José: “Ik ben de war over mijn eigen gevoelens” Beeld Libelle
José: “Ik ben de war over mijn eigen gevoelens”Beeld Libelle

PREMIUMcolumn

José: “Ik ben in de war over mijn rouwproces”

José Rozenbroek

Els, de zus van José, overleed deze zomer. Door wat ze leest over het rouwproces van een goede vriendin van Els, twijfelt José nu aan haar eigen gevoelens.

Mijn collega Femke schrijft bijna elke week in haar column in Libelle over hoe ze rouwt om haar vriendin Els. Een fascinerend proces noemt ze het. Soms huilt ze, soms kruipt ze stilletjes onder de dekens, soms zit het verdriet achter glas. Soms koopt ze zich suf aan onzinnige dingen en als troost boekte ze zelfs een reis naar een tropisch oord. Waar ze onmiddellijk weer spijt van had, want wat moet ze op een wit strand als ze alleen maar wil janken?

Wanneer ik haar column heb gelezen ben ik altijd een beetje ontdaan. Om Femke die zo krankzinnig veel van haar vriendin heeft gehouden dat alles in de afgelopen maanden in het teken staat van het rauwe besef dat Els er niet meer is. En ik ben in de war over mijn eigen gevoelens, want Femkes vriendin is mijn zus. Je zou dus verwachten dat ik minstens zo hard aan het rouwen ben als zij. Maar ik ben nooit keihard aan het huilen, ik trek me niet terug in mijn hol, ik koop niet meer onzinnige dingen dan anders en ik heb ook geen vakantie naar de Malediven geboekt. Mijn gevoel zit hardnekkig achter glas.

Nu zouden mensen die me kennen natuurlijk kunnen roepen: maar je had ook een ingewikkelde relatie met Els, jullie zijn samen opgegroeid in een gecompliceerd gezin, met een verdeel-en-heersende moeder, natuurlijk lijkt jouw rouwproces niet op dat van Femke, die veel onbekommerder van Els heeft kunnen houden.

Allemaal waar. En toch heb ik dat zeurende gevoel dat ik tekortschiet, dat ik hard ben en geharnast.

Ik praat erover met mijn geliefde, die deze zomer van zijn beide ouders afscheid moest nemen en ook niet een erg rouwende indruk maakt. “Ze waren oud. Mijn moeder was ziek en mijn vader het leven beu. Ik ben eigenlijk alleen maar blij voor ze”, zegt hij, terwijl hij in een grote pan andijviestamppot met spekjes staat te roeren. “Maar mis je ze dan niet?” vraag ik. “Je hebt de laatste jaren zo goed voor ze gezorgd, je was daar minstens twee keer per week.” Hij haalt zijn schouders op. “Natuurlijk denk ik aan ze”, zegt hij. “Maar met een dierbaar gevoel. Nee, ik mis ze niet en ik voel ook geen verdriet.”

Voel ik verdriet om Els? Ik denk aan de voorbije zomer in het hospice, aan die eindeloze zonnige maanden op het terras in de tuin, toen het leek alsof de tijd stilstond en je je niet kon voorstellen dat ze echt, écht dood zou gaan. Mijn laatste bezoek, toen ik nog niet wist dat dat de laatste keer zou zijn, en ze zei dat ze wel zo’n beetje klaar was om te gaan en nog een sigaret opstak. En hoe ze even later in haar bed ging liggen en ik haar voet onder de lakens vastpakte. Nee, ik voel geen verdriet. Wel ontzag voor het onverzettelijke van de dood, en ook wat weemoed en verlangen, ook al weet ik niet precies naar wie of wat.

Bladenmaker en journalist José Rozenbroek is een nieuwsjunk. Elke week schrijft ze voor Libelle een column over wat haar opvalt en waarover ze zich opwindt.

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden