en toen ik die meesters daar zag, dacht ik: dat ben ík gewoon. En nu zit ik alweer in mijn laatste jaar. Het is het mooiste vak dat er is, maar ook loeizwaar. Meester zijn is leuk, meester worden wat minder. Het is enorm veel werk. je moet eindeloos veel reflectie-verslagen maken. De stages trekken je door de opleiding heen. Vooral spontane vragen vind ik leuk. Laatst vroeg een leerling midden in de les: ‘Wat betekent Pinksteren eigenlijk?’ Dat gaan we dan meteen opzoeken. Geweldig vinden ze dat, en ik ook.”

Baangarantie

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) stelde in februari dit jaar vast dat het basisonderwijs in 2027 zeker als er niets verandert.

Meer lezen

  • Over haar belevenissen in de klas schrijft Merel van Vroonhoven elke 2 weken een column in de zaterdag-editie van de Volkskrant. Eerlijk, grappig en herkenbaar voor docenten (in spe).
  • Journalist Mark van der Werf gooide het roer om, werd meester op een Rotterdamse basisschool en rende na 2 jaar gillend weg. Over zijn ervaringen schreef hij het boek Meester Mark draait door € 12,50,- (Scriptum Books)

Tekst: Rosa Dammers. Beeld: iStock

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden